TP Hồ Chí Minh gỡ điểm nghẽn để phát triển kinh tế tập thể

Nâng cao cả chất và lượng

Theo Kế hoạch tổng thể phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn TP Hồ Chí Minh giai đoạn 2026–2030, thành phố đặt mục tiêu thành lập mới 300 HTX, 3 liên hiệp HTX và 410 tổ hợp tác. Đến cuối năm 2030, tổng số dự kiến đạt 1.670 HTX, 12 liên hiệp HTX và 1.890 tổ hợp tác, với khoảng 102.400 thành viên HTX.

Kế hoạch cũng đặt mục tiêu ít nhất 60% HTX được xếp loại tốt, khá; trên 60% cán bộ quản lý HTX có trình độ cao đẳng, đại học trở lên. Đây là yêu cầu quan trọng, bởi chất lượng nhân lực có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tổ chức sản xuất, quản lý tài chính, tiếp cận chính sách và ứng dụng công nghệ.

Trọng tâm của kế hoạch là thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản trị trong các tổ chức kinh tế tập thể. Đây không chỉ là yêu cầu hiện đại hóa hoạt động mà còn là điều kiện để HTX nâng cao chất lượng, giảm chi phí và đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của thị trường.

Co.op mart thuộc Sài Gòn Co.op, một trong những mô hình kinh tế tập thể thành công ở TP Hồ Chí Minh.

Theo định hướng của thành phố, các HTX được hỗ trợ ứng dụng phần mềm quản lý, kế toán điện tử, thương mại điện tử và số hóa quy trình vận hành. Sở Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm hỗ trợ chuyển đổi số trong quản lý, sản xuất, kinh doanh; chuyển giao công nghệ, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ và phát triển sản phẩm, dịch vụ. Việc xây dựng phần mềm, website dùng chung cũng được đặt ra nhằm tạo điều kiện để các tổ chức kinh tế tập thể tiếp cận công cụ quản lý phù hợp.

Đối với HTX nông nghiệp, ứng dụng công nghệ cần gắn với nhu cầu thực tế của từng khâu sản xuất. Kế hoạch định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao, truy xuất nguồn gốc, chứng nhận chất lượng, sản xuất hữu cơ, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Mục tiêu đến năm 2030, khoảng 30–35% HTX nông nghiệp đang hoạt động ứng dụng công nghệ cao, thực hành nông nghiệp tốt, mô hình xanh, tuần hoàn và chuyển đổi số.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao tổ chức đào tạo, hỗ trợ giống và vật tư. Những nhiệm vụ này cần được triển khai đồng bộ để công nghệ không đứng riêng lẻ mà trở thành một phần trong quá trình nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm.

Tháo gỡ điểm nghẽn về vốn, đất đai và đầu ra

Kế hoạch đặt mục tiêu nâng quy mô Quỹ hỗ trợ phát triển HTX của thành phố lên khoảng 2.000 tỷ đồng vào năm 2030; đồng thời xem xét phát triển các chi nhánh tại những phường, xã mới, nhất là khu vực Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu trước đây.

Về đất đai, thành phố rà soát quỹ đất, tài sản công và xem xét hỗ trợ HTX thuê đất, cơ sở vật chất theo quy định. Việc chuyển giao, khai thác hạ tầng công chưa sử dụng để phục vụ HTX cũng được đặt ra trên cơ sở bảo đảm đúng pháp luật. Nếu được thực hiện minh bạch, phù hợp nhu cầu, đây sẽ là điều kiện giúp các HTX giảm áp lực chi phí ban đầu, có thêm cơ hội đầu tư máy móc và tổ chức sản xuất ổn định.

Về việc liên kết sản xuất, tiêu thụ bền vững, thành phố định hướng kết nối HTX với doanh nghiệp lớn, hệ thống siêu thị và kênh bán lẻ hiện đại; hỗ trợ tham gia hội chợ, triển lãm, xúc tiến thương mại, xuất khẩu, phát triển sản phẩm OCOP, thương hiệu và quyền sở hữu trí tuệ.

Trồng hoa lan ứng dụng công nghệ cao tại một HTX ở Củ Chi, TP Hồ Chí Minh.

Mục tiêu đến năm 2030 là khoảng 50% HTX nông nghiệp có liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị. Để đạt được tỷ lệ này, sự kết nối cần vượt qua hình thức giới thiệu, gặp gỡ đơn thuần, hướng đến hợp đồng cụ thể, tiêu chuẩn chất lượng rõ ràng và kế hoạch cung ứng phù hợp. Khi đầu ra được tổ chức ổn định, HTX mới có cơ sở tính toán sản lượng, đầu tư công nghệ và nâng cao giá trị sản phẩm.

Lựa chọn, hỗ trợ ít nhất 6 mô hình HTX, liên hiệp HTX hoạt động hiệu quả; đồng thời hướng đến bố trí ít nhất một dự án đầu tư công hỗ trợ phát triển HTX trong kế hoạch đầu tư công trung hạn. Đây là hướng đi nhằm tạo ra những mô hình có khả năng chứng minh hiệu quả thực tế, từ đó rút kinh nghiệm và nhân rộng phù hợp.

Về phía HTX, yêu cầu đặt ra là nâng cao tính tự chủ, minh bạch trong quản trị và trách nhiệm với thành viên. Bởi nhà nước tạo hành lang pháp lý, cơ chế chính sách và hỗ trợ theo quy định, nhưng không thể thay thế HTX trong việc xây dựng phương án kinh doanh, tổ chức sản xuất và chịu trách nhiệm về hiệu quả hoạt động.