TP Hồ Chí Minh tham vấn chuyên gia xây dựng Luật Đô thị đặc biệt

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết, Bộ Chính trị đã thống nhất chủ trương để thành phố tổng kết toàn diện Nghị quyết 31 về phương hướng, nhiệm vụ phát triển thành phố đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Thành phố được giao xây dựng dự thảo nghị quyết mới thay thế với tầm nhìn dài hạn đến năm 2075, gắn với dấu mốc 100 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Theo ông Nguyễn Mạnh Cường, đây là nền tảng quan trọng để thành phố đề xuất Trung ương xây dựng Luật Đô thị đặc biệt. Luật Đô thị đặc biệt là một công cụ pháp lý mang tính nền tảng, tạo cơ sở tiếp tục phân quyền, tăng quyền chủ động cho địa phương, từ đó mở ra dư địa phát triển mới, giúp thành phố đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới.

Quang cảnh hội thảo sáng 4/4. Ảnh: TL

Ông Cường nhấn mạnh, thành phố hiện đóng góp khoảng 23% GDP và gần 30% tổng thu ngân sách quốc gia; đồng thời giữ vai trò trung tâm tài chính, khoa học – công nghệ, đầu mối giao lưu quốc tế và là cực tăng trưởng có sức lan tỏa mạnh đối với cả vùng và cả nước.

Tuy nhiên, cùng với quy mô kinh tế ngày càng lớn, thành phố đang đối mặt nhiều khó khăn do khung thể chế và mô hình quản trị chưa theo kịp tốc độ phát triển. Cơ chế quản lý hiện hành vẫn mang tính đồng bộ như các địa phương khác, chưa phản ánh đầy đủ đặc thù của một siêu đô thị với yêu cầu vận hành phức tạp hơn.

Từ thực tế đó, TP Hồ Chí Minh xác định việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt không chỉ dừng lại ở bổ sung cơ chế đặc thù mà cần được luật hóa ở cấp độ cao nhất, đủ khả năng giải phóng nguồn lực, tạo động lực tăng trưởng mới và chuyển từ cơ chế “xin - cho” sang “trao quyền - trao trách nhiệm”, từ quản lý hành chính sang quản trị đô thị hiện đại, thông minh.

Theo lãnh đạo UBND TP Hồ Chí Minh, dự thảo luật được xây dựng trên ba nguyên tắc trọng tâm: Trao quyền tự chủ toàn diện cho chính quyền thành phố theo phương châm “địa phương quyết – địa phương làm – địa phương chịu trách nhiệm”; luật hóa những vấn đề thực tiễn chưa có hành lang pháp lý; và tạo cơ chế đủ linh hoạt để xử lý các bài toán phát sinh trong quản trị đô thị hiện đại.

Trong đó, thành phố đặc biệt nhấn mạnh nhu cầu tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến quản lý không gian ngầm, tài sản công, phát triển đường sắt đô thị, xây dựng trung tâm tài chính quốc tế và cơ chế thu hút nhân tài.

TP Hồ Chí Minh đang phát triển thành siêu đô thị. Ảnh: S.X

Đóng góp tại hội thảo, TS Huỳnh Thế Du (Đại học Fulbright) khẳng định, vai trò của thành phố hiện đã vượt xa khung thể chế hiện hành, trong khi cơ chế quản lý cào bằng đang hạn chế khả năng phát huy đầy đủ lợi thế quy mô kinh tế.

Theo ông, Luật Đô thị đặc biệt cần được xem là một khoản đầu tư thể chế cho tăng trưởng quốc gia, tạo điều kiện để thành phố thử nghiệm chính sách tài chính mới, phát triển trung tâm tài chính quốc tế, nâng cao chuỗi giá trị doanh nghiệp và tăng sức lan tỏa ra toàn vùng.

Trong khi đó, PGS.TS Tô Văn Hòa (Trường Đại học Luật Hà Nội) nhận định, luật mới phải được thiết kế riêng cho thành phố với mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng hai con số trong ít nhất 10 năm tới.

Ông Tô Văn Hòa đề xuất, cần phân cấp, phân quyền toàn diện hơn; thiết kế mô hình chính quyền đô thị linh hoạt; trao quyền đi cùng cơ chế giám sát thực chất, đồng thời có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm và tăng cường liên kết vùng để thành phố chủ động thích ứng với thực tiễn phát triển.