TP Hồ Chí Minh tăng trách nhiệm phòng ngừa bạo lực học đường

Tại buổi tập huấn, đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh cho biết công tác phòng, chống bạo lực học đường phải được thực hiện chủ động, thường xuyên tại từng cơ sở giáo dục, thay vì chờ xảy ra vụ việc mới xử lý. Trong đó, cán bộ quản lý, giáo viên và bộ phận tư vấn cần có khả năng nhận diện những thay đổi về tâm lý, hành vi và mối quan hệ của học sinh để can thiệp kịp thời.

Giáo viên Trường THPT Marie Curie (phường Xuân Hòa) tham gia chuyên đề tâm lý “Giao tiếp sư phạm trong thời đại số”.

Theo đánh giá của Sở, phần lớn cơ sở giáo dục đã triển khai các biện pháp phòng ngừa, tư vấn và phối hợp xử lý vấn đề liên quan đến học sinh. Tuy nhiên, tại một số trường, hoạt động này chưa được thực hiện đồng bộ, thường xuyên; việc phát hiện học sinh gặp khó khăn về tâm lý, có biểu hiện bất thường hoặc nguy cơ xung đột đôi khi còn chậm.

Thạc sĩ Nguyễn Xuân Mai, Phó Trưởng Phòng Học sinh, sinh viên thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh, cho biết học sinh THPT đang trong giai đoạn hình thành và khẳng định bản thân, nhạy cảm với đánh giá của bạn bè nhưng khả năng kiểm soát cảm xúc chưa hoàn thiện. Nếu những bất ổn không được nhận diện, hỗ trợ sớm, học sinh có thể có hành vi gây hấn hoặc trở thành đối tượng bị bắt nạt.

Nguy cơ bạo lực học đường không chỉ xuất phát từ một nguyên nhân. Áp lực học tập, sự thiếu quan tâm hoặc giám sát từ gia đình, cách ứng xử của người lớn, mâu thuẫn bạn bè, quy tắc ứng xử chưa rõ ràng và ảnh hưởng của nội dung bạo lực trên mạng xã hội đều có thể tác động đến tâm lý, hành vi của học sinh.

Vì vậy, giáo viên cần chú ý những biểu hiện như học sinh đột ngột thu mình, bị cô lập, thường xuyên nghỉ học, thay đổi cảm xúc, có mâu thuẫn với bạn bè hoặc xuất hiện thông tin đe dọa, kích động trên môi trường mạng. Giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn và bộ phận tư vấn tâm lý phải phối hợp trao đổi, tránh để từng dấu hiệu được ghi nhận riêng lẻ nhưng không có người tổng hợp và xử lý.

Cán bộ quản lý các trường THPT của TP Hồ Chí Minh được tập huấn chuyên đề công tác tư vấn tâm lý học đường.

Theo bà Huỳnh Lê Như Trang, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh, các trường phải rà soát toàn diện kế hoạch bảo đảm an toàn, xác định những khu vực và thời điểm dễ phát sinh sự cố. Việc giám sát cần được tăng cường tại cổng trường, sân trường, hành lang, cầu thang, nhà vệ sinh và những vị trí khuất tầm quan sát, nhất là lúc học sinh đến trường, chuyển tiết, ra chơi và tan học.

Nhà trường cũng phải có biện pháp ngăn học sinh mang vật sắc nhọn, vũ khí hoặc đồ vật nguy hiểm vào trường; đồng thời chuẩn bị phương án sơ cứu, phối hợp với cơ sở y tế khi xảy ra tình huống ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng học sinh.

Khi phát hiện nguy cơ bắt nạt, đe dọa, xung đột hoặc tự gây tổn hại, nhà trường cần tiếp cận học sinh trên nguyên tắc tôn trọng, bảo mật, không kỳ thị và không tạo thêm tổn thương. Nếu vụ việc vượt quá khả năng chuyên môn, trường phải kịp thời kết nối gia đình, cơ sở y tế, chuyên gia tâm lý, chính quyền địa phương và lực lượng liên quan.

Đối với vụ việc nghiêm trọng, có người bị thương, dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc ảnh hưởng lớn đến tâm lý học sinh, nhà trường phải báo cáo ngay, không chờ có kết luận cuối cùng mới thông tin. Hiệu trưởng chịu trách nhiệm trực tiếp về công tác bảo đảm an toàn, kiểm tra việc thực hiện tại từng bộ phận và chấn chỉnh tình trạng phát hiện chậm, quản lý lỏng lẻo hoặc né tránh xử lý.

Một nội dung khác được nhấn mạnh tại buổi tập huấn là bảo vệ thông tin của học sinh. Việc tự ý đăng tải hình ảnh, video hoặc dữ liệu cá nhân liên quan đến vụ việc có thể khiến tổn thương kéo dài, ảnh hưởng đến danh dự và quyền riêng tư của trẻ. Thông tin phải được cung cấp chính xác, đúng thẩm quyền và hạn chế nhận diện học sinh liên quan.

Bà Cao Thị Thiên Phúc, Trưởng Phòng Học sinh, sinh viên chia sẻ nhiều tình huống thực tế trong đời sống học đường.

Bà Cao Thị Thiên Phúc, Trưởng Phòng Học sinh, sinh viên, cho biết đơn vị sẽ tham mưu lãnh đạo Sở ban hành quy tắc ứng xử dành cho học sinh, sinh viên, làm cơ sở để các trường xây dựng quy định phù hợp với thực tế. Theo bà Cao Thị Thiên Phúc, quy tắc chỉ phát huy hiệu quả khi được thực hiện trong giao tiếp hằng ngày, giúp học sinh hiểu giới hạn trong ứng xử, cách giải quyết mâu thuẫn và trách nhiệm đối với hành vi của mình.

Hoạt động tư vấn tâm lý cũng cần chuyển từ những buổi nói chuyện chung sang phát hiện và hỗ trợ từng trường hợp cụ thể. Giáo viên, nhân viên tư vấn phải tạo được sự tin cậy để học sinh chủ động chia sẻ khi bị bắt nạt, cô lập, đe dọa hoặc gặp khó khăn về tâm lý.

Trước đó, khoảng 200 cán bộ, giáo viên Trường THPT Marie Curie, phường Xuân Hòa đã tham gia chuyên đề “Giao tiếp sư phạm trong thời đại số”. Nội dung tập trung vào cách giáo viên giao tiếp với học sinh, đồng nghiệp và phụ huynh, bởi một lời nhận xét hoặc cách phản hồi thiếu phù hợp, nhất là trên môi trường số, có thể làm gia tăng hiểu lầm và xung đột.

Theo kế hoạch, Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh tổ chức các đợt tập huấn trong hai ngày 11 và 18/9, hướng tới củng cố quy trình phát hiện sớm, tư vấn, phối hợp và kết nối chuyên môn tại cơ sở. Hoạt động này được thực hiện trong bối cảnh ngành Giáo dục thành phố tăng cường các giải pháp bảo đảm an toàn trường học trong năm học 2026 - 2027.