TP.HCM tăng tốc xây dựng đô thị thông minh

Hoàn thiện nền tảng số, đổi mới quản trị đô thị

Quá trình đô thị hóa nhanh đặt ra nhiều yêu cầu đối với công tác quản lý tại các thành phố Đông Nam Á, từ giải quyết ùn tắc giao thông, ngập nước, ô nhiễm môi trường đến nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Trước thực tế này, phát triển đô thị thông minh đang trở thành hướng đi quan trọng, tạo điều kiện để các địa phương ứng dụng công nghệ, nâng cao hiệu quả điều hành và tăng cường hợp tác trong khu vực.

Mạng lưới Đô thị thông minh ASEAN (ASCN) được thành lập năm 2018 nhằm thúc đẩy kết nối giữa các đô thị thành viên, chia sẻ kinh nghiệm triển khai những sáng kiến thông minh và tạo cơ hội hợp tác với doanh nghiệp, đối tác công nghệ. TP.HCM là một trong 26 đô thị tham gia thí điểm ban đầu của mạng lưới.

Thông qua ASCN, thành phố có thêm điều kiện tiếp cận các mô hình quản lý tiên tiến, đồng thời chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản trị. Đây cũng là cơ sở để mở rộng hợp tác từ phạm vi ứng dụng công nghệ tại địa phương sang kết nối các sáng kiến phát triển đô thị trong khu vực.

TP.HCM tăng tốc xây dựng đô thị thông minh.

Ngày 29/7/2026, UBND TP.HCM ban hành Quyết định số 4714/QĐ-UBND phê duyệt Đề án phát triển đô thị thông minh giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo định hướng của đề án, người dân và doanh nghiệp được xác định là trung tâm, với mục tiêu nâng cao chất lượng sống, cải thiện dịch vụ và tối ưu hóa các tiện ích đô thị.

Đề án xác định 6 nhóm nhiệm vụ chính, 55 nhiệm vụ cụ thể và 31 chỉ tiêu cần đạt trong giai đoạn 2026-2030. Các nội dung trọng tâm bao gồm hoàn thiện thể chế, phát triển quy hoạch và hạ tầng kỹ thuật thông minh, xây dựng nền tảng số, nâng cao chất lượng hạ tầng kinh tế - xã hội và đổi mới công tác quản trị đô thị.

TP.HCM đẩy nhanh tiến độ Vành đai 3, triển khai các đoạn Vành đai 4..

Trong lĩnh vực quy hoạch, TP.HCM định hướng chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang khai thác dữ liệu không gian địa lý (GIS), mô hình số và các công cụ phân tích, mô phỏng.

Cùng với đó, việc phát triển hạ tầng số, trung tâm dữ liệu đô thị, mạng Internet băng rộng và Internet vạn vật (IoT) được xem là những yếu tố quan trọng để hình thành hệ thống quản lý đồng bộ.

Khi dữ liệu được kết nối và khai thác hiệu quả, công tác điều hành đô thị có thêm cơ sở để nâng cao tính chính xác, kịp thời trong quá trình ra quyết định. Nền tảng này cũng tạo thuận lợi cho việc chia sẻ dữ liệu, trao đổi giải pháp và kết nối các hệ sinh thái công nghệ giữa TP.HCM với những đô thị khác trong ASEAN.

Mở rộng hợp tác từ những vấn đề chung của đô thị

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, thành phố có thể chia sẻ với các đô thị ASEAN kinh nghiệm triển khai hệ thống quản trị dựa trên dữ liệu, trong đó có hoạt động của Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC), ứng dụng nền tảng bản sao số (Digital Twin) tại một số trục đường và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thông qua chính sách dữ liệu mở.

Ở chiều ngược lại, TP.HCM có thể tiếp thu kinh nghiệm từ các thành phố trong khu vực về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong phân tích dữ liệu lớn, cảnh báo sớm thiên tai, quản lý năng lượng, vận hành hệ thống cấp thoát nước thông minh và phát triển công trình xanh.

