TP.HCM dồn lực làm 53 dự án gỡ kẹt xe, lên lộ trình xóa dứt điểm 159 điểm ngập nước

Ngày 10-4, tại hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ UBND TP.HCM lần thứ ba mở rộng, ông Lê Ngọc Linh - Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, đã báo cáo về tình hình ùn tắc giao thông, ngập nước trên địa bàn.

Làm 53 dự án cấp bách, xây 7 cầu vượt thép

Về hiện trạng giao thông, ông Linh cho biết năm 2025, mật độ đường giao thông của TP ước đạt 2,83 km/km2; tỉ lệ đất giao thông xây dựng đạt 12,8%. Trong khi đó, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP lần thứ nhất vừa qua đã đề ra chỉ tiêu tỉ lệ này phải đạt từ 16% đến 26%.

Ông Lê Ngọc Linh, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM. Ảnh: HÀ THƯ

Hiện TP có lượng phương tiện giao thông rất lớn, lên tới gần 13 triệu phương tiện. Trong đó, có gần 1,5 triệu xe ô tô và khoảng 12 triệu xe mô tô. Hàng năm, tốc độ tăng trung bình của số lượng phương tiện này ở mức từ 3% đến 4%.

Theo bộ tiêu chí xác định ùn tắc, TP.HCM với 22 điểm có nguy cơ ùn tắc giao thông và 9 điểm thường xuyên xảy ra ùn tắc. Hiện nay, vận tốc trung bình tại những chỗ đang bị ùn tắc cục bộ chỉ đạt tầm 9 đến 18 km/h.

Nói về nguyên nhân ùn tắc, ông Linh cho rằng có rất nhiều nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan. Trong đó, hạ tầng khung của TP chưa hoàn chỉnh, các dự án giao thông trọng điểm chưa được hoàn thành, chưa kết nối đồng bộ kể cả đối với các liên kết vùng, dẫn đến ùn tắc rất lớn ở các cửa ngõ và đầu mối giao thông.

Trong khi đó, vận tải hành khách công cộng với sức chở lớn chưa hình thành đồng bộ, đường sắt đô thị hiện mới chỉ có một tuyến.

Về vấn đề giao thông tĩnh, tức là các bãi đậu xe chưa được hình thành một cách chuyên nghiệp. Việc tổ chức, điều hành giao thông trong thời gian qua chưa phù hợp với diễn biến thực tế. Ngoài ra, tốc độ đô thị hóa rất nhanh, mật độ xây dựng các khu cao tầng, khu đô thị, đặc biệt là ở khu trung tâm, rất dày đặc.

Về nguyên nhân chủ quan, lãnh đạo Sở Xây dựng cho rằng xuất phát từ quản lý và tổ chức giao thông của cơ quan tham mưu, hệ thống chính trị...

TP.HCM đề ra hàng loạt giải pháp giảm kẹt xe. Ảnh: PHẠM HẢI

Để khắc phục, thời gian tới TP.HCM sẽ tiếp tục tổ chức phân luồng giao thông một cách khoa học, linh hoạt, hợp lý hơn.

“Nếu đi trên các tuyến quốc lộ và tuyến đường chính, có thể thấy chúng ta đã điều chỉnh lại các hướng rẽ rất hiệu quả, giúp giảm từ 15% đến 20% khả năng bị ùn tắc” – ông Linh nói.

TP cũng sẽ tiếp tục cải tạo kích thước hình học các giao lộ, mở rộng lòng đường, bổ sung tín hiệu giao thông và ứng dụng kỹ thuật số song sinh trên các tuyến giao thông trọng điểm để cảnh báo từ sớm, từ xa và điều khiển giao thông theo dữ liệu thật.

“Hiện nay, chúng tôi đã lắp đặt thiết bị tại 1.316 camera có tích hợp hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI) để điều khiển giao thông” - ông Linh thông tin.

Sắp tới, TP sẽ rà soát danh mục 77/79 công trình giao thông trọng điểm. Giai đoạn 2026 – 2027 sẽ ưu tiên nguồn lực để hoàn thành 39/45 dự án đang triển khai. Qua đó, cơ bản hình thành hạ tầng khung về đường bộ của TP.HCM gồm Vành đai 3, Vành đai 2, cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, các đường trục kết nối trung tâm và cửa ngõ vào TP. Đồng thời, khởi công xây dựng 53 dự án cấp bách chống ùn tắc trong giai đoạn 2026 - 2030.

Trong năm 2025 và 2026, TP sẽ hoàn thành 7 cầu vượt thép để giải quyết ùn tắc ở các nút giao; hoàn thành 15 công trình cấp bách từ nguồn vốn chi thường xuyên; khởi công 7 công trình xây dựng bến bãi phục vụ vận tải đường bộ và triển khai 5 tuyến vận tải bằng đường thủy.

