TP Hồ Chí Minh tiên phong xây dựng mô hình cấp cứu ngoại viện nhiều tầng

Xây dựng hệ thống cấp cứu ngoại viện hiện đại, đa tầng

Bác sĩ chuyên khoa 2 (BSCKII) Nguyễn Duy Long, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 TP Hồ Chí Minh cho biết, trước năm 2013, hoạt động cấp cứu ngoại viện của thành phố chủ yếu do một bệnh viện đảm nhiệm. Với đặc điểm dân số đông, địa bàn rộng và lưu lượng giao thông lớn, mô hình này bộc lộ nhiều hạn chế, nhất là thời gian tiếp cận người bệnh tại các khu vực xa trung tâm.

BSCKII Nguyễn Duy Long, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 TP Hồ Chí Minh, báo cáo về hệ thống cấp cứu ngoại viện tại Thành phố.

Sau khi Trung tâm Cấp cứu 115 được thành lập, TP Hồ Chí Minh từng bước xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện theo mô hình trạm cấp cứu vệ tinh, huy động các bệnh viện công lập, ngoài công lập và các cơ sở khám, chữa bệnh đủ điều kiện tham gia. Đến nay, mạng lưới cấp cứu ngoại viện của TP Hồ Chí Minh đã phát triển 73 trạm vệ tinh, phủ khắp địa bàn thành phố sau sáp nhập, bao gồm cả các khu vực Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây.

Các trạm được tổ chức theo nhiều mô hình khác nhau, từ lực lượng do Trung tâm Cấp cứu 115 trực tiếp quản lý đến các bệnh viện tham gia bằng chính nhân lực, phương tiện của đơn vị mình. Nhờ đó, khả năng đáp ứng cấp cứu tại hiện trường được cải thiện đáng kể.

Theo BSCKII Nguyễn Duy Long, hiệu quả của mô hình thể hiện qua số lượng cuộc gọi và ca cấp cứu ngày càng tăng. Năm 2025, Trung tâm Cấp cứu 115 tiếp nhận 438.383 cuộc gọi; trong 6 tháng đầu năm 2026 tiếp nhận 263.564 cuộc gọi. Thành phố cũng từng bước đầu tư hệ thống điều hành hiện đại, ứng dụng bản đồ số, công nghệ định vị và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ điều phối theo thời gian thực.

"Tổng đài 115 được xác định là trái tim của hệ thống, không chỉ tiếp nhận cuộc gọi, tổng đài còn hướng dẫn sơ cấp cứu qua điện thoại, điều phối phương tiện, kết nối các bệnh viện có chuyên môn phù hợp với từng tình trạng người bệnh và ứng dụng công nghệ để quản lý toàn bộ quá trình điều hành theo thời gian thực", bác sĩ Nguyễn Duy Long cho biết.

Trong 6 tháng đầu năm 2026 Trung tâm Cấp cứu 115 tiếp nhận 263.564 cuộc gọi.

Bác sĩ Long cho biết, TP Hồ Chí Minh định hướng hoàn thiện hệ thống cấp cứu ngoại viện theo mô hình đa tầng. Trong đó, tầng thứ nhất là lực lượng chuyên trách của Trung tâm Cấp cứu 115; tầng thứ hai là các trạm cấp cứu vệ tinh tại bệnh viện; tầng thứ ba là mạng lưới y tế cơ sở; tầng thứ tư là lực lượng cộng đồng gồm tình nguyện viên, cộng tác viên sức khỏe và người dân được đào tạo kỹ năng sơ cấp cứu.

Cùng với việc mở rộng mạng lưới, Thành phố dự kiến phát triển thêm các trung tâm cấp cứu khu vực tại Tân Kiên, Thủ Đức, Cần Giờ và Gò Vấp; triển khai mô hình cấp cứu đường thủy phục vụ khu vực Cần Giờ, trước mắt là xã đảo Thạnh An, đồng thời phối hợp xây dựng mô hình cấp cứu đường hàng không phục vụ vận chuyển người bệnh trong các tình huống khẩn cấp.

Bên cạnh cấp cứu đường bộ, TP Hồ Chí Minh triển khai cấp cứu đường không. Ảnh: BV

Bên cạnh phát triển hạ tầng, Trung tâm Cấp cứu 115 tiếp tục phối hợp với các cơ sở đào tạo phát triển đội ngũ nhân viên cấp cứu ngoại viện theo định hướng paramedic; mở rộng đào tạo sơ cấp cứu cho cộng đồng, hướng dẫn hồi sinh tim phổi, xử trí chấn thương và sử dụng máy khử rung tim tự động (AED).

