TP.HCM siết quản lý động vật hoang dã: Pháp luật phải đi cùng trách nhiệm bảo tồn

Siết từ nguồn gốc, hồ sơ đến hoạt động kinh doanh

Sáng 4/9/2026, tại Công ty TNHH Thảo Cầm Viên, số 2 Nguyễn Bỉnh Khiêm, phường Sài Gòn, TP.HCM, Chi cục Kiểm lâm – Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM tổ chức Hội nghị tập huấn tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quản lý, bảo vệ động vật hoang dã.

Ông Lâm Tùng Quế – Chi Cục trưởng Chi cục Kiểm lâm TP.Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội nghị.

Tham dự hội nghị có ông Lâm Tùng Quế – Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm TP.HCM; ông Nguyễn Quang Hoàng – Phó Trưởng phòng Quản lý Lâm sản và Xử lý vi phạm; ông Nguyễn Trần Tuấn Anh – Quyền Trưởng phòng Quản lý Lâm sản và Xử lý vi phạm; cùng cán bộ chuyên môn của Chi cục Kiểm lâm, đại diện doanh nghiệp, cơ sở nuôi động vật hoang dã, hộ chăn nuôi cá thể và các tổ chức, cá nhân liên quan.

Tại hội nghị, ông Lâm Tùng Quế phổ biến các quy định mới, gồm Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025 về quản lý loài nguy cấp, quý, hiếm, loài động vật rừng thông thường và thực thi Công ước CITES; Thông tư số 26/2025/TT-BNNMT ngày 24/6/2025 về quản lý, xử lý lâm sản, thủy sản là tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân; Thông tư số 84/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025; Nghị định số 146/2026/NĐ-CP ngày 6/5/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp và Thông báo số 2337/TB-BNNMT ngày 13/3/2026 về danh mục các loài thuộc các Phụ lục CITES sau Hội nghị các quốc gia thành viên CITES lần thứ 20.

Điểm đáng chú ý là các quy định được chuyển tải trực tiếp đến những chủ thể đang tham gia hoạt động nuôi, lưu giữ, vận chuyển, mua bán động vật hoang dã. Đây là nhóm đối tượng có vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính hợp pháp của chuỗi hoạt động liên quan đến động vật hoang dã.

Các doanh nghiệp, cơ sở nuôi và hộ chăn nuôi được lưu ý về trách nhiệm chứng minh nguồn gốc hợp pháp của động vật; quản lý hồ sơ, chứng từ, đàn nuôi; đồng thời tuân thủ quy định khi vận chuyển, mua bán, trao đổi, lưu giữ và thực hiện các thủ tục liên quan.

Đối với các loài thuộc phạm vi điều chỉnh của CITES, yêu cầu còn cao hơn, từ xác định chính xác loài, tình trạng pháp lý, nguồn gốc cho đến các điều kiện liên quan trước khi vận chuyển, mua bán, xuất khẩu hoặc nhập khẩu.

Ông Nguyễn Quang Hoàng – Phó Trưởng phòng Quản lý Lâm sản và Xử lý vi phạm, Chi cục Kiểm lâm TP.HCM, nhấn mạnh: “Đối với những loài thuộc phạm vi điều chỉnh của CITES, các đơn vị cần phải đặc biệt quan tâm đến việc xác định chính xác loài, tình trạng pháp lý, nguồn gốc và các yêu cầu liên quan trước khi thực hiện hoạt động vận chuyển, mua bán, xuất khẩu hoặc nhập khẩu.”

Ông Nguyễn Quang Hoàng – Phó Trưởng phòng Quản lý lâm sản và Xử lý vi phạm, Chi cục Kiểm lâm Thành phố.

Thông điệp này cho thấy quản lý động vật hoang dã đang được đặt trên nền tảng truy xuất và kiểm soát nguồn gốc. Khi hồ sơ không đầy đủ hoặc nguồn gốc không được chứng minh, nguy cơ hợp thức hóa động vật có nguồn gốc bất hợp pháp sẽ gia tăng.

Từ tuyên truyền pháp luật đến trách nhiệm bảo tồn

Hội nghị không chỉ dừng ở việc phổ biến văn bản mà còn tạo diễn đàn để doanh nghiệp, cơ sở nuôi và người dân trực tiếp đặt câu hỏi, trao đổi những khó khăn trong quá trình thực hiện thủ tục.

Các nội dung được đại diện Chi cục Kiểm lâm TP.HCM giải đáp theo hướng dễ hiểu, sát với hoạt động thực tế. Qua đó, các đơn vị có thêm cơ sở để chủ động phòng ngừa vi phạm ngay từ khâu tiếp nhận, nuôi dưỡng, quản lý hồ sơ đến vận chuyển và sử dụng động vật hoang dã.

Các cán bộ Kiểm lâm phát tài liệu tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quản lý bảo vệ động vật hoang dã cho doanh nghiệp, hộ chăn nuôi tại Hội nghị.

Theo ông Nguyễn Quang Hoàng, việc phổ biến cụ thể các quy định mới có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hoạt động nuôi, lưu giữ, kinh doanh và vận chuyển động vật hoang dã ngày càng được cơ quan quản lý tăng cường kiểm soát.

Từ góc độ kinh tế môi trường, yêu cầu này không chỉ liên quan đến việc tuân thủ pháp luật mà còn gắn trực tiếp với bài toán bảo tồn đa dạng sinh học. Nếu hoạt động thương mại hóa động vật hoang dã thiếu kiểm soát, sức ép lên các quần thể ngoài tự nhiên có thể gia tăng, đồng thời tạo ra những rủi ro về môi trường và hệ sinh thái.

Do đó, việc nâng cao năng lực tuân thủ của doanh nghiệp và người nuôi cần được xem là một bộ phận của quản trị tài nguyên, bên cạnh hoạt động thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Doanh nghiệp, hộ nuôi và người dân cần chủ động cập nhật quy định mới, quản lý đầy đủ hồ sơ, chứng từ, nguồn gốc hợp pháp của động vật và phối hợp với cơ quan chức năng khi có yêu cầu kiểm tra, xác minh.

Quan trọng hơn, tuyên truyền pháp luật cần được duy trì thường xuyên, bởi phòng ngừa vi phạm từ cơ sở luôn hiệu quả và bền vững hơn việc chỉ xử lý khi hậu quả đã xảy ra.

Việc TP.HCM tăng cường hướng dẫn pháp luật cho các chủ thể liên quan vì vậy không chỉ góp phần nâng cao tính minh bạch trong quản lý động vật hoang dã, mà còn củng cố trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp và người dân đối với bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và thực thi hiệu quả Công ước CITES.