TP Hồ Chí Minh đẩy mạnh đầu tư hạ tầng để phát triển thành siêu đô thị hiện đại

Phối cảnh Dự án Dự án đường vượt biển Cần Giờ-Vũng Tàu tạo kết nối trực tiếp giữa Cần Giờ và Vũng Tàu, mở rộng không gian phát triển kinh tế biển. (Ảnh: TTXVN phát)

Từ những tuyến metro đầu tiên, các tuyến vành đai đang dần khép kín đến những cây cầu vươn ra biển và các trung tâm đô thị hiện đại, Thành phố Hồ Chí Minh đang bước vào giai đoạn đầu tư hạ tầng với quy mô lớn nhất kể từ sau ngày đất nước thống nhất.

Trong bối cảnh mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, những công trình chiến lược không chỉ giải quyết yêu cầu phát triển trước mắt mà còn đặt nền móng cho mục tiêu xây dựng một siêu đô thị mang tầm khu vực, trung tâm kinh tế, tài chính và đổi mới sáng tạo của Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới.

Bứt phá hạ tầng kết nối cho siêu đô thị

Xác định với quy mô đại đô thị đòi hỏi hạ tầng phải đủ tầm và đi trước một bước; đồng thời, đây không chỉ là yêu cầu nội tại mà còn là trách nhiệm chính trị của thành phố với vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, chỉ trong một thời gian ngắn, từ đầu năm 2026 đến nay, Thành phố Hồ Chí Minh đã khởi công hàng loạt dự án, công trình trọng điểm, quy mô lớn.

Sáng 1/7, Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Lễ khởi công các công trình, dự án trọng điểm với tổng mức đầu tư hơn 253.000 tỷ đồng (khoảng 9,6 tỷ USD, chưa bao gồm các dự án nhà ở xã hội) thuộc các lĩnh vực hạ tầng giao thông, cảng biển, không gian văn hóa-lịch sử và phát triển đô thị.

Đáng chú ý, sau khi mở rộng không gian phát triển, chiến lược hướng ra biển trở thành một trong những ưu tiên hàng đầu. Trong 8 dự án trọng điểm vừa khởi công có tuyến đường vượt biển Cần Giờ-Vũng Tàu, cao tốc đô thị Hồ Tràm-Cảng hàng không quốc tế Long Thành và cảng tổng hợp, container Cái Mép Hạ; cầu đường Bình Tiên, cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Mộc Bài (giai đoạn 1), nút giao kết nối cao tốc Bến Lức-Long Thành với đường Rừng Sác và nút giao cao tốc Bến Lức-Long Thành với quốc lộ 50. Đây đều là những công trình mang ý nghĩa chiến lược, không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới cho kinh tế biển, logistics và du lịch.

Tuyến đường vượt biển Cần Giờ-Vũng Tàu dài khoảng 14 km với tổng mức đầu tư hơn 93.000 tỷ đồng. Khi hoàn thành, đây sẽ là tuyến kết nối trực tiếp giữa Cần Giờ và Vũng Tàu, mở rộng không gian phát triển hướng biển, thúc đẩy liên kết du lịch, dịch vụ và kinh tế biển giữa Thành phố Hồ Chí Minh với khu vực Đông Nam bộ. Trong khi đó, cảng Cái Mép Hạ được quy hoạch tiếp nhận tàu container trọng tải đến 250.000 DWT, hướng tới hình thành trung tâm trung chuyển quốc tế, nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ hàng hải thế giới.

Trước đó, vào cuối tháng 4/2026, Thành phố Hồ Chí Minh cũng tổ chức khởi công 4 công trình, dự án quy mô lớn với tổng số vốn hơn 280.000 tỷ đồng; trong đó, tại Khu đô thị mới Thủ Thiêm có các dự án Quảng trường trung tâm và Trung tâm hành chính quy mô gần 47 ha, vốn đầu tư 29.600 tỷ đồng; dự án tuyến metro số 2 Bến Thành-Thủ Thiêm, dài 6 km, tổng mức đầu tư 36.744 tỷ đồng. Dịp này, Ủy ban Nhân dân thành phố trao quyết định chấp thuận nhà đầu tư dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ quy mô 571 ha, vốn đầu tư 128.872 tỷ đồng.

