TP.HCM tìm cơ chế kết nối nguồn lực kiều bào trong kỷ nguyên mới

Ngày 5/2, UBND TP.HCM phối hợp với Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tại TP.HCM (HCMC C4IR) tổ chức tọa đàm “Phát huy nguồn lực kiều bào trong việc tận dụng thành tựu Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư phục vụ phát triển TP.HCM”, với sự tham gia của 52 kiều bào là chuyên gia, doanh nhân, trí thức đang sinh sống và làm việc tại nhiều quốc gia.

Phải giải được bài toán rủi ro và niềm tin

Với kinh nghiệm hơn 60 năm sống, học tập và làm việc ở nước ngoài, trong đó 53 năm tại Hoa Kỳ, từng làm việc 23 năm cho Ngân hàng Thế giới và đi công tác hơn 90 quốc gia, Giáo sư Hà Tôn Vinh, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Stellar Management cho rằng, có 3 nguồn lực lớn nhất của kiều bào gồm: tài chính (kiều hối), chất xám và kết nối quốc tế. Tuy nhiên, việc kiều hối chảy vào các dự án công nghệ còn rất hạn chế do chưa giải được bài toán rủi ro, lợi nhuận và hoàn vốn.

"Nếu kiều bào đầu tư vào dự án, điều họ cần là cơ chế bảo đảm, quỹ đầu tư minh bạch, người quản lý đáng tin cậy và sự bảo hộ rõ ràng từ Nhà nước", GS Vinh chia sẻ.

Giáo sư Hà Tôn Vinh - Chủ tịch, Tổng Giám đốc Stellar Management

Một vấn đề khác được Giáo sư Hà Tôn Vinh thẳng thắn nêu ra là rào cản hành chính trong thu hút và giữ chân chuyên gia. Theo ông, nhiều chuyên gia trình độ cao, trong đó có gần 30 tiến sĩ trong lĩnh vực bán dẫn, đã được mời về Việt Nam nhưng không thể ở lại lâu dài do thiếu cơ chế làm việc thông thoáng và điều kiện nghiên cứu phù hợp.

"Khi tôi dạy đại học ở Hoa Kỳ, một nguồn lực rất lớn mà họ làm thành công đó là Trung Quốc, họ đưa tất cả những sinh viên giỏi, Singapore cũng vậy, với nguồn lực của Chính phủ học STEM, học về khoa học, về công nghệ, học về Toán. Trong khi đó chúng ta chỉ tìm cách đưa các nhà đầu tư về, đưa các chuyên gia về, thì cũng tốt rồi. Nhưng có lẽ phải đưa những người tài của Việt Nam đi học, có kinh nghiệm. Nếu đưa các chuyên gia sang, tôi vừa đưa một số bạn bè về bán dẫn về Việt Nam, không có máy móc, không có các thiết bị thì họ cũng không làm việc được", ông Vinh thông tin.

Ông Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Hải Linh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân và Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc (VKBIA) cho biết Hiệp hội đã và đang chủ động hợp tác với TP.HCM trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là tài chính, đầu tư và khoa học công nghệ 4.0.

"Về tài chính, chúng tôi sẵn sàng hợp tác với một số quỹ đầu tư quốc tế lớn trên thế giới để tiếp tục đầu tư vào Trung tâm tài chính quốc tế của TP.HCM. Về lĩnh vực khoa học công nghệ và 4.0, chúng tôi sẵn sàng đồng hành với Thành phố để hợp tác với các đơn vị của Hàn Quốc, tương tự như các thung lũng công nghệ cao mà trước đây chúng tôi từng làm việc với Thành phố. Về nhân lực, tiếp tục triển khai các đoàn về lĩnh vực nhân lực trình độ chất lượng cao trong các mảng AI, bán dẫn, công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo", ông Linh chia sẻ.

Ngoài ra, theo ông Linh, các lĩnh vực như UAV (thiết bị bay không người lái), AI, bán dẫn, công nghệ sinh học cũng được xác định là những hướng hợp tác tiềm năng giữa TP.HCM và các đối tác Hàn Quốc.

