TP.HCM mở rộng đô thị, không để chất lượng sống đi sau

Ngày 16/10, Báo Tiền Phong phối hợp Sở Xây dựng TP.HCM tổ chức hội thảo “Đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ, động lực tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển TP.HCM”, với sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp.

Đầu tư hạ tầng phải trả lời bài toán lợi ích người dân

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh hạ tầng phải trở thành công cụ tổ chức lại không gian, kết nối các động lực tăng trưởng, giảm chi phí nền kinh tế và nâng cao chất lượng sống.

Từ đó, ông cho rằng Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025–2050, tầm nhìn 100 năm cần hình thành một chỉnh thể kinh tế đô thị thống nhất, đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp, có phân công chức năng và khả năng cộng hưởng.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn tại hội thảo. Ảnh: Nguyên Nguyên.

Mỗi cực phát triển cần rõ chức năng kinh tế, quy mô dân số, việc làm, nhu cầu đất đai, hạ tầng và mối liên hệ với các cực khác; tránh đô thị mới tiếp tục phụ thuộc khu vực lõi hoặc phát triển thiếu hạ tầng đồng bộ.

Theo ông, các quyết định đầu tư cần trả lời ba câu hỏi: Mở khóa không gian nào; tạo động lực kinh tế gì và mang lại giá trị gì cho người dân, doanh nghiệp toàn vùng Đông Nam Bộ?

Cùng quy hoạch, TP.HCM cần hoàn thiện mạng lưới giao thông đồng bộ, thông minh và đa phương thức.Điểm nghẽn hiện nay không chỉ là thiếu công trình mà còn thiếu liên thông giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy, cảng biển, hàng không và giao thông công cộng.

Thành phố cần hoàn thiện vành đai, cao tốc, nút giao cửa ngõ; phát triển đường sắt đô thị, đường sắt kết nối vùng; tổ chức hành lang vận tải hàng hóa chuyên dùng, kết nối cảng Cái Mép – Thị Vải, Cần Giờ với các trung tâm logistics (dịch vụ hậu cần) và sân bay Long Thành.

Phát triển theo mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng) phải tích hợp giao thông, sử dụng đất, nhà ở, thương mại, dịch vụ, không gian đi bộ và hạ tầng xã hội. Giá trị đất tăng thêm cần được khai thác công khai, minh bạch, tái đầu tư cho hạ tầng.

Thứ trưởng lưu ý tránh tình trạng giao thông phát triển đến đâu, đô thị mở rộng đến đó nhưng hạ tầng xã hội, chất lượng sống đi sau. Mở rộng không gian phải tính đến ngập, triều cường, sụt lún, xâm nhập mặn và sức chịu tải hệ sinh thái.

Theo ông, nhu cầu đầu tư hạ tầng của TP.HCM trong giai đoạn tới rất lớn, trong khi nguồn lực nhà nước có giới hạn. Do đó, đầu tư công cần giữ vai trò dẫn dắt, tập trung hạ tầng khung có sức lan tỏa; đồng thời huy động vốn tư nhân, quốc tế và đối tác công tư.

Đầu tư đồng bộ không có nghĩa triển khai mọi dự án cùng lúc, mà phải xác định ưu tiên, phân kỳ phù hợp, lựa chọn dự án có tác động liên vùng, tháo gỡ đúng điểm nghẽn, tạo nguồn thu và thu hút đầu tư tiếp nối.

Việc khai thác giá trị đất, giải phóng mặt bằng, tái định cư và chia sẻ rủi ro trong các dự án cần hài hòa lợi ích Nhà nước, người dân, nhà đầu tư.

Hạ tầng đi trước, mở động lực tăng trưởng cho TP.HCM

Tổng Biên tập Báo Tiền Phong Phùng Công Sưởng nhận định hạ tầng thông suốt giúp mở rộng đô thị, giảm áp lực trung tâm, thu hút vốn, tối ưu năng lực hậu cần, phát triển cảng biển, vận tải đa phương thức và nâng chất lượng sống.

Tổng Biên tập Báo Tiền Phong Phùng Công Sưởng phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Nguyên Nguyên.

Từ đó, ông đặt vấn đề giải quyết bài toán vốn đầu tư công, thu hút nguồn lực xã hội hóa; triển khai chiến lược đa cực, đa trung tâm để tạo cực tăng trưởng mới; phát triển nhà ở, giao thông thông minh đồng bộ với mở rộng đô thị.

Về yêu cầu phát triển hạ tầng gắn với mở rộng không gian đô thị, Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM Trần Quang Lâm cho biết hợp nhất 3 địa phương: TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu mở ra không gian lớn hơn. Vấn đề là biến lợi thế thành động lực tăng trưởng, gắn với ổn định, phát triển bền vững.

Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị định hướng TP.HCM trở thành đô thị nổi trội ở Đông Nam Á năm 2030. Thành phố đồng thời phải giải quyết điểm nghẽn giao thông, ngập nước, ô nhiễm và duy trì tăng trưởng cao.

Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM Trần Quang Lâm: "Biến lợi thế thành động lực tăng trưởng, gắn với ổn định, phát triển bền vững". Ảnh: Nguyên Nguyên.

Song song đó, Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng tạo thêm dư địa xây dựng chính sách, thí điểm giải pháp trong phạm vi pháp luật cho phép. “Vấn đề là làm sao để các cơ chế, chính sách đi vào cuộc sống”, ông Lâm nhấn mạnh.

Thành phố đang cụ thể hóa bằng nghị quyết HĐND, quyết định UBND để tháo gỡ vướng mắc trong bồi thường, giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh dự án cấp bách; nghiên cứu quản lý không gian ngầm, tầm thấp và cơ chế linh hoạt cho nhà ở xã hội, tái định cư. Đồng thời, nghiên cứu các quy định về quản lý, phát triển không gian ngầm và không gian tầm thấp, hướng đến khai thác không gian đô thị theo cả chiều ngang, chiều sâu và chiều cao.

Ông khẳng định hạ tầng giao thông khung phải đi trước, với vành đai 3, 4, cao tốc, quốc lộ được triển khai đồng bộ. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 255 km đường sắt đô thị năm 2030, hơn 500 km năm 2035, dựa vào Nghị quyết 188 và huy động nguồn lực từ ngân sách, Trung ương, nhà đầu tư.

TP.HCM cũng phối hợp triển khai đường sắt quốc gia kết nối vùng; thúc đẩy cảng Cái Mép - Thị Vải, các dự án cảng Cần Giờ. Sân bay Tân Sơn Nhất được nâng cấp, hướng đến khoảng 50 triệu khách/năm; sân bay Côn Đảo được định hướng nâng cấp.

Thành phố đặt nhiệm vụ cải tạo khoảng 398 tuyến kênh, rạch, gắn di dời khoảng 41.000 căn nhà, chỉnh trang đô thị, cải thiện thoát nước và điều kiện sống.

Về giao thông xanh, xe buýt điện hiện chiếm gần 70% đội xe buýt của thành phố. Thành phố hướng đến mở rộng phương tiện điện trong taxi và chuyển đổi xanh vận tải hàng hóa.

Theo ông, khi không gian phát triển được mở rộng, yêu cầu đặt ra không dừng ở việc xây dựng thêm công trình mà là tổ chức mạng lưới hạ tầng đồng bộ, kết nối hiệu quả giữa các khu vực, tạo điều kiện để kinh tế thành phố phát triển và từng bước giải quyết những vấn đề đô thị tồn tại nhiều năm.