TP Hồ Chí Minh định hình, bứt phá tăng trưởng nhìn từ một năm sau sáp nhập - Bài 4: Thể chế đặc thù tạo đòn bẩy đột phá (Tiếp theo và hết)

Quyết tâm chính trị “quyết rõ, làm nhanh”

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ TP Hồ Chí Minh lần thứ 1 nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định nhiều mục tiêu đột phá về tăng trưởng như: Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân 10-11%/năm, kinh tế số chiếm 30-40% GRDP, năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) đóng góp 60% vào tăng trưởng, tổng chi xã hội cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt 2-3% GRDP. Năm 2026, thành phố xác định tăng trưởng hai con số là mục tiêu tiền đề cho giai đoạn 2026-2030 và là địa phương đi đầu trong hiện thực hóa các chủ trương chiến lược của Trung ương.

Để đạt những mục tiêu trên, thành phố đã thể hiện tinh thần “quyết rõ, làm nhanh”, cụ thể hóa từ chủ trương thành kế hoạch hành động, sáng tạo. Cả hệ thống chính trị đã vào cuộc quyết liệt nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về nguồn vốn, hạ tầng, môi trường, rộng mở đón dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)... Một điển hình tiêu biểu là việc triển khai dự án đường sắt Bến Thành-Cần Giờ với sự “thần tốc”, lập kỷ lục về thời gian hoàn tất thủ tục chỉ trong hai tháng, kịp động thổ dự án vào cuối năm 2025.

Thành ủy TP Hồ Chí Minh đã có Chỉ thị số 11-CT/TU về việc lãnh đạo thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đạt mục tiêu hai con số giai đoạn 2026-2030, coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt. Người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện về kết quả thực hiện; nếu không hoàn thành nhiệm vụ sẽ bị xem xét, xử lý trách nhiệm theo quy định. Việc tổ chức triển khai nhiệm vụ thúc đẩy tăng trưởng phải bảo đảm “6 rõ”, hoàn thành việc cụ thể hóa mục tiêu tăng trưởng cho từng ngành, lĩnh vực, địa phương...

Đường sắt đô thị và đường bộ trọng điểm ở TP Hồ Chí Minh được khơi thông, đẩy nhanh nhờ các cơ chế đặc thù. Ảnh: NGUYÊN ANH

Ông Trần Quang Trường, Tổng giám đốc Tanimex cho rằng, nguồn lực lớn nhất của TP Hồ Chí Minh không chỉ nằm ở vốn đầu tư hay quy mô kinh tế, mà nằm ở tinh thần năng động, dám nghĩ, dám làm từng tạo nên vị thế đầu tàu suốt nhiều thập niên qua. Để tạo đột phá, TP Hồ Chí Minh phải mạnh dạn đề xuất các cơ chế vượt trội để thí điểm và tháo gỡ những quy định không còn phù hợp với thực tiễn.

Theo đồng chí Nguyễn Minh Sơn, Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội: Để chuyển đổi mô hình công nghiệp thúc đẩy tăng trưởng, TP Hồ Chí Minh cần chuyển từ công nghiệp mở rộng theo diện tích sang công nghiệp công nghệ cao, sản xuất thông minh, logistics tự động hóa, cụm sản xuất đổi mới, khu công nghiệp hỗn hợp. Qua nghiên cứu kinh nghiệm của Thâm Quyến và Thượng Hải (Trung Quốc) cho thấy, quá trình chuyển đổi từ đô thị gia công sang đô thị đổi mới sáng tạo là điều kiện để nâng cao năng suất và giảm áp lực mở rộng đất công nghiệp. Trong đó, Thượng Hải phát triển Pudong (Phố Đông) như cực tài chính mới nhưng gắn chặt với metro và kiểm soát đất.

Thể chế đặc thù là “đột phá của đột phá”

Nhìn lại quá trình tăng trưởng của TP Hồ Chí Minh với quyết tâm chính trị, tiên phong, dám nghĩ, dám làm, mạnh dạn thí điểm, là nơi khởi phát nhiều mô hình tăng trưởng, đồng chí Phạm Phương Thảo, nguyên Phó bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh cho biết: Với nguồn lực, động lực tăng trưởng trong không gian mới, đòi hỏi về cơ chế, đặc thù, đặc biệt đối với thành phố là rất cần thiết, cấp bách. Nếu Nghị quyết số 31-NQ/TW của Bộ Chính trị với cơ chế giúp thành phố phát triển nhanh và bền vững sau đại dịch Covid-19 thì Nghị quyết số 09-NQ/TW vừa được Bộ Chính trị thông qua đã mở ra tầm nhìn dài hạn, đưa thành phố trở thành trung tâm tài chính, công nghệ, logistics và đổi mới sáng tạo của khu vực. Đó là định hướng chiến lược của Đảng nhằm hình thành cực tăng trưởng mới đủ sức dẫn dắt tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước trong giai đoạn phát triển mới. Luật Đô thị đặc biệt đang được xây dựng và trình Quốc hội trong tháng 7-2026 là bước nhảy mang tính luật hóa, tạo động lực mềm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế TP Hồ Chí Minh.

