TP Hồ Chí Minh cơ cấu lại vốn nhà nước tại 71 doanh nghiệp

Gom vốn để hình thành doanh nghiệp chủ lực

Ủy ban nhân dân TP Hồ Chí Minh đã ban hành Quyết định số 6810/QĐ-UBND phê duyệt Kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn nhà nước thuộc phạm vi quản lý của UBND Thành phố giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó, 11 doanh nghiệp giữ nguyên tỷ lệ vốn nhà nước, 60 doanh nghiệp còn lại thực hiện các hình thức sắp xếp, cơ cấu lại.

Phối cảnh Trung tâm hành chính TP Hồ Chí Minh.

Kế hoạch là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước. Chương trình hành động số 17-CTrHĐ/TU ngày 17/4/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy và Chương trình hành động số 22-CTrHĐ/ĐU ngày 16/6/2026 của Đảng ủy UBND Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, có ít nhất 3 doanh nghiệp nhà nước thuộc UBND Thành phố nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất cả nước, hình thành 1 - 2 doanh nghiệp nhà nước chủ lực có quy mô lớn, quản trị hiện đại.

Chương trình của Đảng ủy UBND Thành phố khuyến khích sáp nhập, hợp nhất để hình thành các đơn vị quy mô lớn; thoái vốn ở lĩnh vực khu vực tư nhân có thể tham gia hiệu quả, với nguồn thu ưu tiên đầu tư trở lại cho các công trình hạ tầng chiến lược.

Về pháp lý, Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg ngày 5/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ quy định tiêu chí phân loại doanh nghiệp theo ngành, lĩnh vực và khung tỷ lệ vốn nhà nước. Doanh nghiệp có vốn nhà nước từ 50% trở xuống được chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn về doanh nghiệp có chức năng đầu tư, kinh doanh vốn nhà nước; doanh nghiệp không thuộc danh mục ngành, lĩnh vực theo tiêu chí thì Nhà nước không tiếp tục nắm giữ vốn, trừ khi pháp luật chuyên ngành có quy định khác.

Xu hướng giảm số lượng, tăng quy mô cũng đã diễn ra trong giai đoạn trước. Kết quả Tổng điều tra kinh tế TP Hồ Chí Minh cho thấy, đến cuối năm 2025, Thành phố có 311 doanh nghiệp nhà nước đang hoạt động, giảm 10,6% so với năm 2020; tổng nguồn vốn khoảng 871.000 tỷ đồng, tăng 16,4%, bình quân hơn 2.800 tỷ đồng mỗi doanh nghiệp.

Trong kế hoạch mới, 51 doanh nghiệp được hợp nhất hoặc chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước về các đầu mối, thời hạn trước năm 2030. Đây không phải là thoái vốn mà phần vốn vẫn thuộc Nhà nước, nhưng do doanh nghiệp đầu mối quản lý thay vì UBND Thành phố trực tiếp làm đại diện chủ sở hữu.

Thay đổi lớn nhất nằm ở lĩnh vực dịch vụ đô thị. Ba công ty Môi trường đô thị, Công viên cây xanh và Thoát nước đô thị sẽ hợp nhất trước năm 2029 để thành lập một tổng công ty lĩnh vực dịch vụ đô thị, sau đó tiếp nhận thêm 29 doanh nghiệp, gồm 22 công ty dịch vụ công ích mang tên các quận, huyện trước sắp xếp và 5 doanh nghiệp dịch vụ đô thị tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu. Quyết định chưa nêu tên tổng công ty này.

Các đầu mối khác gồm Công ty Đầu tư Tài chính nhà nước TP Hồ Chí Minh (HFIC) tiếp nhận 7 doanh nghiệp, trong đó có Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn - SJC, Công ty Dược Sài Gòn; Công ty Phát triển Công nghiệp Tân Thuận tiếp nhận Tổng công ty Xây dựng Sài Gòn, Tổng công ty Địa ốc Sài Gòn; Tổng công ty Du lịch Sài Gòn tiếp nhận Tổng công ty Bến Thành và hai doanh nghiệp du lịch của Bà Rịa - Vũng Tàu; Tổng công ty Công nghiệp Sài Gòn tiếp nhận 4 doanh nghiệp. Nhiều doanh nghiệp trong danh sách vốn thuộc tỉnh Bình Dương, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước khi hai địa phương này hợp nhất vào TP Hồ Chí Minh từ ngày 1/7/2025.