Giai đoạn sau đó, TP sẽ tiếp tục triển khai các dự án còn lại theo danh mục 77 dự án trọng điểm mà Đại hội Đảng bộ TP đã thông qua.

Lộ trình xóa 159 điểm ngập tại TP.HCM

Liên quan đến tình hình ngập nước, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM chỉ ra toàn TP có 159 điểm bị ngập nước. Trong đó, 57 điểm ngập nặng, tức ngập từ 30 cm và kéo dài từ 1,5 tiếng đồng hồ trở lên, gây ách tắc giao thông, ảnh hưởng đến đời sống người dân, vệ sinh môi trường, đường phố....

Trong 57 điểm này, TP.HCM cũ có 34 điểm, Bình Dương cũ có 9 điểm, Bà Rịa - Vũng Tàu có có 14 điểm. Còn lại 102 điểm là ngập vừa và ngập nhẹ.

Ngập nước khu vực chợ Thủ Đức. Ảnh: PHẠM HẢI

Giai đoạn 2026 - 2027, Sở Xây dựng tham mưu cho UBND TP tập trung giải quyết 7 khu vực ngập cấp bách. Cụ thể, TP.HCM cũ có 5 khu vực: quận 2 cũ (Thảo Điền, Quốc Hương); chợ Thủ Đức; đường Dương Văn Quá (quận 12 cũ); khu vực trung tâm TP và huyện Nhà Bè, quận 7 cũ (đường Trần Xuân Soạn).

“Mục tiêu tổng quát đến năm 2030 là giải quyết dứt điểm 159 điểm ngập này” – ông Linh khẳng định.

Lãnh đạo sở nhận định, địa hình Bình Dương khá cao, chủ yếu chỉ ngập ở khu vực Bình Nhâm (Thủ Dầu Một); còn Bà Rịa - Vũng Tàu chủ yếu bị sạt lở bờ biển và ngập khu bến Đình. “Tình trạng ngập nặng nhất vẫn nằm ở khu vực TP.HCM cũ” – ông Linh nói.

Về nguyên nhân ngập nước, lãnh đạo Sở Xây dựng xác định do biến đổi khí hậu cực đoan, tần suất mưa thay đổi lớn, triều cường dâng cao thất thường. Đặc biệt, TP đang bị lún trung bình 2 cm/năm, cá biệt một số vị trí mật độ xây dựng đông đặc lún từ 5 đến 7cm.

Trong khi đó về chủ quan, quy hoạch không được cập nhật, điều chỉnh theo kịp diễn biến khách quan. Việc chống ngập mang tính cục bộ theo địa giới hành chính, ngập đâu chữa đó, nâng nền chỗ này lại đẩy ngập sang chỗ khác.

Thậm chí, lịch sử để lại tình trạng xây nhà lấn chiếm kênh rạch làm tắc nghẽn dòng chảy. Theo thống kế năm 2023, TP có gần 40.000 căn nhà ven kênh rạch. Tình trạng xả rác xuống kênh rạch vẫn tiếp diễn dù đã có Chỉ thị 19 của Thành ủy.

Hiện hệ thống chống ngập của TP được chia làm 4 lớp. Lớp đê bao ngoài cùng và lớp kênh trục chính phục vụ sản xuất nông nghiệp do Sở NN&MT chủ trì; Sở Xây dựng chủ trì hệ thống chi lưu, kênh thoát nước và thoát nước đô thị. Do đó, giải pháp phi công trình phải kết hợp đồng bộ giữa giải pháp thủy lợi và giải pháp thoát nước đô thị.

Đối với giải pháp công trình, để ưu tiên giải quyết 57/159 điểm ngập nặng, Sở Xây dựng đang trình lãnh đạo UBND TP lộ trình cụ thể.

Năm 2026, TP dự kiến hoàn thành 20 dự án để giải quyết 45/159 điểm ngập, trong đó có 16 điểm ngập nặng.
Năm 2027, hoàn thành 54 dự án, giải quyết 56/159 điểm ngập, trong đó có 24 điểm ngập nặng. Như vậy, đến hết giai đoạn 2026 - 2027, TP.HCM giải quyết tổng cộng 40/57 điểm ngập nặng, cơ bản khắc phục tình trạng ngập ở khu vực trung tâm.
Năm 2028, hoàn thành 18 dự án, giải quyết 12/159 điểm ngập, trong đó có 2 điểm ngập nặng.
Năm 2029, hoàn thành 4 dự án, giải quyết 7/159 điểm ngập, trong đó có 3 điểm ngập nặng.
Đến năm 2030, hoàn thành 58 dự án, giải quyết 39/159 điểm ngập, trong đó có 12 điểm ngập nặng.

“Về mặt quan điểm, sau khi giải quyết xong các dự án, chúng tôi sẽ bảo đảm không để xảy ra tình trạng ngập lại” – ông Linh nhấn mạnh.