Tốt Động vào đám, vọng khí Lam Sơn

Đình làng Tốt Động nhìn ra bãi chiến trường chống giặc nhà Minh với các địa danh như gò Trống, gò Kèn, đồng Vỡ, “rước kiệu nghinh Thần, khao quân tướng sĩ”gò Đầu Lâu, dinh Đồng Mồ…. Ảnh: Thanh Vân

Vọng khí Lam Sơn trên đất Tốt Động

“Cổ truyền mồng bảy tháng Giêng
Tốt Động vào đám trống chiêng nghinh thần”.

Từ sáng sớm, đông đảo nhân dân 8 thôn Trại, Bến, Leo, Giữa, Và, Đầm, Đừn, Đồng Dâu và khách thập phương đã có mặt tại đình làng (thuộc thôn Leo) dự lễ khai hội, mở đầu chuỗi hoạt động hướng tới kỷ niệm 600 năm Chiến thắng Tốt Động - Chúc Động.

Giữa không gian trang nghiêm của sân đình, những dải cờ ngũ sắc rực lên trong nắng xuân. Sáu kiệu gồm giá văn, bát cống, long đình cùng tàn lọng, bát bửu, chấp kích và dàn bát âm được sắp đặt ngay ngắn. Đội tế nam gồm 20 cụ ông từ 60 tuổi trở lên, đội dâng hương gồm 20 cụ bà từ 50 đến 60 tuổi trong trang phục truyền thống chỉnh tề, thành kính thực hiện các nghi thức khởi kiệu, nhập tịch, rước lễ, dâng hương, tế lễ và lễ tạ.

Nghi lễ "Rước kiệu nghinh thần, khao quân tướng sĩ” diễn ra trước ngày chính hội. Ảnh: Thanh Vân

Trò chuyện với phóng viên, ông Đỗ Công Truật (thôn Trại) cho biết, hội đình làng Tốt Động 5 năm mới tổ chức một lần vào các ngày 6, 7, 8 tháng Giêng âm lịch. Đây là dịp để con em xa quê trở về tụ họp, cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tốt tươi, gia đình thuận hòa; đồng thời tưởng nhớ công ơn tướng sĩ nghĩa quân Lam Sơn, gắn kết cộng đồng dân cư. “Ngày trước, người tham gia rước kiệu phải ra đình ở trước hội khoảng 20 ngày. Nay các cụ thông báo trước nửa tháng để mọi người chuẩn bị tại nhà, nhưng tinh thần gìn giữ nghi lễ vẫn được duy trì”, ông Truật chia sẻ.

Từ sân đình nhìn ra cánh đồng rộng mở phía trước - nơi các bậc cao niên xác định là trận địa quyết chiến năm 1426 - ký ức lịch sử như vẫn còn in dấu. Trong trận đánh từ ngày 5 đến 7-11-1426, nghĩa quân Lam Sơn đã giành thắng lợi vang dội trước quân Minh, tạo bước ngoặt quan trọng trong cuộc khởi nghĩa do Lê Lợi lãnh đạo.

Nhân dân 8 thôn và khách thập phương về đình Tốt Động dâng lễ tri ân thành hoàng và các tiền nhân. Ảnh: Thanh Vân

Đình Tốt Động có từ thế kỷ XV, được xây dựng lại năm 1840 và qua nhiều lần tu sửa vào các năm 1930, 2018. Nơi đây thờ hai vị tướng triều Lê là Lê Ngân và Đỗ Bí - những người có công lớn trong cuộc kháng chiến chống quân Minh xâm lược. Với công lao ấy, nhân dân tôn vinh hai ngài là thành hoàng làng.

Giữ nếp lễ hội trong môi trường văn hóa

Hội năm nay được tổ chức trong ba ngày 22, 23 và 24-2-2026 (tức mùng 6, 7, 8 tháng Giêng), quy mô liên thôn trong xã Quảng Bị. Ngoài phần lễ, hội còn có các trò chơi dân gian, múa lân, múa rồng, văn nghệ, tạo không khí vui tươi, đoàn kết trong cộng đồng.

Lãnh đạo xã Quảng Bị chúc mừng nhân dân địa phương tổ chức lễ hội truyền thống. Ảnh: Kim Nhuệ

Ông Đỗ Công Luân, Trưởng thôn Leo, Trưởng ban Tổ chức hội làng cho biết, công tác chuẩn bị được triển khai từ sớm; phân công nhiệm vụ cụ thể, xây dựng chương trình chi tiết cho từng ngày, bảo đảm đúng nghi thức truyền thống. Ban tổ chức phối hợp với các lực lượng chức năng của xã xây dựng phương án bảo đảm an ninh trật tự, phòng cháy, chữa cháy, phân luồng giao thông, vệ sinh an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường; bố trí khu dịch vụ, bãi gửi xe, khu sắp lễ, vị trí đặt hòm công đức đúng quy định.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Bị Tô Thị Đào, năm 2026 toàn xã có 7 lễ hội được tổ chức từ ngày 22-2 đến ngày 28-4. Chính quyền xã giữ vai trò chủ động, trực tiếp chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra trong suốt quá trình chuẩn bị và tổ chức. Năm nay là năm thứ hai địa phương thực hiện “Bộ tiêu chí về môi trường văn hóa trong lễ hội truyền thống”, góp phần nâng cao trách nhiệm của ban tổ chức, ý thức của người dân và du khách.

Hội đình Tốt Động nhộn nhịp với nhiều tiết mục văn nghệ đặc sắc của người dân địa phương biểu diễn. Ảnh: Kim Nhuệ

Giữa tiếng trống hội vang vọng qua cánh đồng đầu xuân, hội đình làng Tốt Động không chỉ là sinh hoạt văn hóa của một làng quê, mà còn là dịp để cộng đồng cùng nhau gìn giữ ký ức lịch sử, bồi đắp truyền thống yêu nước, hướng tới dấu mốc 600 năm Chiến thắng Tốt Động - Chúc Động sẽ được tổ chức trọng thể vào tháng 11-2026.

Kim Nhuệ