TP Hồ Chí Minh có thêm hai bảo vật quốc gia

Lãnh đạo Cục Di sản văn hóa, lãnh đạo thành phố trao quyết định của Thủ tướng Chính phủ công bố bảo vật quốc gia. Ảnh: Nghiêm Ý.

Theo Ban tổ chức, sự kiện không chỉ mang ý nghĩa tôn vinh những giá trị đặc biệt của di sản, mà còn là dấu mốc quan trọng, thể hiện rõ sự phối hợp ngày càng chặt chẽ giữa Nhà nước và cộng đồng trong công cuộc gìn giữ, bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc, đặc biệt là đưa di sản đến gần hơn với công chúng.

Theo Quyết định số 236/QĐ- TTg ngày 3-2-2026, trong đợt công nhận Bảo vật quốc gia (đợt 14), cả nước có 30 hiện vật, nhóm hiện vật được công nhận. Riêng thành phố Hồ Chí Minh có được một hiện vật và một nhóm hiện vật thuộc hệ thống bảo tàng ngoài công lập và sưu tập tư nhân được công nhận. Cụ thể, một trong hai hiện vật được công nhận lần này là bát bồng gốm thuộc văn hóa Hoa Lộc, có niên đại khoảng 4.000 - 3.800 năm cách ngày nay, hiện đang được lưu giữ tại Bảo tàng Gốm Thời Dựng Nước. Đây là một cổ vật tiêu biểu của thời đại kim khí ở Việt Nam, mang giá trị đặc biệt cả về khảo cổ học lẫn lịch sử văn hóa.

Công bố nhóm tượng thủy quan. Ảnh: Nghiêm Ý.

Bát bồng không chỉ quý hiếm về mặt khảo cổ học, mà còn là minh chứng sinh động cho tư duy thẩm mỹ tinh tế và kỹ nghệ chế tác điêu luyện của cư dân Việt cổ. Với hình dáng cân đối, cấu trúc hài hòa giữa thân bát và chân đế cao, cùng kỹ thuật tạo hình, nung gốm đạt độ hoàn thiện cao, bát bồng cho thấy trình độ thủ công phát triển đáng kể trong hệ thống các văn hóa tiền - sơ sử, tiêu biểu như Văn hóa Phùng Nguyên và các nhóm văn hóa tương đương.

Đặc biệt, đây là một trong số rất ít bát bồng còn giữ được trạng thái gần như nguyên vẹn, góp phần cung cấp nguồn tư liệu khoa học có giá trị về kỹ thuật chế tác, chất liệu, hoa văn trang trí và tư duy tạo hình của người xưa. Không chỉ mang giá trị kỹ thuật, bát bồng gốm văn hóa Hoa Lộc còn hàm chứa ý nghĩa tinh thần sâu sắc, gắn với nghi lễ thờ cúng, phản ánh đời sống tâm linh phong phú của cư dân Việt cổ, đặc biệt trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và truyền thống thờ Hùng Vương.

Bên cạnh hiện vật khảo cổ học tiêu biểu, đợt công nhận lần này còn ghi nhận Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế, gồm 9 hiện vật (3 tượng Thiên Quan, Địa Quan, Thủy Quan và 6 tượng Thị giả), có niên đại cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX. Bộ tượng hiện thuộc sưu tập tư nhân của ông Lê Thanh Nghĩa, Chủ tịch Hội Cổ vật thành phố Hồ Chí Minh. Bộ tượng là loại hình tượng thờ tiêu biểu, phản ánh đời sống tín ngưỡng dân gian Nam Bộ, đồng thời thể hiện giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, mỹ thuật và kỹ thuật chế tác gốm truyền thống.

Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế gồm 9 hiện vật thuộc sưu tập tư nhân của ông Lê Thanh Nghĩa. Ảnh: Nghiêm Ý.

Theo ông Lê Thanh Nghĩa, Chủ tịch Hội Cổ vật thành phố Hồ Chí Minh, giá trị đặc biệt của bộ tượng không chỉ nằm ở tính độc bản và sự nguyên vẹn hiếm có, mà còn ở khả năng phản ánh quá trình dung hợp văn hóa đặc trưng của Nam Bộ. Bộ tượng gắn liền với tín ngưỡng dân gian thờ Tam quan Đại đế; sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian đã tạo nên một thực hành tín ngưỡng riêng có trong cộng đồng cư dân người Việt ở Nam Bộ. Qua đó, hiện vật thể hiện sinh động quá trình giao lưu, tiếp biến và bản địa hóa tín ngưỡng trong không gian văn hóa phương Nam.

Dưới đây là hình ảnh 2 bảo vật quốc gia được công bố:

Người dân và du khách chiêm ngưỡng hai bảo vật quốc gia. Ảnh: Nghiêm Ý.

Lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao thành phố giới thiệu cho các đại biểu về bảo vật quốc gia bát bồng gốm Hoa Lộc. Ảnh: Nghiêm Ý.

Hình ảnh Thiên Quan tại lễ công bố. Ảnh: Nghiêm Ý.

Người dân xem cận cảnh bát bồng gốm Hoa Lộc. Ảnh: Nghiêm Ý.

Bộ tượng gốm men nhiều màu Tam quan Đại đế gồm 9 hiện vật. Ảnh: Nghiêm Ý.

Thanh Tàu