TP. Hồ Chí Minh hướng tới kiểm soát ô nhiễm bằng hạ tầng môi trường hiện đại

Trước áp lực ô nhiễm ngày càng gia tăng do tốc độ đô thị hóa nhanh và biến đổi khí hậu, TP. Hồ Chí Minh đang thúc đẩy đầu tư hạ tầng môi trường, triển khai các dự án xử lý nước thải, quản lý chất thải rắn và kiểm soát nguồn phát thải theo hướng hiện đại, từng bước xây dựng đô thị xanh và phát triển bền vững.

TP. Hồ Chí Minh đang thúc đẩy đầu tư hạ tầng môi trường, triển khai các dự án xử lý nước thải. Ảnh minh họa: TTXVN

*Đầu tư mạnh cho hạ tầng xử lý môi trường

TP. Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh đầu tư cho môi trường với hàng loạt dự án trọng điểm về thu gom, xử lý nước thải và quản lý chất thải rắn nhằm giải quyết áp lực ô nhiễm trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, đồng thời hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.
UBND TP. Hồ Chí Minh vừa công bố danh mục 7 dự án môi trường trọng điểm giai đoạn 2026 - 2030. Các dự án tập trung chủ yếu vào xây dựng hệ thống thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt và hạ tầng môi trường tại các khu vực đô thị, công nghiệp và dân cư đang phát triển nhanh. Trong đó, thành phố sẽ triển khai hệ thống thu gom nước thải phường Bình Cơ nhằm xử lý nước thải sinh hoạt của người dân và Khu đô thị Bình Mỹ, gắn với Khu công nghiệp BTU 1. Dự án có chiều dài khoảng 8,8 km dọc tuyến ĐT747A, thuộc hợp phần mở rộng của Dự án cải thiện môi trường nước Bình Dương.

Một số dự án quy mô lớn khác gồm xây dựng hệ thống thu gom và nhà máy xử lý nước thải Tham Lương - Bến Cát giai đoạn 2 tại phường An Phú Đông với công suất quy hoạch đến năm 2040 khoảng 230.000 m³/ngày; nhà máy xử lý nước thải Tây Bắc Thành phố tại xã Tân An Hội với quy hoạch công suất đến năm 2060 khoảng 380.000 m³/ngày; hay dự án nhà máy xử lý nước thải Nam Sài Gòn phục vụ khu vực Nhà Bè và quận 7 cũ với công suất giai đoạn đầu 132.000 m³/ngày.

Ngoài ra, thành phố cũng triển khai dự án Nhà máy nước Xuyên Mộc giai đoạn 1 tại xã Hồ Tràm với công suất 10.000 m³/ngày nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng nước cho khu vực Hồ Tràm và vùng phụ cận đang phát triển mạnh về du lịch, dịch vụ.

Theo UBND TP. Hồ Chí Minh, các dự án được thiết kế nhằm cụ thể hóa mục tiêu phát triển bền vững theo Nghị quyết số 31-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng phát triển thành phố đến năm 2030, tầm nhìn 2045. Thành phố ưu tiên các nhà đầu tư có công nghệ cao, giải pháp đổi mới sáng tạo, mô hình quản lý môi trường ứng dụng kinh tế số và kinh tế chia sẻ.

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh cho biết, thành phố hiện có 63 khu công nghiệp, khu chế xuất và khu công nghệ cao; 14 cụm công nghiệp cùng 4 làng nghề đang hoạt động. Mỗi ngày, thành phố phát sinh hơn 1,6 triệu m³ nước thải và trên 14.000 tấn chất thải rắn đô thị, tạo áp lực lớn lên hạ tầng môi trường.

* Kiểm soát chặt nguồn thải đô thị

Cùng với đầu tư hạ tầng môi trường, TP. Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều giải pháp kiểm soát ô nhiễm, quản lý chất thải và phát triển kinh tế tuần hoàn nhằm giảm áp lực lên môi trường đô thị trong giai đoạn mới.

TP. Hồ Chí Minh đang triển khai nhiều giải pháp kiểm soát ô nhiễm, quản lý chất thải và phát triển kinh tế tuần hoàn nhằm giảm áp lực lên môi trường đô thị. Ảnh: Tiến Lực - TTXVN

Theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, quá trình đô thị hóa nhanh, gia tăng dân số cơ học cùng tác động của biến đổi khí hậu đang tạo sức ép lớn lên hệ thống xử lý môi trường, nhất là tại các khu vực dân cư đông đúc và lưu vực kênh rạch nội đô.

Trước thực tế này, thành phố đang xây dựng Chương trình Bảo vệ môi trường giai đoạn 2026 - 2030 theo hướng kiểm soát chặt nguồn phát thải, cải thiện chất lượng không khí và nước mặt, phát triển không gian xanh và thúc đẩy xử lý rác bằng công nghệ hiện đại thay cho chôn lấp truyền thống.
Theo Kế hoạch hành động kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, 100% nguồn phát sinh khí thải lớn trên địa bàn thành phố sẽ được quản lý, giám sát và từng bước giảm phát thải; đồng thời nâng tỷ lệ người dân tiếp cận thông tin chất lượng không khí thông qua nền tảng số lên 95%.
Song song với đầu tư hạ tầng xử lý nước thải, TP. Hồ Chí Minh cũng tập trung đổi mới mô hình quản lý chất thải rắn. Mới đây, mô hình trạm thu hồi và phân loại vật liệu tái chế (MRF) đầu tiên đã được triển khai thí điểm tại phường Tân Mỹ. Mô hình cho phép theo dõi toàn bộ quá trình phân loại, thu gom và tái chế rác thông qua nền tảng số, hướng tới xây dựng chuỗi quản lý rác theo mô hình kinh tế tuần hoàn.
Trong lĩnh vực thu gom và trung chuyển rác, thành phố hiện có khoảng 750 điểm tập kết rác và 43 trạm trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt đang hoạt động. Tuy nhiên, nhiều trạm được xây dựng từ lâu, nằm xen cài trong khu dân cư và không còn đáp ứng yêu cầu về môi trường đô thị. Theo UBND TP. Hồ Chí Minh, Thành phố đang khẩn trương rà soát, quy hoạch lại toàn bộ mạng lưới trung chuyển rác theo hướng hiện đại, khép kín nhằm giảm ô nhiễm mùi, nước rỉ rác và nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống xử lý chất thải.
Với vị thế đầu tàu kinh tế cả nước, việc đầu tư đồng bộ hạ tầng môi trường và kiểm soát chặt nguồn thải của TP. Hồ Chí Minh sẽ là yếu tố then chốt để bảo đảm chất lượng sống, nâng cao năng lực cạnh tranh đô thị và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong dài hạn.