TP.HCM đẩy mạnh đô thị thông minh, mở rộng kết nối với ASEAN

Lấy dữ liệu số làm nền tảng quản trị đô thị

Trước áp lực đô thị hóa ngày càng lớn, nhiều thành phố tại Đông Nam Á đang phải giải quyết những vấn đề chung như ùn tắc giao thông, ngập nước, ô nhiễm môi trường và nhu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Trong bối cảnh đó, phát triển đô thị thông minh không chỉ là giải pháp cải thiện công tác quản lý mà còn mở ra cơ hội để các đô thị trong ASEAN tăng cường liên kết, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Được thành lập năm 2018, Mạng lưới Đô thị thông minh ASEAN (ASCN) là diễn đàn kết nối các đô thị thành viên nhằm trao đổi kinh nghiệm, thúc đẩy dự án ứng dụng công nghệ và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, đối tác công nghệ. TP.HCM là một trong 26 đô thị tham gia thí điểm ban đầu của mạng lưới này.

Việc tham gia ASCN tạo điều kiện để TP.HCM gắn quá trình chuyển đổi số, đổi mới phương thức quản trị với các sáng kiến hợp tác khu vực, từng bước mở rộng phạm vi ứng dụng công nghệ và tiếp cận những mô hình phát triển đô thị tiên tiến.

Ngày 29/7/2026, UBND TP.HCM ban hành Quyết định số 4714/QĐ-UBND phê duyệt Đề án phát triển đô thị thông minh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Đề án xác định người dân và doanh nghiệp là trung tâm, hướng tới nâng cao chất lượng sống, tối ưu hóa các dịch vụ và tiện ích đô thị.

TP.HCM đẩy mạnh đô thị thông minh, mở rộng kết nối với ASEAN.

Đề án gồm 6 nhóm nhiệm vụ chính, 55 nhiệm vụ cụ thể và 31 chỉ tiêu cần hoàn thành trong giai đoạn 2026-2030. Các nhiệm vụ tập trung vào hoàn thiện thể chế, phát triển quy hoạch và hạ tầng kỹ thuật thông minh, xây dựng nền tảng số, nâng cao chất lượng hạ tầng kinh tế - xã hội, đồng thời đổi mới phương thức quản trị đô thị.

Một trong những định hướng trọng tâm là chuyển đổi cách thức lập, thẩm định, phê duyệt và quản lý quy hoạch từ phương pháp truyền thống sang ứng dụng dữ liệu không gian địa lý (GIS), mô hình số cùng các công cụ phân tích, mô phỏng. Song song đó, thành phố chú trọng phát triển hạ tầng số, trung tâm dữ liệu đô thị, Internet băng rộng và Internet vạn vật (IoT).

Việc xây dựng nền tảng dữ liệu đồng bộ không chỉ phục vụ công tác quản lý, điều hành trong phạm vi thành phố mà còn tạo điều kiện chia sẻ kinh nghiệm, kết nối các hệ sinh thái công nghệ và trao đổi giải pháp với những đô thị khác trong khu vực.

Chia sẻ kinh nghiệm, tăng cường hợp tác thực chất

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, thành phố có nhiều kinh nghiệm có thể chia sẻ với các đô thị ASEAN trong quá trình xây dựng mô hình quản trị dựa trên dữ liệu.

Trong đó, có việc vận hành Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC), ứng dụng nền tảng bản sao số (Digital Twin) tại một số trục đường và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua chính sách dữ liệu mở.

Ở chiều ngược lại, TP.HCM có thể nghiên cứu, tiếp thu kinh nghiệm của các đô thị trong khu vực về ứng dụng trí tuệ nhân tạo để phân tích dữ liệu lớn, cảnh báo sớm rủi ro thiên tai, quản lý năng lượng, phát triển hệ thống cấp thoát nước thông minh và công trình xanh.

Đây đều là những lĩnh vực gắn với các thách thức thực tế mà nhiều đô thị ASEAN đang đối mặt. Thông qua trao đổi kinh nghiệm về điều hành giao thông, kiểm soát ngập nước, sử dụng năng lượng và cung cấp dịch vụ công, các địa phương có thể tham khảo những mô hình phù hợp, giảm thời gian thử nghiệm và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Trong giai đoạn 2026-2030, TP.HCM tập trung triển khai nhiều dự án hạ tầng trọng điểm.

Hoạt động hợp tác cũng có thể mở rộng sang lĩnh vực doanh nghiệp công nghệ, nghiên cứu ứng dụng và triển khai các dự án thí điểm. Sự tham gia của chính quyền, doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu sẽ góp phần đưa những giải pháp đã được kiểm chứng vào thực tiễn, đồng thời tạo cơ sở để các đô thị khác tham khảo, điều chỉnh theo điều kiện hạ tầng, nguồn lực và thể chế của mình.

Định hướng này phù hợp với Kế hoạch Chiến lược Kết nối ASEAN 2026-2035, trong đó phát triển đô thị thông minh, bền vững; đổi mới sáng tạo số; hạ tầng bền vững và logistics; xây dựng chuỗi cung ứng liền mạch được xác định là những lĩnh vực chiến lược.

Bên cạnh nền tảng công nghệ, hạ tầng giao thông và logistics cũng giữ vai trò quan trọng trong việc tăng cường kết nối của TP.HCM với thị trường ASEAN.

Hệ thống cảng biển, đường cao tốc và các tuyến đường liên vùng được đầu tư đồng bộ sẽ tạo điều kiện thúc đẩy lưu chuyển hàng hóa, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường và tăng cường tham gia chuỗi cung ứng khu vực.

Trong giai đoạn 2026-2030, TP.HCM tập trung triển khai nhiều dự án hạ tầng trọng điểm. Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư 128.873 tỷ đồng, dự kiến khởi công năm 2026, hướng tới khả năng tiếp nhận tàu mẹ có sức chở đến 24.000 TEU.

TP.HCM đẩy nhanh tiến độ Vành đai 3, triển khai các đoạn Vành đai 4..

Cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư 50.820 tỷ đồng, đã khởi công vào tháng 7/2026. Trong khi đó, tuyến đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu kết nối Vành đai 3 được đầu tư với kinh phí 8.720 tỷ đồng.

Trên mạng lưới đường bộ, thành phố đẩy nhanh tiến độ Vành đai 3, triển khai các đoạn Vành đai 4 và phát triển tuyến cao tốc TP.HCM - Mộc Bài dài 50km, có tổng mức đầu tư 19.803 tỷ đồng. Cùng với đó, các tuyến cao tốc, quốc lộ và cầu kết nối Đồng Nai với những địa phương lân cận cũng được thúc đẩy.

Khi kết nối đồng bộ với cảng biển, cửa khẩu và các hành lang vận tải khu vực, hệ thống hạ tầng này sẽ góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường ASEAN và gia tăng sức hút đầu tư.

Kết hợp với hạ tầng số và các giải pháp quản trị thông minh, mạng lưới giao thông, logistics hoàn thiện sẽ tạo thêm nền tảng để TP.HCM nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng hợp tác quốc tế và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực.

Qua đó, hợp tác đô thị thông minh không chỉ dừng ở tiếp nhận công nghệ mà còn hướng đến chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, kết nối doanh nghiệp và cùng giải quyết những vấn đề đô thị có tính tương đồng trong ASEAN.