Các đại biểu dự tọa đàm

Hướng đến các kế hoạch lớn mang tính chiến lược

Trao đổi tại tọa đàm, ông Nguyễn Đức Huy, Phó Giám đốc Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 tại TP.HCM (HCMC C4IR) nhận định, trong bối cảnh thế giới tăng tốc chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, thách thức lớn nhất không phải là thiếu công nghệ, mà là thiếu cơ chế kết nối hiệu quả giữa tri thức quốc tế và nhu cầu phát triển trong nước.

Ông Huy cho biết Việt Nam liên tục nằm trong nhóm 10 quốc gia nhận kiều hối lớn nhất thế giới, với tổng giá trị hơn 190 tỷ USD trong một thập kỷ qua. Riêng TP.HCM chiếm khoảng 60% tổng lượng kiều hối của cả nước.

Cùng với đó, cộng đồng khoảng 6 triệu kiều bào, trong đó hơn 80% sinh sống tại các nước phát triển và có hơn 600.000 chuyên gia, trí thức, được xem là nguồn lực trí tuệ và tài chính đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của TP.HCM.

Ông Nguyễn Đức Huy, Phó Giám Đốc HCMC C4IR trình bày tham luận

Tuy nhiên, theo ông Huy, hiện nay dòng kiều hối chủ yếu vẫn phục vụ tiêu dùng và đầu tư tài chính, trong khi chỉ khoảng 8,4% chảy vào lĩnh vực sản xuất - kinh doanh. Để dịch chuyển dòng vốn này sang khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, cần đồng bộ nhiều giải pháp như tăng minh bạch thị trường tài chính, đơn giản hóa thủ tục hành chính, đồng thời xây dựng các chính sách ưu đãi thuế hấp dẫn hơn cho kiều bào.

Định hướng đến năm 2030, ông Nguyễn Đức Huy đề xuất nhiều sáng kiến chiến lược, trong đó có quỹ ngoài ngân sách hỗ trợ tài năng, chương trình tài chính cho khoa học - công nghệ, và phối hợp với doanh nghiệp kiều bào tại Mỹ để ứng dụng công nghệ cốt lõi.

"Cụ thể như giảm 50-60% chi phí đầu tư hệ thống máy chủ dữ liệu trí tuệ nhân tạo so với hàng ngoại nhập, thúc đẩy chuyển đổi sản xuất thông minh, hình thành các mô hình hợp tác thực chất giữa Nhà nước - doanh nghiệp - kiều bào", ông Huy đề xuất.

Dự tọa đàm có hơn 50 chuyên gia, trí thức, doanh nhân kiều bào

Tại hội thảo, ông Lê Trường Duy, Giám đốc Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ 4 tại TP.HCM nhấn mạnh, mục tiêu của buổi tọa đàm là khơi dậy, kết nối và phát huy hiệu quả hơn nữa nguồn lực kiều bào, đặc biệt trong lĩnh vực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo - những nhiệm vụ mang tính chiến lược đã được Đảng và Nhà nước xác định.

Hiện nay, HCMC C4IR đang tham mưu cho Thành phố hai kế hoạch lớn gồm: Kế hoạch thu hút kiều hối vào khoa học công nghệ, định danh rõ các dự án cần thu hút vốn và Đề án Quỹ phát triển nhân tài và thu hút chuyên gia, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 - 2045 làm chủ công nghệ lõi và giải quyết các bài toán cấp bách của đô thị.

Ông Lê Trường Duy, Giám đốc HCMC C4IR phát biểu

"Quỹ này là quỹ ngoài ngân sách, góp phần hỗ trợ thêm cho các chính sách của Nhà nước trong việc chi trả lương và các chế độ đãi ngộ khác cho nhà khoa học là kiều bào và cả người nước ngoài đang làm việc tại Việt Nam. Các chương trình này là kết quả của một quá trình tương tác, lắng nghe và thấu hiểu cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Chính sách đi vào thực tế cần thời gian, nhưng chúng ta phải có điểm bắt đầu từ những việc nhỏ nhất. Sắp tới, chúng tôi sẽ làm việc với các tổ chức định chế tài chính, tín dụng để xây dựng một hệ sinh thái xung quanh cộng đồng kiều bào, nhằm có giải pháp toàn diện cho những đầu việc cụ thể", ông Duy cho biết.

Ngọc Xuân/VOV-TP.HCM