Để tiếp tục hoàn thiện hệ thống, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 Thành phố kiến nghị Bộ Y tế nghiên cứu cơ chế tài chính phù hợp đối với hoạt động cấp cứu ngoại viện; từng bước đưa dịch vụ này vào phạm vi thanh toán của bảo hiểm y tế; xây dựng tiêu chuẩn quốc gia đối với xe cứu thương, trang thiết bị, nhân lực; hoàn thiện quy định về phân loại cấp cứu, tiếp nhận cuộc gọi và cơ chế pháp lý bảo vệ người tham gia sơ cấp cứu.

Ông Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, cho rằng mạng lưới cấp cứu ngoại viện của Thành phố đã chứng minh hiệu quả trong thực tiễn, đặc biệt sau đại dịch COVID-19. Tuy nhiên, để hệ thống phát triển đồng bộ và bền vững, cần sớm hoàn thiện hành lang pháp lý.

Ông Tăng Chí Thượng cho rằng, Bộ Y tế cần sớm ban hành Thông tư mới về cấp cứu ngoại viện với các quy định cụ thể về tiêu chuẩn phương tiện, phân loại xe cứu thương, tiêu chuẩn nhân lực và quy định mỗi khoa cấp cứu của bệnh viện phải là một mắt xích trong mạng lưới cấp cứu ngoại viện. Bên cạnh đó, cần chuẩn hóa lực lượng tham gia cấp cứu, trong đó đội ngũ lái xe cứu thương cũng cần được đào tạo các kỹ năng cấp cứu cơ bản để phối hợp xử trí tại hiện trường.

Hoàn thiện Đề án phát triển cấp cứu ngoại viện trên phạm vi cả nước

Đánh giá về mô hình cấp cứu ngoại viện của TP Hồ Chí Minh, ông Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh cho biết, TP Hồ Chí Minh là địa phương triển khai hiệu quả nhất cả nước với mạng lưới rộng, mô hình nhiều tầng, nhiều trung tâm và sự kết nối chặt chẽ giữa Trung tâm Cấp cứu 115 với các bệnh viện và hệ thống y tế cơ sở. Thành phố cũng đi đầu trong ứng dụng công nghệ, xây dựng trung tâm điều hành và bản đồ số phục vụ điều phối cấp cứu.

Đoàn công tác Bộ Y tế tham quan thực tế tại Trung tâm Cấp cứu 115.

Ông Hà Anh Đức cho biết, Bộ Y tế đã hoàn thiện Đề án phát triển cấp cứu ngoại viện và trình Bộ trưởng trước ngày 31/7 để báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Trong quá trình xây dựng Đề án, Trung tâm Cấp cứu 115 TP Hồ Chí Minh đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế; nhiều mục tiêu, chỉ tiêu của Thành phố phù hợp với định hướng của Đề án. Bộ Y tế dự kiến lựa chọn TP Hồ Chí Minh thí điểm hệ thống điều phối cấp cứu bằng bản đồ số và số hóa dữ liệu.

Ông Hà Anh Đức nhấn mạnh, Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp với TP Hồ Chí Minh và các địa phương hoàn thiện cơ sở dữ liệu, xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện đồng bộ trên phạm vi cả nước; đồng thời tổ chức sơ kết, tổng kết để tiếp tục hoàn thiện mô hình sau khi Đề án được triển khai. Bộ cũng đề nghị TP Hồ Chí Minh nghiên cứu phát triển thêm các loại hình phương tiện cấp cứu phù hợp như cấp cứu đường thủy và xe máy cấp cứu.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn phát biểu tại buổi làm việc.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn ghi nhận và đánh giá cao những kết quả TP Hồ Chí Minh đạt được trong phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện. Theo Thứ trưởng, cấp cứu ngoại viện có vai trò quan trọng trong giảm tỷ lệ tử vong, giảm di chứng và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân. Mô hình cấp cứu nhiều tầng của TP Hồ Chí Minh là cơ sở thực tiễn quan trọng để nghiên cứu, nhân rộng trên phạm vi cả nước.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn cho biết, sau khi Đề án được Chính phủ phê duyệt, Bộ Y tế sẽ phối hợp với các địa phương triển khai thực hiện, ban hành các văn bản hướng dẫn về chuyên môn, cơ chế tài chính và tiêu chuẩn kỹ thuật; đồng thời tiếp tục sơ kết, tổng kết để hoàn thiện mô hình.

Bộ cũng sẽ đẩy mạnh đào tạo lực lượng cấp cứu ngoại viện, phát triển đội ngũ paramedic chính quy và đào tạo kỹ năng sơ cấp cứu cho cộng đồng, đáp ứng yêu cầu phát triển mạng lưới cấp cứu ngoại viện trong thời gian tới.