Tổng thư ký Guterres: Thế giới đối mặt số lượng xung đột cao nhất từ khi LHQ thành lập

Phát biểu tại phiên tranh luận cấp cao của Hội đồng Bảo an về bảo vệ các nguyên tắc của Hiến chương LHQ, Tổng thư ký António Guterres cảnh báo cộng đồng quốc tế đang chứng kiến “sự xói mòn nguy hiểm” của luật pháp quốc tế.

Theo ông Guterres, những nguyên tắc nền tảng như chủ quyền quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ, độc lập chính trị hay cấm sử dụng vũ lực ngày càng bị phớt lờ, trong khi các hành vi vi phạm lại không bị đáp trả thích đáng. "Tình trạng miễn trừ trách nhiệm đang lan rộng", ông nhấn mạnh.

Ông mô tả Hiến chương LHQ là "kim chỉ nam sinh tồn của nhân loại", được xây dựng nhằm bảo đảm "sức mạnh của luật pháp phải chiến thắng luật của kẻ mạnh".

Tuy nhiên, theo ông, thế giới hiện đang đối mặt số lượng xung đột nhiều nhất kể từ khi LHQ được thành lập: "Bạo lực đang mở rộng cả về quy mô lẫn mức độ phức tạp tại Trung Đông, Sudan, Ukraine cùng nhiều khu vực khác".

Tổng thư ký Guterres đặc biệt bày tỏ lo ngại trước tình trạng can thiệp từ bên ngoài ngày càng gia tăng trong các cuộc xung đột, bao gồm việc cung cấp máy bay không người lái và nhiều loại vũ khí hiện đại thường xuyên nhằm vào dân thường.

Ông cũng cảnh báo cuộc chạy đua vũ trang toàn cầu đang "tăng tốc và gây mất ổn định", trong bối cảnh chi tiêu quân sự liên tục lập kỷ lục. Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) và các hệ thống vũ khí tự động đang vượt xa khả năng quản lý của cộng đồng quốc tế.

Ngoài các thách thức an ninh, ông Guterres cho rằng, quyền con người hiện "đang bị tấn công trên diện rộng", trong khi biến đổi khí hậu tiếp tục trở thành nguồn gây bất ổn và làm gia tăng căng thẳng giữa các quốc gia. Bất bình đẳng, gánh nặng nợ công và thiếu hụt tài chính cũng đang tạo thêm áp lực lớn đối với các nước đang phát triển.

Người đứng đầu LHQ đồng thời bày tỏ quan ngại trước tình trạng chia rẽ địa chính trị ngày càng sâu sắc trong nội bộ cộng đồng quốc tế.

Liên quan xung đột Ukraine, ông Guterres đề cập tuyên bố của Nga về khả năng tấn công các cơ sở quốc phòng và trung tâm chỉ huy của Ukraine sau vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào Starobelsk. Theo ông, ưu tiên cấp thiết hiện nay là tránh mọi hành động có nguy cơ khiến xung đột leo thang hơn nữa.

Về tình hình Trung Đông, Tổng thư ký LHQ cảnh báo tình hình tiếp tục bất ổn khi Israel tuyên bố mở rộng chiến dịch quân sự tại Lebanon, trong lúc lệnh ngừng bắn ở Gaza liên tục bị vi phạm. Ông cũng nhắc tới những bất định xoay quanh tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran.

Kêu gọi cải tổ các thể chế toàn cầu, ông Guterres nhận định, hệ thống quốc tế hiện nay cần phản ánh "thực tế của thế giới hôm nay thay vì của năm 1945". Tuy nhiên, ông nhấn mạnh mọi cải cách sẽ không có ý nghĩa nếu thiếu ý chí chính trị từ các quốc gia thành viên.

Kết thúc bài phát biểu, Tổng thư ký Guterres kêu gọi các nước tuân thủ nhất quán Hiến chương LHQ, tránh đe dọa hoặc sử dụng vũ lực nhằm vào toàn vẹn lãnh thổ và độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào.