TP.HCM hút hơn 17,2 tỷ USD FDI: Từ 'đếm vốn' đến chọn dòng vốn chất lượng

Tại Tọa đàm "TP.HCM: Bài toán thu hút nhân lực tinh hoa quốc tế cho kỷ nguyên tăng trưởng mới" do VTV Nam Bộ tổ chức ngày 30/9, ông Quách Ngọc Tuấn, Phó Giám đốc Sở Tài chính TP.HCM cho biết, 9 tháng năm 2026, vốn FDI đăng ký vào Thành phố đạt hơn 17,2 tỷ USD, tăng hơn 4 lần so với cùng kỳ năm 2025 và vượt 56,6% so với mục tiêu thu hút 11 tỷ USD của cả năm. Tổng vốn đầu tư nước ngoài lũy kế trên địa bàn đạt hơn 156,72 tỷ USD.

Kết quả này cho thấy sức hút lớn của TP.HCM đối với dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, theo ông Tuấn, vấn đề đặt ra không còn đơn thuần là thành phố thu hút được bao nhiêu vốn, mà quan trọng hơn là vốn đi vào lĩnh vực nào, tạo ra giá trị gì và đóng góp như thế nào cho mô hình tăng trưởng mới.

Từ thu hút nhiều vốn sang lựa chọn dòng vốn

Các chuyên gia tham dự tọa đàm.

Ông Quách Ngọc Tuấn cho biết, ngay từ trước khi sắp xếp lại không gian hành chính và phát triển, TP.HCM đã nhận diện giới hạn của mô hình tăng trưởng dựa nhiều vào đất đai và lao động giá rẻ. Thành phố từng bước chuyển từ tư duy thu hút đầu tư chạy theo số lượng sang ưu tiên chất lượng. Việc mở rộng không gian phát triển hiện nay tạo thêm điều kiện để sự chuyển dịch này diễn ra rõ nét hơn. Thay đổi quan trọng nằm ở tiêu chí lựa chọn dự án.

Theo ông Tuấn, thu hút đầu tư hiện không chỉ nhìn vào quy mô vốn đăng ký mà hướng tới đánh giá hiệu quả tài chính thực chất, hàm lượng công nghệ, tiêu chuẩn xanh và năng lượng tái tạo. Đồng thời, với không gian phát triển mới, thành phố có điều kiện định hướng dòng FDI vào các cực tăng trưởng theo chức năng thay vì để các khu vực cùng cạnh tranh thu hút những dự án tương tự nhau.

Theo đó, khu vực trung tâm được định hướng tập trung tài chính quốc tế, thương mại, dịch vụ chuyên môn, giáo dục, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Cực phía Bắc, gồm khu vực TP Thủ Đức và Bình Dương trước đây, chuyển mạnh từ công nghiệp truyền thống sang công nghiệp sinh thái, thông minh, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu. Cực Đông Nam, gồm Bà Rịa - Vũng Tàu và Cần Giờ trước đây, phát triển kinh tế biển, cảng biển, logistics thế hệ mới và năng lượng sạch. Như vậy, câu chuyện FDI đang chuyển từ "có thêm một dự án" sang "dự án đó nằm ở đâu trong chuỗi giá trị".

Từ phía cộng đồng doanh nghiệp, ông Dương Khai Dũng, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam - Chi hội TP.HCM cũng ghi nhận sự dịch chuyển tương tự. Các nhà đầu tư Trung Quốc hiện có gần 6.500 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký lũy kế trên 35 tỷ USD. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu đầu tư nhà máy và sản xuất, thì hiện lĩnh vực đầu tư ngày càng mở rộng sang công nghệ cao, kinh tế số, năng lượng mới, chuỗi cung ứng hiện đại, đổi mới sáng tạo và dịch vụ giá trị gia tăng cao.

Ông Dương Khai Dũng, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam - Chi hội TP.HCM trình bày tại Toạ đàm

Theo ông Dũng, mối quan tâm của nhà đầu tư cũng thay đổi. Những câu hỏi về đất đai, nhà xưởng và chi phí đang dần được bổ sung bằng những câu hỏi về kỹ sư, nhân sự quản lý, nguồn nhân lực quốc tế và khả năng phát triển lâu dài tại Việt Nam.

Điều này cho thấy lợi thế thu hút vốn đang thay đổi. Giá đất hay chi phí lao động thấp có thể đưa nhà đầu tư đến, nhưng để dòng vốn lớn và có hàm lượng công nghệ cao ở lại lâu dài, địa phương phải cung cấp được một hệ sinh thái đầu tư tương ứng.

Tạo "đường đi" cho dòng vốn

Một vấn đề khác đặt ra là TP.HCM sẽ làm gì để dòng vốn thu hút được thực sự đi vào nền kinh tế và tạo thành động lực tăng trưởng.

Trong cấu trúc mới, thành phố đang hình thành những không gian có chức năng khác nhau nhưng liên quan trực tiếp đến quá trình huy động, hấp thụ và luân chuyển vốn.

Đáng chú ý là Khu Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM, chính thức ra mắt ngày 11/2/2026. Theo Sở Tài chính, khu vực này được kỳ vọng trở thành điểm trung chuyển dòng vốn và dịch vụ tài chính trong khu vực thông qua việc hình thành các thị trường, sản phẩm và dịch vụ tài chính chuyên sâu.

Cùng với đó, Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TP.HCM được định hướng huy động linh hoạt nguồn lực công - tư, trong đó Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, đầu tư nền tảng, còn doanh nghiệp tham gia triển khai và vận hành. Khu Thương mại tự do gắn với cảng biển Cái Mép - Thị Vải lại đảm nhiệm vai trò kết nối sản xuất, thương mại và dịch vụ với thị trường khu vực và thế giới.

Có thể thấy một cấu trúc dòng vốn đang dần hình thành: tài chính là nơi huy động và luân chuyển vốn; các cực công nghệ và sản xuất là nơi hấp thụ vốn; cảng biển và logistics mở đường cho hàng hóa tiếp cận thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, nhu cầu vốn cho metro, cảng biển, hạ tầng số, trung tâm dữ liệu và các đô thị mới rất lớn, khó có thể chỉ dựa vào ngân sách.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Angus Liew, Chủ tịch Gamuda Land Việt Nam cho rằng mô hình hợp tác công - tư và phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) có thể mở thêm nguồn lực đầu tư hạ tầng. Từ kinh nghiệm tham gia phát triển hệ thống metro tại Kuala Lumpur, ông cho biết Gamuda đã tham gia thực hiện khoảng 100km metro trong 6 năm. Theo ông, kế hoạch phát triển 255km đường sắt đô thị của TP.HCM đến năm 2030 có thể thu hút khu vực tư nhân tham gia nếu có cơ chế phù hợp và chính sách ổn định, nhất quán.

Điều này cho thấy bài toán vốn của TP.HCM không chỉ là thu hút FDI, mà còn là khả năng huy động và kết nối nhiều nguồn vốn cho phát triển.

Theo ông Quách Ngọc Tuấn, cạnh tranh FDI hiện nay không còn đơn thuần là cuộc đua về lao động giá rẻ hay ưu đãi thuế, mà là cạnh tranh về chất lượng thể chế, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực, hạ tầng và năng lực của doanh nghiệp nội địa.

Vì vậy, sau con số hơn 17,2 tỷ USD, thước đo quan trọng hơn sẽ là bao nhiêu vốn thực sự được đưa vào nền kinh tế, được dẫn tới đúng ngành, đúng không gian và tạo thêm năng lực sản xuất mới.

Khi đó, chuyển từ "đếm vốn" sang chọn vốn, dẫn vốn và sử dụng vốn hiệu quả mới thực sự là bước chuyển quan trọng trong chiến lược thu hút đầu tư của TP.HCM.