TP HCM dự tính làm thẻ thư viện với giá 0đ cho tất cả nhân dân
Nhằm hướng tới mục tiêu phát triển văn hóa đọc, xóa bỏ rào cản tài chính, bảo vệ quyền tiếp cận thông tin bình đẳng của người dân, TP HCM đang dự tính thu mức phí làm thẻ thư viện là 0 đồng với mọi người dân tại 3 thư viện công cộng cấp tỉnh: Thư viện Khoa học tổng hợp TP HCM, Thư viện Bình Dương, Thư viện Bà Rịa - Vũng Tàu.
Theo dự thảo Nghị quyết (dự kiến có hiệu lực trong năm 2026), phí làm thẻ thư viện 0 đồng áp dụng cho dịch vụ cơ bản gồm đọc tài liệu tại chỗ, mượn về nhà. Với các dịch vụ nâng cao như cung cấp thông tin theo yêu cầu, truy cập cơ sở dữ liệu thương mại, thuê phòng học nhóm hoặc dịch vụ chất lượng cao, các thư viện vẫn được phép thu phí theo biểu giá riêng.
Do áp dụng mức phí cơ bản 0 đồng, thư viện công cộng không phát sinh nguồn thu từ làm thẻ, kinh phí duy trì hoạt động thường xuyên sẽ do ngân sách nhà nước đảm nhận kết hợp các nguồn thu hợp pháp khác.
Được biết, quá trình khảo sát chuẩn bị triển khai chính sách trên ghi nhận mức độ đồng thuận rất cao. Cả 3 thư viện cấp tỉnh đều thống nhất và ủng hộ dự thảo, đánh giá tác động rất tích cực nhằm thúc đẩy văn hóa đọc. Tại cấp cơ sở, khảo sát 40 thư viện phường, xã tại TP HCM (trước sáp nhập) cho thấy 70% đơn vị đánh giá tác động tích cực hoặc rất tích cực, 7,5% đơn vị trung lập, không có cơ sở nào đánh giá tiêu cực. Tại Bà Rịa - Vũng Tàu cũ, khảo sát 15 thư viện phường, xã; có 73% số đơn vị đánh giá chính sách mang lại tác động tích cực hoặc rất tích cực.
Tuy nhiên, do e ngại về năng lực quản lý và vận hành khi người dân đến làm thẻ đông hơn, một số thư viện cơ sở đề xuất: Bổ sung kinh phí hoạt động thường xuyên để mua tài liệu, sửa cơ sở vật chất; huy động nguồn xã hội hóa, tài trợ DN; cung cấp, nâng cấp phần mềm quản lý thư viện; hỗ trợ số hóa tài liệu, triển khai thẻ bạn đọc điện tử; ban hành danh mục tiêu chuẩn hạ tầng công nghệ tối thiểu cho thư viện cấp xã để tránh quá tải hệ thống; tăng nguồn tài liệu thông qua thư viện lưu động; luân chuyển sách định kỳ từ cấp trên…
Về cơ sở pháp lý, thẻ thư viện 0 đồng là một động thái thực hiện Quyết định 329/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng. So với quy định tại Luật Thư viện năm 2019 vốn chỉ yêu cầu miễn phí bắt buộc cho một số đối tượng ưu tiên và đòi hỏi một số thủ tục xác minh, thẻ thư viện 0 đồng cho tất cả mọi người là một bước tiến lớn.
Trong thời đại công nghệ số, phát triển văn hóa giải trí; thì văn hóa đọc vẫn có một vị trí vô cùng quan trọng, mang lại nền tảng tri thức vững chắc, quan niệm sống đúng đắn, học hỏi tích lũy vốn sống, là “món ăn tinh thần” của nhiều người, giúp người đọc hướng tới những điều nhân văn chân - thiện - mỹ. Để củng cố, phát triển văn hóa đọc, chính sách thẻ thư viện 0 đồng tại TP HCM là rất đáng hoan nghênh và cần được nhân rộng tại các địa phương trên toàn quốc.