Đây là những lĩnh vực có tính thực tiễn cao, gắn với các vấn đề mà nhiều đô thị ASEAN đang phải giải quyết. Việc trao đổi kinh nghiệm về quản lý giao thông, kiểm soát ngập nước, sử dụng năng lượng và cung cấp dịch vụ công giúp các địa phương có thêm cơ sở lựa chọn giải pháp phù hợp, hạn chế thời gian thử nghiệm và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Trong giai đoạn 2026-2030, TP.HCM tập trung triển khai nhiều dự án hạ tầng trọng điểm.

Không chỉ dừng ở việc trao đổi kinh nghiệm, hợp tác còn có thể được mở rộng thông qua các doanh nghiệp công nghệ, tổ chức nghiên cứu và những dự án ứng dụng thí điểm.

Sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và giới nghiên cứu sẽ tạo điều kiện để các giải pháp đã được kiểm chứng tiếp tục được nghiên cứu, điều chỉnh và áp dụng tại những đô thị có điều kiện tương đồng.

Hướng đi này phù hợp với Kế hoạch Chiến lược Kết nối ASEAN 2026-2035, trong đó xác định phát triển đô thị thông minh, bền vững; đổi mới sáng tạo số; hạ tầng bền vững và logistics; chuỗi cung ứng liền mạch là những lĩnh vực chiến lược.

Bên cạnh công nghệ và dữ liệu, khả năng kết nối hạ tầng giao thông, cảng biển và logistics cũng là yếu tố quan trọng giúp TP.HCM mở rộng hợp tác kinh tế với khu vực.

Giai đoạn 2026-2030, thành phố tập trung triển khai nhiều dự án hạ tầng trọng điểm nhằm nâng cao năng lực vận tải, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và tăng khả năng kết nối với các thị trường ASEAN.

Trong đó, Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư 128.873 tỷ đồng, dự kiến khởi công năm 2026, hướng tới khả năng tiếp nhận tàu mẹ có sức chở đến 24.000 TEU.

Cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ giai đoạn 1 có tổng mức đầu tư 50.820 tỷ đồng, đã khởi công vào tháng 7/2026. Tuyến đường liên cảng Cát Lái - Phú Hữu kết nối Vành đai 3 được đầu tư với kinh phí 8.720 tỷ đồng.

Phát triển đô thị thông minh không chỉ hướng đến giải quyết những vấn đề nội tại của thành phố mà còn tạo nền tảng để TP.HCM tăng cường kết nối, chia sẻ nguồn lực và thúc đẩy hợp tác thực chất

Đối với mạng lưới đường bộ, TP.HCM đang đẩy nhanh tiến độ Vành đai 3, triển khai các đoạn Vành đai 4 và phát triển cao tốc TP.HCM - Mộc Bài dài 50km, với tổng mức đầu tư 19.803 tỷ đồng. Thành phố cũng thúc đẩy các tuyến cao tốc, quốc lộ và cầu kết nối Đồng Nai với những địa phương lân cận.

Việc từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông, kết nối cảng biển, cửa khẩu và các hành lang vận tải sẽ góp phần rút ngắn thời gian vận chuyển, nâng cao hiệu quả logistics và tạo thuận lợi cho hoạt động giao thương.

Khi được kết hợp với hạ tầng số và phương thức quản trị thông minh, các dự án này sẽ góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh, gia tăng sức hút đầu tư và mở rộng sự tham gia của TP.HCM vào chuỗi cung ứng khu vực.

Qua đó, phát triển đô thị thông minh không chỉ hướng đến giải quyết những vấn đề nội tại của thành phố mà còn tạo nền tảng để TP.HCM tăng cường kết nối, chia sẻ nguồn lực và thúc đẩy hợp tác thực chất với các đô thị ASEAN trong thời gian tới.