Một góc cụm cảng biển Cái Mép đang trên lộ trình "xanh hóa" mạnh mẽ. (Ảnh: Đoàn Mạnh Dương/TTXVN)

Vào trung tuần tháng 1/2026, Ủy ban Nhân dân thành phố cũng phối hợp với nhiều nhà đầu tư Sun Group, Masterise, THACO tổ chức khởi công tuyến metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương) kết nối trung tâm với Tây Bắc; cầu Phú Mỹ 2 và cầu Cần Giờ hoàn thiện mạng lưới hướng Nam, kết nối sân bay Long Thành.

Theo các chuyên gia quy hoạch, giá trị lớn nhất của các công trình này không nằm ở chiều dài tuyến đường hay quy mô vốn đầu tư, mà ở khả năng tạo ra những hành lang phát triển mới. Khi các tuyến giao thông được kết nối đồng bộ, khoảng cách giữa các địa phương sẽ được rút ngắn, chuỗi cung ứng được tối ưu hóa, còn các khu vực từng là "vùng ven" sẽ trở thành những cực tăng trưởng mới.

Nhấn mạnh ý nghĩa của các công trình này, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Hoàng Nguyên Dinh cho biết việc đồng loạt triển khai các công trình chiến lược không chỉ là sự kiện đầu tư hạ tầng mà còn thể hiện cam kết của thành phố trong việc hiện thực hóa khát vọng phát triển, tạo nền tảng để xây dựng đô thị hiện đại, kết nối và có sức cạnh tranh quốc tế.

Đặc biệt, sau khi hợp nhất không gian phát triển với Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu, yêu cầu đặt ra không còn là phát triển một đô thị đơn lẻ mà là kiến tạo một siêu đô thị có khả năng vận hành như một chỉnh thể thống nhất. Trong cấu trúc ấy, khu vực trung tâm giữ vai trò trung tâm tài chính, thương mại và quản trị; vùng công nghiệp công nghệ cao tiếp tục là động lực sản xuất và đổi mới sáng tạo; còn không gian kinh tế biển trở thành cửa ngõ kết nối với chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu.

Hệ thống hạ tầng chiến lược chính là sợi dây liên kết các cực tăng trưởng hiện hữu thành một hệ sinh thái phát triển đồng bộ, tạo ra sức mạnh cộng hưởng vượt xa giá trị của từng công trình riêng lẻ.

Dấu ấn những dự án nâng tầm đô thị

Không chỉ hướng đến mục tiêu mở rộng không gian đô thị, những dự án đang được triển khai còn phản ánh tư duy quy hoạch mới: phát triển đa trung tâm, lấy con người làm trung tâm, kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với gìn giữ các giá trị lịch sử, văn hóa và xây dựng môi trường sống chất lượng cao.

Nổi bật nhất trong bức tranh ấy là Khu đô thị mới Thủ Thiêm - nơi được định hướng trở thành trung tâm tài chính, thương mại và hành chính mới của Thành phố Hồ Chí Minh. Sau nhiều năm đầu tư hạ tầng, khu vực này đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với hàng loạt dự án quy mô lớn được đồng loạt triển khai.

Những ngày này, Thủ Thiêm thực sự trở thành một đại công trường khi dự án Quảng trường Trung tâm và Trung tâm hành chính thành phố chính thức khởi công. Với quy mô gần 47 ha và tổng vốn đầu tư khoảng 29.600 tỷ đồng, công trình không chỉ tạo lập một trung tâm điều hành hiện đại mà còn mở ra không gian công cộng quy mô lớn, đáp ứng yêu cầu quản trị của siêu đô thị trong nhiều thập niên tới.

Song song đó, khi Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại thành phố đi vào vận hành, khu vực Thủ Thiêm sẽ không chỉ là trung tâm hành chính mà còn là nơi hội tụ các định chế tài chính, quỹ đầu tư, ngân hàng quốc tế và các doanh nghiệp công nghệ tài chính hàng đầu, từng bước đưa thành phố tham gia sâu hơn vào mạng lưới tài chính toàn cầu.

Liền kề ngay Khu đô thị mới Thủ Thiêm, dự án Khu Thể dục Thể thao quốc gia Rạch Chiếc có số vốn hơn 145.000 tỷ đồng, mang tầm vóc chiến lược, đưa công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế mũi nhọn cũng đã được khởi công triển khai từ tháng 1/2026.

