TP. Hồ Chí Minh tận dụng đất đá, bê tông, bùn nạo vét từ các công trình

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh vừa ban hành hướng dẫn tạm thời việc quản lý, phân loại, thu gom và xử lý chất thải rắn xây dựng, vật chất nạo vét và một số loại bùn thải phát sinh trên địa bàn. Đây là giải pháp nhằm tháo gỡ tình trạng thiếu nơi tiếp nhận, xử lý trong bối cảnh Thành phố đang đẩy mạnh xây dựng hạ tầng, chỉnh trang đô thị, cải tạo kênh rạch.

Tại TP. Hồ Chí Minh, bài toán chất thải xây dựng không đơn thuần là chuyện thu gom, vận chuyển và xử lý. Hiện TP. Hồ Chí Minh chưa có nhiều đơn vị có đủ chức năng, thiết bị, công nghệ và địa điểm để đáp ứng kịp thời nhu cầu thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn xây dựng. Các chủ nguồn thải cũng còn lúng túng trong phân định, phân loại một số loại bùn; việc tìm kiếm địa điểm tiếp nhận vật chất nạo vét cho các công trình, dự án còn khó khăn.

Trong khi đó, quy mô các công trình chỉnh trang đô thị đang được mở rộng nhanh với mục tiêu đến năm 2030, di dời khoảng 41.540 căn nhà trên và ven sông, kênh, rạch; triển khai 117 dự án phục vụ mục tiêu này. Nhiều dự án cải tạo, nạo vét kênh rạch quy mô hàng nghìn tỷ đồng cũng đang được triển khai, như dự án bờ Bắc kênh Đôi có tổng mức đầu tư hơn 7.300 tỷ đồng, chiều dài khoảng 4,7 km.

Vì vậy, khối lượng đất đào, bùn nạo vét, đất đá, bê tông, gạch và các loại chất thải xây dựng phát sinh theo đó dự kiến tiếp tục tăng, đặt ra yêu cầu cấp thiết về phương án tiếp nhận và xử lý phù hợp.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, trong hướng dẫn lần này, điểm đáng chú ý là Thành phố chuyển mạnh sang cách tiếp cận phân định để tìm đúng đầu ra, thay vì mặc định toàn bộ vật chất phát sinh từ công trường đều là chất thải phải xử lý.

Đất, đá, bê tông, gạch, vật liệu đào đắp và một số loại chất thải rắn xây dựng có khả năng tái sử dụng, tái chế được yêu cầu phân loại riêng để tận dụng. Việc sử dụng làm vật liệu xây dựng, san lấp hoặc mục đích khác phải đáp ứng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và các quy định pháp luật liên quan.

Đối với những địa bàn phát sinh chất nạo vét, chất thải xây dựng nhưng không có quỹ đất công để lưu giữ tạm thời, UBND xã, phường có thể liên hệ với địa phương khác để tìm khu đất phù hợp. Thành phố ưu tiên các vị trí có khả năng tiếp nhận đất, đá, bê tông, gạch, vật liệu đào đắp, chất thải xây dựng có khả năng tái sử dụng, tái chế và bùn, đất nạo vét đã được phân định an toàn.

Tuy nhiên, việc lưu giữ tạm thời không đồng nghĩa với hình thành các bãi đổ thải tự phát. UBND cấp xã có trách nhiệm kiểm tra thông tin, phương án lưu giữ, theo dõi quá trình tiếp nhận, lưu giữ và di chuyển vật chất, nhằm ngăn ngừa việc lợi dụng địa điểm tập kết để đổ thải trái phép hoặc sử dụng đất không đúng mục đích. Trường hợp địa điểm có nguy cơ gây tác động xấu, ảnh hưởng đến các đối tượng xung quanh thì có thể được xác định không đủ điều kiện tiếp nhận.

Đối với bùn, vật chất nạo vét từ kênh, mương, công trình thủy lợi, chủ đầu tư hoặc đơn vị quản lý phải xác định nguồn phát sinh, khối lượng, thành phần thông qua lấy mẫu, phân tích; đồng thời đánh giá dấu hiệu ô nhiễm và lịch sử khu vực nạo vét trước khi lựa chọn phương án tái sử dụng, tập kết hoặc xử lý.

Các loại chất thải cũng phải được phân loại riêng ngay tại nơi phát sinh. Trường hợp để lẫn chất thải có khả năng tái sử dụng, tái chế với chất thải phải xử lý thì toàn bộ khối lượng phải được quản lý như chất thải cần xử lý, vừa làm gia tăng chi phí, vừa lãng phí nguồn vật chất có khả năng sử dụng lại.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, hướng dẫn tạm thời được xây dựng trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các sở, ngành, Công an Thành phố và UBND các xã, phường, đặc khu, nhằm thống nhất cách thức quản lý, phân loại, thu gom và xử lý, tạo thuận lợi cho chủ đầu tư, chủ nguồn thải, chính quyền cơ sở và người dân trong quá trình thực hiện.

Với tốc độ phát triển hạ tầng và chỉnh trang đô thị hiện nay, quản lý đất đào, bùn nạo vét và chất thải xây dựng đang trở thành một phần của bài toán sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường Thành phố. Việc phân loại, tái sử dụng đúng quy định, đồng thời hình thành các địa điểm tiếp nhận phù hợp sẽ góp phần giảm lượng chất thải phải xử lý, hạn chế nguy cơ đổ thải trái phép và tháo gỡ một trong những “nút thắt” đối với tiến độ các công trình đang triển khai./.