TP. Hồ Chí Minh: Bứt phá hạ tầng tạo 'đòn bẩy' tái cấu trúc tăng trưởng

Cầu Cần Giờ là tuyến hạ tầng giao thông quan trọng giúp kết nối, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương, du lịch và phát triển siêu cảng biển quốc tế Cần Giờ.

Năm 2025, tổng vốn đầu tư toàn xã hội của TP. Hồ Chí Minh đạt 684,8 nghìn tỷ đồng, tăng gần 11,9% so với năm trước. Trong đó, đầu tư công cho hạ tầng chiếm tỷ trọng quan trọng và tăng mạnh nhất, với mức tăng gần 41,4%. Điều này cho thấy hạ tầng giao thông đang đóng vai trò then chốt trong việc thu hút nguồn vốn đầu tư tư nhân và nước ngoài.

Hạ tầng giao thông được xem là “bệ phóng” để TP. Hồ Chí Minh chuyển mình thành siêu đô thị hiện đại, linh hoạt và bền vững. Các dự án metro, đường vành đai và cao tốc không chỉ đáp ứng nhu cầu đi lại mà còn hình thành mạng lưới kết nối từ trung tâm đến ngoại vi và các tỉnh lân cận, qua đó mở rộng không gian phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, dù là đô thị đặc biệt và đầu tàu kinh tế của cả nước, nhưng trong hơn hai thập niên qua, ba tuyến quốc lộ chính gồm Quốc lộ 1, Quốc lộ 13 và Quốc lộ 22 thường xuyên rơi vào tình trạng quá tải. Đây là “nút thắt” lớn của hệ thống giao thông, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động giao thương giữa TP. Hồ Chí Minh và các địa phương.

Để tháo gỡ điểm nghẽn này, ngành giao thông đã trình HĐND TP. Hồ Chí Minh kế hoạch mở rộng Quốc lộ 13 từ 4-6 làn xe lên 10 làn xe, với bề rộng khoảng 60 m. Dự án dự kiến khởi công vào quý III/2026 và hoàn thành, đưa vào khai thác cuối năm 2028.

Ở cửa ngõ phía tây bắc, Quốc lộ 22 đoạn qua quận 12 và huyện Hóc Môn (cũ) cũng sẽ được nâng cấp trên đoạn dài hơn 8 km, từ nút giao An Sương đến Vành đai 3, với quy mô 10 làn xe. Việc mở rộng tuyến đường này, cùng với việc xây dựng cao tốc TP. Hồ Chí Minh - Mộc Bài và các tuyến Vành đai 3, Vành đai 4, được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển mới cho khu vực Tây Bắc Củ Chi.

Không chỉ tăng cường kết nối giao thương và du lịch với tỉnh Tây Ninh, hệ thống giao thông này còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế của toàn vùng Đông Nam Bộ.

Ở hướng kết nối với các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, Quốc lộ 1A đoạn qua cửa ngõ phía tây (hướng Long An, Tiền Giang) cũng được lên kế hoạch mở rộng từ 6 làn xe lên 10–12 làn xe, đạt bề rộng khoảng 60 m theo quy hoạch. Đây là trục giao thông huyết mạch kết nối TP. Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ.

Lãnh đạo Sở Xây dựng kỳ vọng khi ba tuyến quốc lộ này được mở rộng đồng bộ sẽ hình thành hệ thống giao thông thông suốt, rút ngắn thời gian lưu thông giữa các trung tâm kinh tế, công nghiệp và văn hóa trong khu vực, qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và chuyển dịch cơ cấu kinh tế của TP. Hồ Chí Minh cũng như các tỉnh lân cận.

Song song với việc phát triển hạ tầng đường bộ, TP. Hồ Chí Minh xác định đường sắt đô thị là trục “xương sống” của hệ thống giao thông công cộng. Trong bối cảnh thành phố mở rộng không gian đô thị sau sáp nhập và sân bay Long Thành (Đồng Nai) sắp đi vào khai thác, việc đẩy nhanh tiến độ các tuyến metro theo quy hoạch càng trở nên cấp thiết.

Việc hoàn thiện hệ thống giao thông kết nối còn giúp mở rộng không gian kinh tế - xã hội của thành phố. Các tuyến vành đai, cao tốc liên vùng và metro sẽ tạo điều kiện hình thành các khu đô thị mới, khu công nghiệp, trung tâm logistics và các khu chức năng đô thị. Nhờ đó, các hoạt động kinh tế được phân bố lại, giảm áp lực cho khu vực lõi trung tâm.

Cơ chế này không chỉ góp phần giảm ùn tắc giao thông mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh của TP. Hồ Chí Minh trong thu hút đầu tư trong nước và quốc tế, đồng thời cải thiện năng suất lao động và chất lượng sống của người dân.

Các tuyến metro được kỳ vọng tạo động lực phát triển các ngành dịch vụ và kinh tế đô thị, góp phần giúp TP. Hồ Chí Minh tái cấu trúc và tăng trưởng bền vững.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Bùi Xuân Cường cho biết thành phố dự kiến bố trí khoảng 345.000 tỷ đồng để triển khai 10 tuyến metro, bao gồm các tuyến ưu tiên thực hiện trước và các tuyến chuyển tiếp hoàn thành trong giai đoạn 2030–2035.

Tuy nhiên, khả năng cân đối nguồn vốn hiện nay mới đạt khoảng 125.000 tỷ đồng, tương đương 40% tổng nhu cầu. Do đó, TP. Hồ Chí Minh đã kiến nghị ngân sách Trung ương xem xét bổ sung khoảng 220.000 tỷ đồng nhằm bảo đảm tiến độ thực hiện các dự án.

Theo chuyên gia kinh tế Phạm Viết Thuận, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội lớn để tạo bước đột phá tăng trưởng nhờ mở rộng không gian phát triển. Thành phố cần tận dụng lợi thế và sự quan tâm của các nhà đầu tư để nâng cao tính chuyên nghiệp trong lựa chọn nhà thầu và triển khai dự án.

Khi các dự án hạ tầng đồng loạt được triển khai, TP. Hồ Chí Minh sẽ từng bước mở rộng không gian phát triển ra ngoài ranh giới hành chính, tăng cường liên kết với vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là nền tảng quan trọng để đô thị đầu tàu kinh tế của cả nước tạo cú hích tăng trưởng mới trong giai đoạn tới.

Lãnh đạo UBND TP. Hồ Chí Minh cho biết đến hết nhiệm kỳ 2025–2030, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành ba đoạn tuyến metro trọng điểm. Đồng thời, TP. Hồ Chí Minh quyết tâm vận dụng các cơ chế đặc thù, tập trung nguồn lực để cơ bản xây dựng 6 tuyến metro kết nối trong vòng 4 năm tới.

Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh - Nguyễn Văn Được khẳng định, năm 2026 thành phố sẽ trở thành một “đại công trường” với nhiều công trình lớn và dự án trọng điểm nhằm tạo đột phá phát triển.

“Đây cũng là chủ đề trọng tâm của TP. Hồ Chí Minh trong năm 2026: khai thông thể chế, giải phóng nguồn lực, đột phá hạ tầng, nâng cao hiệu quả phục vụ, tạo chuyển biến thực chất trong phát triển thành phố sau sáp nhập”, ông Nguyễn Văn Được nhấn mạnh.

Ngọc Hậu