Khu đô thị Thủ Thiêm. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Theo quy hoạch, Khu liên hợp Thể dục Thể thao Quốc gia Rạch Chiếc còn dành quỹ đất lớn cho không gian công cộng và dịch vụ đô thị. Công viên công cộng, quảng trường kéo dài xuyên suốt và liên kết các chức năng của toàn dự án kết nối các công trình thể thao, tạo vùng đệm sinh thái và không gian sinh hoạt cộng đồng. Khi hoàn thành, khu liên hợp được kỳ vọng trở thành trung tâm thể dục-thể thao cấp vùng và quốc gia, đủ điều kiện tổ chức các sự kiện lớn của khu vực và châu Á, đồng thời đáp ứng nhu cầu rèn luyện, vui chơi, du lịch của người dân.

Không gian ven sông Sài Gòn cũng đang được định hình theo hướng trở thành trục cảnh quan, văn hóa và dịch vụ lớn nhất thành phố. Điểm nhấn là dự án Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng-Khánh Hội kết hợp chỉnh trang không gian Bến Bạch Đằng vừa được khởi công với tổng mức đầu tư hơn 29.300 tỷ đồng theo hình thức đối tác công-tư.

Theo ông Đặng Minh Trường, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Sungroup (đơn vị thực hiện dự án), giá trị lớn nhất của Bến Nhà Rồng-Khánh Hội không nằm ở những công trình hiện hữu, mà ở ký ức lịch sử và tinh thần dân tộc đã được hun đúc trên mảnh đất này. Khi hoàn thành, dự án Bến Nhà Rồng-Khánh Hội và Bến Bạch Đằng sẽ trở thành một quần thể không gian công cộng xanh, hiện đại và giàu bản sắc, nơi mỗi người dân cảm nhận được chiều sâu lịch sử, niềm tự hào dân tộc và khát vọng phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh.

Không chỉ ở khu vực trung tâm, các cực phát triển mới cũng đang được mở rộng theo hướng đa trung tâm. Tại phía Tây Bắc, dự án Khu đô thị Đại học Quốc tế quy mô khoảng 880 ha được kỳ vọng hình thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo mới của thành phố. Trong khi đó, Khu đô thị Bình Quới-Thanh Đa, Khu đô thị Nam thành phố, Khu đô thị lấn biển Cần Giờ cùng nhiều khu đô thị mới khác đang được chuẩn bị đầu tư, tạo nên mạng lưới không gian phát triển cân bằng giữa các khu vực.

Các công trình hạ tầng chiến lược đã và đang được triển khai chính là nền tảng để Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng mô hình siêu đô thị hiện đại, nơi tốc độ phát triển kinh tế luôn song hành với chất lượng không gian sống. Những công trình đang được đầu tư hôm nay không chỉ tạo ra diện mạo mới cho đô thị mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái phát triển bền vững, nâng cao sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế, đội ngũ chuyên gia và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo tinh thần Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị, Thành phố Hồ Chí Minh được định hướng trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ, đổi mới sáng tạo của khu vực Đông Nam Á. Muốn hiện thực hóa mục tiêu đó, hạ tầng phải đi trước một bước, không chỉ để tháo gỡ các điểm nghẽn phát triển mà còn mở ra những dư địa tăng trưởng mới cho nhiều thập niên tới.

Để cụ thể hóa các mục tiêu này, ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, cho biết một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Thành phố Hồ Chí Minh xác định đó là phát triển đô thị bền vững, thích ứng chủ động với biến đổi khí hậu. Dồn lực hoàn thiện hạ tầng chiến lược, thần tốc triển khai hệ thống đường sắt đô thị, khép kín các tuyến vành đai, cao tốc liên vùng; đẩy mạnh mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) để giải quyết căn cơ bài toán giao thông.

Chính sự cộng hưởng giữa hạ tầng hiện đại và những nguồn lực phát triển mới sẽ quyết định khả năng bứt phá của Thành phố Hồ Chí Minh trong những thập niên tới. Khi các công trình chiến lược hoàn thành, kết hợp với những cải cách mạnh mẽ về thể chế, quản trị và môi trường đầu tư, thành phố sẽ có đủ điều kiện để hiện thực hóa mục tiêu trở thành đô thị toàn cầu, trung tâm kinh tế, tài chính, logistics và đổi mới sáng tạo của khu vực châu Á./.