Theo đồng chí Trần Lưu Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh, với nghị quyết mới của Bộ Chính trị, quy hoạch phát triển toàn diện và Luật Đô thị đặc biệt đang được xây dựng, thành phố đã có những điều kiện cần thiết để phát triển bứt phá. Vấn đề còn lại là hành động và hành động hiệu quả một cách bền vững, với kết quả có thể đo đếm được.

Nhấn mạnh đến tính bức thiết cần cơ chế đặc thù mới phù hợp với "siêu đô thị", vận hành chính quyền địa phương hai cấp, ThS Nguyễn Anh Tuấn, chuyên gia hành chính công, Tổng công ty Công nghiệp Sài Gòn, cho rằng, sau hơn 3 năm thực hiện Nghị quyết số 31-NQ/TW, một số điểm nghẽn về thể chế, phân cấp, nguồn lực, quy hoạch, hạ tầng, đất đai, giao thông, ngập nước, môi trường và năng lực thực thi đã hiện rõ hơn. Trong đó, thể chế hiện hành chưa theo kịp quy mô, tốc độ phát triển của một “siêu đô thị”. Một số cơ chế vẫn mang tính thí điểm, thời hạn ngắn, phạm vi hẹp. Với một đô thị đặc biệt, nếu chính sách vẫn nặng tính “xin-cho”, phân quyền chưa triệt để, thẩm quyền chưa đi kèm trách nhiệm và nguồn lực thì TP Hồ Chí Minh khó xử lý nhanh những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Do đó, việc ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW giúp giải quyết những bất cập, thúc đẩy tăng trưởng, đáp ứng yêu cầu về thể chế mới phù hợp với không gian mới.

Để phát huy vai trò chủ đạo của doanh nghiệp tư nhân vào mục tiêu tăng trưởng của TP Hồ Chí Minh, ông Phan Đình Tuệ, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh cho rằng, thành phố cần quyết liệt triển khai “bộ 3” thể chế: Nghị quyết số 09-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị và Luật Đô thị đặc biệt đang được xây dựng, thể hiện mạnh mẽ tinh thần cải cách, tạo môi trường thuận lợi nhất cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển. Điều này thể hiện qua các cơ chế, chính sách hỗ trợ về thuế, thủ tục hành chính, xúc tiến thương mại, xuất khẩu, vốn vay ưu đãi cho sản xuất, kinh doanh, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo, tham gia nhiều hơn vào các dự án giải ngân đầu tư công, lĩnh vực đầu tư trọng điểm.

Tại buổi làm việc với TP Hồ Chí Minh vào giữa tháng 6-2026, đánh giá cao những kết quả bước đầu trong triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đề nghị TP Hồ Chí Minh tiếp tục đi đầu trong thúc đẩy liên kết giữa các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, tạo ra các sản phẩm khoa học, công nghệ có giá trị thực tiễn để hình thành các động lực tăng trưởng mới.

Một năm sau sáp nhập, trên những công trình như tuyến metro vươn mình về phía biển, những cây cầu mới nối liền các cực tăng trưởng, dòng vốn công nghệ cao của các tập đoàn hàng đầu quốc tế liên tục được ghi nhận và các cơ chế đặc biệt đang được hoàn thiện, sớm ban hành, cho thấy mô hình tăng trưởng mới ngày càng phát huy hiệu quả vào thực tiễn. Nguồn lực, lợi thế và những cơ chế đặc thù được thể chế, luật hóa, cùng với truyền thống tiên phong, đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm đã làm nên bản sắc, thành quả trong 40 năm đổi mới, đặc biệt là trên mặt trận kinh tế, TP Hồ Chí Minh có cơ sở cho kỳ vọng bứt phá tăng trưởng. Những chuyển động, dấu ấn tăng trưởng trong năm qua đã khẳng định quyết tâm chính trị rất lớn của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP Hồ Chí Minh, cho chúng ta thấy rõ hơn hình hài của "siêu đô thị" năng động, hiện đại, gắn với sứ mệnh trở thành cực tăng trưởng dẫn dắt của cả nước, vươn lên thành cực tăng trưởng toàn cầu trong giai đoạn phát triển mới.