TP. Hồ Chí Minh: Tái cấu trúc không gian công nghiệp, nâng cao chất lượng thu hút FDI

Chuyển từ thu hút FDI theo số lượng sang chất lượng

Nghị quyết số 10-NQ/TW thể hiện sự chuyển đổi rõ nét trong tư duy thu hút và sử dụng nguồn vốn FDI

Theo Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HEPZA), Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thể hiện sự chuyển đổi rõ nét trong tư duy thu hút và sử dụng nguồn vốn FDI.

Điểm mới cốt lõi của Nghị quyết số 10 là chuyển từ thu hút đầu tư theo số lượng sang chất lượng, hiệu quả và mức độ lan tỏa; ưu tiên các dự án có hàm lượng khoa học - công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, có khả năng kết nối với doanh nghiệp trong nước và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Đối với TP. Hồ Chí Minh, việc triển khai Nghị quyết số 10 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thành phố đang tái cấu trúc không gian phát triển công nghiệp, nâng cao chất lượng các khu chế xuất (KCX), khu công nghiệp (KCN) và định hướng thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài thế hệ mới.

Theo quy hoạch được phê duyệt, TP. Hồ Chí Minh hiện có 105 KCX, KCN với tổng diện tích hơn 50.288ha, chiếm khoảng 7,4% diện tích tự nhiên. Trong đó, 58 KCX, KCN đã đi vào hoạt động với tổng diện tích hơn 22.410ha, tỷ lệ lấp đầy đạt khoảng 80%; riêng khu vực Bình Dương đạt 87%, khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ đạt khoảng 70%.

Hiện các KCX, KCN của thành phố có 5.380 dự án đầu tư còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 79,22 tỷ USD, trong đó khu vực FDI chiếm tỷ trọng lớn với 3.510 dự án, tổng vốn đăng ký hơn 57,5 tỷ USD.

HEPZA cho rằng, để đáp ứng yêu cầu chuyển từ lượng sang chất, TP. Hồ Chí Minh đang tập trung thu hút có chọn lọc các dự án công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, thân thiện với môi trường, ưu tiên các lĩnh vực điện tử - bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, năng lượng tái tạo và công nghiệp môi trường.

Cùng với đó, thành phố đang triển khai tái cấu trúc không gian công nghiệp theo hướng phân vùng, phân vai chức năng. Trong đó, khu vực TP. Hồ Chí Minh cũ được định hướng là trung tâm tài chính, dịch vụ và công nghệ cao; khu vực Bình Dương là trung tâm công nghiệp - công nghệ cao; khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu cũ trở thành trung tâm kinh tế biển và khu thương mại tự do.

HEPZA cũng nghiên cứu lộ trình chuyển đổi các KCN thế hệ cũ, từng bước phát triển theo mô hình KCN công nghệ cao, KCN sinh thái, trung tâm logistics hoặc gắn với định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD.

Tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao sức cạnh tranh của các khu công nghiệp

Các KCX, KCN của thành phố vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn

Bên cạnh những thuận lợi từ vị trí địa lý, hệ thống cảng biển nước sâu Cái Mép - Thị Vải, Cảng hàng không quốc tế Long Thành và mạng lưới hạ tầng liên vùng, HEPZA cho biết các KCX, KCN của thành phố vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn.

Theo đó, một số KCN nằm trong khu vực trung tâm có quy mô nhỏ, được hình thành từ nhiều năm trước, chưa theo kịp xu hướng của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chưa khai thác hiệu quả lợi thế về vị trí địa lý cũng như nguồn nhân lực chất lượng cao.

Hiệu quả đầu tư của một số KCN thế hệ cũ chưa tương xứng với tiềm năng, trong khi hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội tại nhiều khu vực vẫn chưa đồng bộ. Quỹ đất dành cho nhà lưu trú công nhân, y tế, giáo dục, văn hóa và các dịch vụ phục vụ người lao động còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng thu hút và giữ chân lao động.

Bên cạnh đó, quỹ đất công nghiệp sẵn sàng cho thuê ngày càng thu hẹp; công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và định giá đất còn gặp nhiều khó khăn. Một số KCN cũng đang đứng trước yêu cầu phải xây dựng lộ trình chuyển đổi khi thời hạn sử dụng đất sắp kết thúc.

Ngoài ra, những biến động của kinh tế thế giới, xu hướng tái cơ cấu chuỗi cung ứng của các tập đoàn đa quốc gia và các chính sách thương mại mới cũng tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp FDI.

Để tháo gỡ các khó khăn, HEPZA cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình "một cửa tại chỗ", đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tích hợp các thủ tục về đầu tư, xây dựng, môi trường, phòng cháy chữa cháy theo hướng tinh gọn, thống nhất nhằm giảm thời gian và chi phí cho nhà đầu tư.

Đồng thời, thành phố sẽ tập trung hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng logistics, tăng cường kết nối liên vùng; nghiên cứu các chính sách hỗ trợ đổi mới công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển hạ tầng xã hội trong các KCN.

Theo HEPZA, việc hình thành không gian phát triển "Một không gian - Ba vùng - Một đặc khu" cùng với Khu thương mại tự do gắn với cảng Cái Mép Hạ và Trung tâm Tài chính quốc tế sẽ tạo lợi thế cạnh tranh mới, góp phần thu hút dòng vốn công nghệ cao và thúc đẩy phát triển bền vững của TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn tới.