TPHCM phát triển công nghiệp thế hệ mới, lấy hệ sinh thái làm trọng tâm

Định hướng trên được ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, nêu tại Ngày Đổi mới sáng tạo mở (Open Innovation Day 2026) với chủ đề “Kiến tạo thành phố công nghiệp thế hệ mới”, diễn ra ngày 26/10. Đây là sự kiện mở đầu chuỗi hoạt động Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 tại TPHCM.

Theo ông Trương Minh Huy Vũ, trong giai đoạn tới, đổi mới sáng tạo cần trở thành động lực tăng trưởng của thành phố, đồng thời được gắn kết với các lĩnh vực phát triển kinh tế, công nghiệp và đô thị. Điều này đòi hỏi thành phố không chỉ chú trọng mở rộng không gian sản xuất, đầu tư hạ tầng mà còn phải xây dựng môi trường thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận công nghệ, phát triển nhân lực và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Hiện TPHCM có hơn 40 vườn ươm, trung tâm đổi mới sáng tạo và cơ sở ươm tạo công nghệ. Nhiều mô hình đang tăng cường hợp tác trực tiếp với các tập đoàn, doanh nghiệp và đối tác quốc tế, góp phần kết nối hoạt động nghiên cứu với nhu cầu thực tế của thị trường.

Về không gian phát triển công nghiệp, các khu vực như Bắc Tân Uyên và Châu Đức được định hướng phát triển những không gian công nghiệp quy mô lớn, gắn với hạ tầng năng lượng, gồm điện mặt trời, điện gió ngoài khơi và các hệ thống kết nối năng lượng. Thành phố cũng định hướng huy động nguồn lực từ đầu tư công, hợp tác công tư và khu vực tư nhân để chuẩn bị hạ tầng, tạo điều kiện thu hút các nhà đầu tư công nghiệp.

Ông Trương Minh Huy Vũ, Phó Chủ tịch UBND TPHCM (Ảnh: Nam Phong).

Tuy nhiên, theo ông Vũ, hạ tầng và các khu công nghiệp mới chỉ giải quyết một phần yêu cầu phát triển. Yếu tố cốt lõi nằm ở khả năng hình thành hệ sinh thái có sự liên kết chặt chẽ giữa nguồn nhân lực, trường đại học, viện nghiên cứu, vườn ươm, doanh nghiệp, nhà đầu tư và cơ chế chính sách.

Ông Trương Minh Huy Vũ nhấn mạnh: “Bản chất khi bước vào câu chuyện công nghiệp thế hệ mới không chỉ là hạ tầng, không chỉ là các khu công nghiệp mà quan trọng nhất là hệ sinh thái của chúng ta”.

Một trong những yêu cầu đặt ra là thu hẹp khoảng cách giữa nghiên cứu trong trường đại học và thương mại hóa công nghệ. Khi kết quả nghiên cứu được kết nối hiệu quả với nhu cầu doanh nghiệp, các sản phẩm và giải pháp công nghệ sẽ có thêm cơ hội đi vào sản xuất, kinh doanh, tạo ra giá trị thực tiễn.

Ở góc độ công nghệ và thể chế, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho biết hệ thống chính sách đang từng bước mở đường cho công nghệ thông qua các đạo luật về công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).

Cơ chế sandbox cho phép thử nghiệm những lĩnh vực chưa có quy định pháp luật hoặc có cách thức thực hiện khác với quy định hiện hành, qua đó tạo thêm không gian để doanh nghiệp nghiên cứu, phát triển và đưa công nghệ mới vào thực tiễn.

Đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ các công nghệ chiến lược, đưa AI đóng góp 6% GDP, phát triển hạ tầng tính toán 500 MW và hình thành 3 trung tâm AI xuất sắc tại Hà Nội, Đà Nẵng và TPHCM.

Cùng với các mục tiêu này là những chính sách ưu đãi nhằm thu hút đầu tư và nhân lực công nghệ, bao gồm miễn thuế thu nhập doanh nghiệp từ 4-6 năm, miễn tiền thuê đất tới 70 năm và miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm.

Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị TPHCM chủ động thử nghiệm các lĩnh vực như AI, UAV, hệ thống tự hành, sản xuất thông minh và xây dựng trung tâm AI xuất sắc. Bộ cũng cam kết đồng hành cùng thành phố trong quá trình vận dụng chính sách, đưa các thỏa thuận thành sản phẩm cụ thể với thời hạn rõ ràng.

Để hiện thực hóa định hướng phát triển công nghiệp thế hệ mới, các chuyên gia cho rằng chính sách cần sớm được triển khai vào thực tiễn, đồng thời bảo đảm doanh nghiệp tham gia xuyên suốt từ nghiên cứu đến thương mại hóa. Bên cạnh đó, TPHCM cần nâng cao năng lực thiết kế chip bán dẫn, thúc đẩy ứng dụng UAV, lấy AI và sản xuất thông minh làm động lực nâng cao năng suất lao động.

Những định hướng này cho thấy phát triển công nghiệp thế hệ mới không chỉ là bài toán về mặt bằng và hạ tầng, mà còn đòi hỏi sự phối hợp giữa chính sách, nghiên cứu khoa học, công nghệ và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Việc hình thành hệ sinh thái liên kết hiệu quả sẽ là yếu tố quan trọng để TPHCM khai thác nguồn lực đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực công nghệ và tạo động lực tăng trưởng trong giai đoạn tới.