TP Hồ Chí Minh phấn đấu hoàn thành hơn 180.000 căn nhà ở xã hội đến năm 2030

Các chuyên gia chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: Nguyễn Lê

Chiều 16-1, Sở Xây dựng thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển thành phố Hồ Chí Minh tổ chức hội thảo “Phát triển nhà ở xã hội tại thành phố Hồ Chí Minh - Từ mô hình đến hành động”.

Theo Sở Xây dựng thành phố Hồ Chí Minh, tổng nhu cầu nhà ở xã hội của thành phố sau hợp nhất tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu đến năm 2030 khoảng 974.000 căn; trong đó, nhóm đối tượng là công nhân chiếm 30%, các đối tượng còn lại chiếm khoảng 70%.

Còn theo Viện Nghiên cứu phát triển thành phố Hồ Chí Minh, nhóm các đối tượng yếu thế trong xã hội hiện chiếm khoảng 4%; nhóm đối tượng làm công ăn lương (cán bộ, công chức, viên chức, người công tác trong lực lượng vũ trang, công nhân…) chiếm khoảng 82%; nhóm học sinh, sinh viên chiếm 14%.

Mục tiêu phát triển nhà ở xã hội đến năm 2030 của thành phố Hồ Chí Minh (theo Đề án đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030 của Chính phủ) là 199.400 căn (thành phố Hồ Chí Minh cũ 100.000 căn, Bình Dương cũ 86.900 căn, Bà Rịa - Vũng Tàu cũ 12.500 căn). Tuy nhiên, tính đến hết năm 2025, thành phố Hồ Chí Minh mới hoàn thành gần 18.000 căn. Như vậy, trong giai đoạn 2026-2030, thành phố phải xây dựng, hoàn thành hơn 180.000 căn mới đạt mục tiêu đề ra. Đây là thử thách lớn.

Sở Xây dựng thành phố Hồ Chí Minh cho biết, công tác xây dựng nhà ở xã hội tại thành phố hiện còn nhiều vướng mắc.

Cụ thể, thành phố thiếu quỹ đất “sạch” quy mô lớn để phát triển các dự án nhà ở xã hội tập trung (nhất là tại khu vực thành phố Hồ Chí Minh cũ và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũ); giá đất và chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng tăng cao, làm giảm tính khả thi của các dự án nhà ở xã hội. Quy định bố trí 20% quỹ đất cho nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở thương mại thường thiếu hiệu quả, chưa hợp lý; do đó, đề xuất cho phép chủ đầu tư nộp tiền thay thế hoặc bố trí quỹ đất khác. Ngoài ra, các dự án nhà ở xã hội còn manh mún, quy mô nhỏ, thiếu kết cấu hạ tầng đồng bộ.

Về tài chính, các ưu đãi chưa đủ hấp dẫn để thu hút đầu tư vào các dự án nhà ở xã hội; vốn vay ưu đãi khó tiếp cận, giải ngân chậm; mức lợi nhuận khống chế (ở mức 10% giá thành) chưa tương xứng với rủi ro đầu tư; cách xác định giá bán nhà ở xã hội chưa theo kịp biến động chi phí và các yêu cầu về chất lượng công trình.

Về hành chính, thủ tục đầu tư các dự án nhà ở xã hội còn phức tạp, kéo dài, làm chậm tiến độ và tăng chi phí thực hiện; đồng thời, dễ xảy ra tình trạng trục lợi chính sách trong quá trình phân phối nhà ở xã hội cho các đối tượng đủ điều kiện thụ hưởng.

Một dự án nhà ở xã hội tại thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: Hoàng Quân

Để thúc đẩy xây dựng nhà ở xã hội đáp ứng mục tiêu đến năm 2030, thành phố Hồ Chí Minh sẽ phát triển các dự án nhà ở xã hội dọc các khu vực TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng). Theo đó, tiếp cận các quỹ đất dồi dào, chi phí hợp lý tại các khu vực xa trung tâm nhưng có hạ tầng giao thông thuận lợi; gắn phát triển nhà ở xã hội với các tuyến giao thông công cộng có sức chở lớn, đặc biệt là khu vực xung quanh các nhà ga metro.

Bên cạnh đó, thành phố ưu tiên phát triển các dự án nhà ở xã hội gắn với khu công nghiệp; bố trí quỹ đất xây dựng nhà lưu trú cho công nhân ngay trong khu đất thương mại - dịch vụ của khu công nghiệp để cho thuê, nhằm tối ưu hóa quỹ đất và giải quyết nhu cầu nhà ở trước mắt. Đồng thời, phát triển nhà ở xã hội lân cận các khu công nghiệp để bán, cho thuê, cho thuê mua.

Ngoài ra, thành phố cũng phát triển các dự án nhà ở xã hội tại các khu vực động lực, gắn với các dự án phát triển đô thị khác, bảo đảm tính đồng bộ về hạ tầng giao thông và hạ tầng xã hội, qua đó góp phần giãn dân khi không gian đô thị được mở rộng sau hợp nhất.

Nguyễn Lê