Becamex giảm tỷ lệ sở hữu, xử lý doanh nghiệp tồn đọng

Tập đoàn Đầu tư và Phát triển Công nghiệp Becamex - CTCP là doanh nghiệp duy nhất giữ nguyên phần vốn nhà nước nhưng giảm tỷ lệ sở hữu, xuống trên 65% trước năm 2030. UBND TP Hồ Chí Minh hiện nắm 95,44% vốn điều lệ doanh nghiệp này.

Lý do nằm ở cơ cấu cổ đông. Theo thông tin Becamex công bố ngày 2/6/2026, tại ngày 26/5/2026, 9.220 cổ đông không phải cổ đông lớn chỉ nắm 4,56% vốn, thấp hơn yêu cầu của Luật Chứng khoán là ít nhất 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết do tối thiểu 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.

Becamex đang duy trì tư cách công ty đại chúng nhờ quy định chuyển tiếp tại Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, đồng thời đã kiến nghị giảm tỷ lệ vốn nhà nước bằng cách phát hành thêm cổ phiếu ra công chúng thay vì bán phần vốn đang nắm giữ. Trước đó, Quyết định số 426/QĐ-TTg ngày 17/5/2024 đã phê duyệt giảm tỷ lệ này xuống không thấp hơn 65% đến hết năm 2025, song chưa thực hiện được.

Kế hoạch mới cũng cho thấy sự thay đổi hướng xử lý so với giai đoạn trước. Theo kế hoạch sắp xếp doanh nghiệp đến hết năm 2025 do UBND Thành phố ban hành năm 2024, Tổng công ty Công nghiệp - In - Bao bì Liksin thuộc diện cổ phần hóa, Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống. Trong kế hoạch giai đoạn 2026 - 2030, doanh nghiệp này được chuyển quyền đại diện chủ sở hữu về Tổng công ty Công nghiệp Sài Gòn.

Bên cạnh đó, 8 doanh nghiệp thuộc diện giải thể, phá sản, phải hoàn thành trước tháng 12/2027. Một số đơn vị đã có quyết định giải thể từ nhiều năm trước, như Công ty Chế biến hàng xuất khẩu Tân Phú (năm 1998), Xí nghiệp Quốc doanh chế biến thực phẩm Hóc Môn (năm 2007) và Xí nghiệp hợp doanh Lisata (năm 2008).

Bên cạnh đó, với khối doanh nghiệp nhà nước nói chung, UBND Thành phố đã yêu cầu rà soát toàn bộ nhà, đất đang quản lý, sau khi ghi nhận tình trạng hồ sơ pháp lý chưa hoàn chỉnh, đất sử dụng sai mục đích, cho thuê, liên doanh, liên kết trái quy định.

Kế hoạch được triển khai theo 4 giai đoạn: Chuẩn bị đến hết tháng 6/2027; triển khai và sơ kết từ tháng 7/2027 đến hết năm 2028; tiếp tục xử lý các trường hợp chưa hoàn thành đến ngày 30/9/2030; tổng kết trong quý IV/2030.

Người đứng đầu doanh nghiệp và người đại diện phần vốn nhà nước chịu trách nhiệm về tiến độ cũng như tính chính xác của hồ sơ, số liệu. Sở Tài chính được giao theo dõi, đôn đốc và báo cáo UBND Thành phố trước ngày 10/1 hằng năm.

Chương trình hành động của Đảng ủy UBND Thành phố cũng yêu cầu kiên quyết miễn nhiệm, thay thế cán bộ quản lý doanh nghiệp năng lực yếu kém, đồng thời giao Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy giám sát tiến độ cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước trên địa bàn.