Ứng dụng khoa học và công nghệ trong phát triển giống cây trồng phục vụ nông nghiệp hữu cơ

Thực hiện chức năng nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Công ty TNHH Phát triển nông nghiệp và Tư vấn môi trường (DACE) triển khai các hoạt động nghiên cứu, sản xuất giống cây trồng phục vụ phát triển vùng nguyên liệu hữu cơ, tập trung vào một số cây trồng có tiềm năng như: gừng trâu, quế bản địa, ớt.

Đây là một trong những mô hình liên kết giữa cơ quan khoa học công nghệ và doanh nghiệp được hình thành từ nhu cầu thực tiễn của sản xuất. Trong đó, doanh nghiệp đóng vai trò tổ chức sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu và liên kết tiêu thụ sản phẩm; Trung tâm đảm nhiệm nghiên cứu, sản xuất giống và chuyển giao quy trình kỹ thuật. Sự phối hợp đã rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng, đưa các tiến bộ khoa học công nghệ đến gần hơn với người dân.

Một trong những nội dung hợp tác nổi bật là nghiên cứu và sản xuất giống gừng trâu bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào. Tháng 7/2025, Trung tâm triển khai nhiệm vụ nuôi cấy mô cây gừng trâu theo đặt hàng của Công ty DACE. So với phương pháp nhân giống truyền thống bằng củ, công nghệ nuôi cấy mô cho phép tạo ra số lượng lớn cây giống đồng đều về chất lượng, sạch bệnh và chủ động nguồn cung tại địa phương.

Đặc biệt, cây giống nuôi cấy mô có kích thước nhỏ, trọng lượng nhẹ, thuận lợi trong quá trình vận chuyển, bảo quản và tổ chức sản xuất trên diện rộng. Việc giảm thiểu nguy cơ mang mầm bệnh từ vật liệu giống ban đầu cũng góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, phù hợp với yêu cầu của các mô hình canh tác hữu cơ.

Trung tâm tiếp tục phối hợp với doanh nghiệp trong công tác ươm giống quế bản địa. Đây là loài cây có giá trị kinh tế cao, thích nghi tốt với điều kiện sinh thái của tỉnh, đồng thời là nguồn gen cần được bảo tồn và phát triển. Việc chủ động nguồn giống quế chất lượng góp phần nâng cao hiệu quả trồng rừng sản xuất, từng bước xây dựng các vùng nguyên liệu ổn định phục vụ chế biến và phát triển kinh tế lâm nghiệp.

Kỹ thuật viên kiểm tra mẫu cây gừng trâu khi đưa vào nhân giống Invitro.

Năm 2026, Trung tâm và Công ty DACE dự kiến triển khai mô hình trồng thử nghiệm 500 m² gừng trâu cấy mô, nhằm đánh giá khả năng sinh trưởng, thích nghi và hiệu quả kinh tế của giống cây trong điều kiện sản xuất thực tế. Theo đặc điểm sinh trưởng, cây gừng trâu được trồng từ tháng 1 đến tháng 3 âm lịch và cho thu hoạch sau khoảng 9 - 10 tháng.

Tận dụng hệ thống vườn ươm hiện có với điều kiện thuận lợi về tưới tiêu, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh, Trung tâm đã phối hợp với DACE sản xuất 56.400 cây giống ớt Superman VA.99999 từ tháng 2 - 4/2026. Đây là nguồn giống phục vụ kế hoạch phát triển vùng nguyên liệu cây ớt hữu cơ của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Qua quá trình triển khai cho thấy, việc ứng dụng khoa học và công nghệ trong sản xuất giống đang mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Đối với người dân, nguồn giống chất lượng cao giúp nâng cao tỷ lệ sống của cây trồng, giảm chi phí sản xuất và hạn chế rủi ro do sâu bệnh. Khi tham gia các chuỗi liên kết với doanh nghiệp, người dân có thêm cơ hội tiếp cận quy trình sản xuất tiên tiến, ổn định đầu ra và nâng cao thu nhập.

Đối với phát triển vùng nguyên liệu, việc chủ động nguồn giống là điều kiện tiên quyết để mở rộng diện tích sản xuất theo hướng tập trung, đồng nhất về chất lượng. Hiện nay, DACE đã ký kết hợp đồng đầu tư phát triển cây trồng hữu cơ và bao tiêu sản phẩm trên hàng trăm ha gừng tại các xã Lũng Nặm, Tổng Cọt, tạo tiền đề hình thành các vùng nguyên liệu đặc thù phục vụ chế biến và tiêu thụ sản phẩm.