Kiến tạo không gian, tạo lợi thế cạnh tranh

Mở rộng Khu thương mại tự do Đà Nẵng về phía nam, gắn với Cảng quốc tế Chu Lai và hạ tầng logistics liên quan. Ảnh: P.V

Phát triển hài hòa

Theo nghị quyết, việc rà soát điều chỉnh, mở rộng Khu thương mại tự do Đà Nẵng trên phạm vi thành phố Đà Nẵng mới nhằm nhanh chóng đưa khu thương mại tự do vào hoạt động. Điều này có ý nghĩa vô cùng quan trọng và cấp bách để hiện thực hóa mục tiêu kêu gọi đầu tư, phát triển thành phố thành đô thị hạt nhân của miền Trung - Tây Nguyên, có sức lan tỏa mạnh mẽ trong khu vực.

Bên cạnh đó, tại Nghị quyết số 259/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 136/2024/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng, Quốc hội cho phép thành phố được áp dụng các cơ chế, chính sách đầu tư vượt trội, có chọn lọc đảm bảo tạo thuận lợi nhất về môi trường đầu tư, phù hợp thông lệ quốc tế, tăng tính hấp dẫn thu hút và kích thích các nhà đầu tư vào các dự án mới; thu hút hình thành trung tâm nghiên cứu đổi mới sáng tạo, khu thương mại tự do xanh, hiện đại và bền vững theo tiêu chuẩn quốc tế, có sức cạnh tranh trên thế giới.

Tại hội thảo góp ý Quy hoạch chung thành phố Đà Nẵng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 do UBND thành phố Đà Nẵng tổ chức vào giữa tháng 5 vừa qua, KTS. Ngô Viết Nam Sơn cho rằng, việc mở rộng Khu thương mại tự do là rất cần thiết. Cụ thể là kết nối chặt chẽ Khu thương mại tự do với đô thị cảng biển tạo nên một chỉnh thể logistics thống nhất, toàn bộ cụm liên kết này cần nằm trong cấu trúc phát triển tổng thể của vùng đô thị sân bay Đà Nẵng, sân bay Chu Lai và các đầu mối giao thông trọng điểm.

“Để khu thương mại tự do vận hành hiệu quả và phát huy tối đa lợi thế cạnh tranh, cần một hệ thống giao thông tích hợp toàn diện, bao gồm đường bộ và cao tốc kết nối trực tiếp đến các hành lang kinh tế, nhất là tuyến cao tốc La Sơn - Túy Loan; đường sắt và metro, trong đó gồm hệ thống đường sắt cao tốc để tối ưu hóa năng lực vận chuyển hàng hóa; đường thủy và hàng không để tận dụng tối đa vị thế của cảng Liên Chiểu và sân bay Đà Nẵng nhằm hình thành chuỗi cung ứng dịch vụ logistics đa phương thức mang tầm quốc tế”, KTS. Ngô Viết Nam Sơn khuyến nghị.

Đẩy nhanh tiến độ

Theo Trưởng ban Quản lý khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng Vũ Quang Hùng, điểm khác biệt của Đà Nẵng nằm ở cấu trúc không gian phát triển đang hình thành ba vùng chức năng có tính bổ trợ chiến lược rõ nét.

Phía bắc sẽ là cực phát triển công nghệ cao và logistics thế hệ mới, gắn với cảng Liên Chiểu, Khu công nghệ cao, các khu công nghiệp, khu công nghệ thông tin tập trung và các khu thương mại tự do quy mô vừa, định hướng phát triển trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu, sản xuất công nghệ cao và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đây sẽ là khu vực đóng vai trò trung tâm sản xuất tiên tiến và logistics công nghệ cao của thành phố. Trong khi đó, phía nam sẽ hình thành cực phát triển sản xuất và logistics quy mô lớn gắn với cảng Chu Lai, Khu kinh tế mở Chu Lai, khu kinh tế cửa khẩu, công nghiệp nặng, dược liệu, nông nghiệp công nghệ cao và các khu thương mại tự do quy mô lớn phục vụ chuỗi cung ứng quốc tế.

Ở giữa hai cực phát triển này cần được nhìn nhận không phải như một khoảng đệm không gian đơn thuần, mà là “lõi giá trị mềm” của toàn bộ hệ sinh thái Khu thương mại tự do Đà Nẵng. Nếu phía bắc tạo ra năng lực công nghệ cao và logistics cảng biển; phía nam tạo ra năng lực sản xuất quy mô lớn, công nghiệp chiến lược và logistics liên vùng; thì khu vực trung tâm ven biển, ven sông và di sản chính là nơi chuyển hóa các năng lực đó thành giá trị thương mại, tài chính, dịch vụ và thương hiệu đô thị quốc tế. Đây là khác biệt căn bản giữa khu thương mại tự do truyền thống và khu thương mại tự do thế hệ mới, nơi hàng hóa không chỉ được sản xuất và vận chuyển, mà còn được trưng bày, giao dịch, tài trợ vốn, bảo hiểm, quảng bá, tổ chức hội chợ và kết nối thị trường toàn cầu.

Đối với 7 vị trí Khu thương mại tự do (tổng diện tích khoảng 1.881ha) thuộc các phường Hải Vân, xã Bà Nà và xã Hòa Vang, Ban Quản lý khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng đang phối hợp với các đơn vị triển khai các phần việc liên quan. Tại vị trí FTZ2 (75ha) và FTZ5 (90ha), thành phố đã chấp thuận chủ trương đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư, dự kiến khởi công trong năm 2026. Các vị trí khác như FTZ3 (500ha), FTZ4 (335ha) cũng đã thẩm định hồ sơ chấp thuận chủ trương đầu tư, đang trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Nhìn chung, nhiều nhà đầu tư trong nước quan tâm và tham gia nghiên cứu đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng các khu chức năng.

Thời gian tới, Ban Quản lý khu công nghệ cao và các khu công nghiệp Đà Nẵng tiếp tục triển khai thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ về quy hoạch, thu hút nhà đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư hạ tầng, xây dựng cơ chế quản lý và vận hành Khu thương mại tự do.