TP.HCM số hóa quản lý vỉa hè: Cấp phép, thu phí sẽ thực hiện trên bản đồ số

Bãi giữa xe Công viên Âu Lạc, phường Chợ Quán, được bố trí trên vỉa hè. Ảnh: T.D.

UBND TP.HCM vừa có văn bản thống nhất chủ trương triển khai phần mềm quản lý sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè theo đề xuất của Sở Xây dựng. Đây được xem là bước đi mới trong quá trình số hóa công tác quản lý đô thị, lĩnh vực vốn lâu nay chịu nhiều áp lực bởi tình trạng lấn chiếm, sử dụng thiếu thống nhất giữa các địa phương.

Theo kế hoạch, giai đoạn đầu của chương trình sẽ kéo dài 18 tháng. Thành phố sẽ lựa chọn thí điểm ở một số khu vực mang tính đại diện như khu trung tâm, vùng ngoại thành hoặc nơi có nhu cầu sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè cao.

Sau thời gian thí điểm, TP.HCM sẽ đánh giá toàn diện hiệu quả vận hành trước khi xem xét phương án triển khai tiếp theo.

Phần mềm do Chi nhánh Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam - Viễn thông TP.HCM (VNPT TP.HCM) xây dựng. Đáng chú ý, đơn vị này sẽ tự thu xếp toàn bộ kinh phí triển khai trong giai đoạn đầu và “không yêu cầu bồi hoàn trong mọi trường hợp”.

Theo thiết kế, hệ thống phục vụ đồng thời cho cơ quan quản lý, người dân và doanh nghiệp với nhiều chức năng như tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, xử lý cấp phép, quản lý hồ sơ điện tử và kết nối với Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Xây dựng.

Một trong những điểm đáng chú ý là toàn bộ dữ liệu cấp phép sẽ được quản lý trên bản đồ số của TP.HCM. Thay vì theo dõi thủ công hoặc quản lý rời rạc như trước đây, cơ quan chức năng có thể quan sát trực quan các vị trí được phép sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè trên toàn địa bàn.

Hệ thống cũng tích hợp các chức năng thu phí, lệ phí, báo cáo thống kê và hỗ trợ điều hành. Ứng dụng dự kiến được phát hành trên cả Play Store và Apple Store để người dân có thể thao tác trực tiếp trên điện thoại thông minh.

UBND TP.HCM cho biết VNPT TP.HCM sẽ phối hợp cùng Sở Xây dựng và các đơn vị liên quan để liên thông dữ liệu với Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Xây dựng. Đồng thời, doanh nghiệp này cũng có trách nhiệm đào tạo, hướng dẫn sử dụng phần mềm cho cán bộ tại Sở Xây dựng, UBND các xã, phường, đặc khu và bố trí nhân sự kỹ thuật hỗ trợ trong suốt quá trình vận hành.

Trong khi đó, Sở Xây dựng được giao cung cấp dữ liệu nền cho hệ thống như danh mục tuyến đường được phép sử dụng tạm thời, bản đồ ranh giới và mức thu phí để phục vụ cấu hình phần mềm.

Việc thành phố chuyển sang quản lý bằng nền tảng số diễn ra trong bối cảnh công tác quản lý vỉa hè thời gian qua đã xuất hiện nhiều chuyển biến nhưng cũng bộc lộ không ít bất cập.

Trước đó, như Người Đô Thị đã đưa tin, tại buổi họp báo kinh tế - xã hội chiều 21.5.2026 do Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy phối hợp Sở Văn hóa - Thể thao TP.HCM tổ chức, Sở Xây dựng TP.HCM cho biết việc triển khai Quyết định 32/2023/QĐ-UBND về quản lý và sử dụng tạm thời một phần lòng đường, hè phố đã tạo ra một số thay đổi đáng ghi nhận.

Theo Sở Xây dựng, quy định này giúp tạo sự đồng thuận từ người dân, góp phần ổn định tâm lý của các tổ chức, cá nhân khi sử dụng tạm thời lòng đường, hè phố đúng quy định. Nhiều khu vực cũng ghi nhận chuyển biến về trật tự an toàn giao thông, mỹ quan đô thị và vệ sinh môi trường. Việc quản lý phần nào tác động đến thói quen và ý thức sử dụng vỉa hè của người dân, hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, sự thiếu đồng bộ giữa các địa phương vẫn là vấn đề lớn. Theo Sở Xây dựng, do việc triển khai chủ yếu nằm ở cấp quận, huyện nên mỗi nơi áp dụng một cách khác nhau. Có địa phương làm quyết liệt, nhưng cũng có nơi buông lỏng quản lý, dẫn đến tình trạng sử dụng lòng đường, vỉa hè sai mục đích vẫn diễn ra.

Không ít tuyến đường tiếp tục xuất hiện cảnh lấn chiếm để buôn bán, kinh doanh khiến người đi bộ gặp khó khăn. Ngoài ra, tình trạng hạ tầng kỹ thuật chồng chéo trên vỉa hè cũng gây áp lực lớn cho công tác quản lý và sử dụng không gian đô thị.

Theo quy định hiện hành, chỉ có 6 nhóm trường hợp được xem xét cấp phép sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè gồm phục vụ sự kiện chính trị, văn hóa, thể thao; phòng chống thiên tai, cứu nạn cứu hộ; thi công công trình; tập kết rác thải, vật liệu xây dựng; tổ chức tang lễ, đám cưới và trông giữ xe trong trường hợp cần thiết.

Riêng hoạt động kinh doanh, buôn bán hiện không thuộc diện được cấp phép.

Sở Xây dựng cho biết việc quản lý hiện được thực hiện theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ và Nghị định 165/2024/NĐ-CP của Chính phủ. Đồng thời, cơ quan này đã kiến nghị Bộ Xây dựng rà soát, điều chỉnh Nghị định 165 theo hướng phân quyền nhiều hơn cho UBND cấp tỉnh trong việc quy định sử dụng lòng đường, vỉa hè vào các mục đích khác.

Theo Sở Xây dựng, việc trao thêm thẩm quyền cho địa phương sẽ giúp chính sách phù hợp hơn với thực tế vận hành của các đô thị đông dân như TP.HCM.