TPHCM đang ở 'điểm rơi vàng'

Ngày 6/2, UBND TPHCM tổ chức Hội nghị “Người Việt Nam ở nước ngoài tiêu biểu đồng hành cùng thành phố chuyển đổi xanh trong kỷ nguyên số”, với sự tham dự của 50 kiều bào tiêu biểu đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ. Hội nghị không chỉ là cuộc gặp gỡ đầu Xuân mà còn là diễn đàn kết nối trí tuệ, nơi cộng đồng người Việt ở nước ngoài đóng góp các sáng kiến chiến lược cho mục tiêu phát triển bền vững của Thành phố.

Huy động trí tuệ kiều bào

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Lộc Hà - Phó Chủ tịch UBND TPHCM - khẳng định, thành phố xác định ba đột phá chiến lược gồm trung tâm tài chính quốc tế, hệ thống đường sắt đô thị và khu thương mại tự do.

Chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là con đường phát triển tất yếu. TPHCM cam kết tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, đồng hành và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cộng đồng kiều bào - nguồn lực chiến lược cho sự phát triển bền vững của TPHCM.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Lộc Hà.

Phát biểu tại hội nghị, TS. Trần Hải Linh (kiều bào Hàn Quốc) - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp và Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc (VKBIA) - cho rằng, TPHCM với vai trò đầu tàu kinh tế đóng góp gần 25% GDP cả nước, đang đứng trước cơ hội lịch sử để trở thành trung tâm kinh tế xanh của khu vực. Cam kết Net Zero vào năm 2050 cùng làn sóng công nghệ số mở ra dư địa phát triển lớn, song cũng đặt ra thách thức về hạ tầng và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo ông Linh Linh, để vượt qua các điểm nghẽn này, thành phố cần khai thác hiệu quả nguồn lực từ hơn 6 triệu kiều bào trên toàn thế giới. Ông đề xuất xây dựng mạng lưới chuyên gia toàn cầu, đồng thời thành lập Quỹ hỗ trợ chuyển giao công nghệ xanh nhằm đưa tri thức, công nghệ tiên tiến từ các quốc gia phát triển về phục vụ quá trình chuyển đổi của TPHCM.

Các đại biểu hiến kế về chuyển đổi với lãnh đạo TPHCM.

Bên cạnh đó, việc mạnh dạn triển khai các cơ chế thử nghiệm (sandbox) trong những lĩnh vực then chốt như năng lượng sạch, xe điện, đô thị thông minh được xem là chìa khóa tạo đột phá.

TS. Trần Hải Linh kiến nghị thành lập câu lạc bộ nhà đầu tư kiều bào với cơ chế, thủ tục hành chính riêng, qua đó thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chất lượng cao.

Trên cương vị Chủ tịch VKBIA, ông Linh cam kết làm cầu nối đưa công nghệ tiên tiến từ Hàn Quốc và quốc tế về Việt Nam, hỗ trợ xây dựng 100 mô hình nhà máy thông minh và phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại TPHCM.

Ở góc nhìn khác, ông Eric Nguyễn - nhà sáng lập IECS và ISemi, Hội chuyên gia người Việt tại Đức - nhận định, TPHCM đang ở “điểm rơi vàng” để vươn lên trở thành “Thung lũng kỹ thuật” mới của khu vực. Theo ông, thành phố cần thực hiện chuyển đổi kép, không chỉ số hóa hành chính mà còn phải làm chủ công nghệ lõi, nâng tầm năng lực kỹ thuật thay vì chỉ gia công.

Ông Eric Nguyễn đề xuất thành lập “TPHCM Engineering Excellence Hub” theo mô hình Đức và Đài Loan - Trung Quốc, nơi Nhà nước và doanh nghiệp phối hợp đào tạo nhân lực R&D tinh hoa thông qua các dự án thực tế. Đồng thời, việc xây dựng cơ chế ủy thác dữ liệu công, phá bỏ rào cản thông tin giữa các sở, ngành sẽ giúp TPHCM trở thành “phòng thí nghiệm sống” cho các startup AI giải quyết bài toán đô thị.

Giao thông xanh - trụ cột của lộ trình Net Zero

Nhấn mạnh vai trò của giao thông trong chuyển đổi xanh, ông Võ Quang Huệ (kiều bào Đức) - Chủ tịch FoundryAI Vietnam, Chủ tịch danh dự Hội Ô tô và động lực TPHCM - cho biết, điện hóa giao thông là yêu cầu cấp bách để thực hiện cam kết Net Zero. Theo ông, xe điện là xu thế tất yếu, song hiệu quả chỉ đạt được khi đi kèm với nguồn điện xanh.

ông Võ Quang Huệ (trái) và ông Nguyễn Duy Anh (phải) chia sẻ tại hội nghị.

Việt Nam cần tận dụng lợi thế về năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời để ưu tiên cung cấp cho hạ tầng sạc, qua đó giảm phát thải tại các đô thị lớn như Hà Nội và TPHCM. Với thực tế hơn 70 triệu xe máy đang lưu hành trên cả nước - nguồn gây ô nhiễm lớn, ông Huệ kiến nghị cần ưu tiên mạnh mẽ việc chuyển đổi xe máy sang xe điện, song song với phát triển ô tô điện và giao thông công cộng điện hóa.

Để người dân dễ dàng tiếp cận, thành phố cần triển khai các chính sách hỗ trợ đủ mạnh như trợ giá, đổi xe cũ lấy xe điện với chi phí thấp, hỗ trợ mua trả góp dài hạn với lãi suất thấp hoặc bằng 0. Việc chuẩn hóa pin, mở rộng mạng lưới trạm sạc thông qua hợp tác với doanh nghiệp cũng là yếu tố then chốt.

Lãnh đạo TPHCM cùng 50 kiều bào tiêu biểu dâng hoa Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ông Huệ nhấn mạnh lộ trình chuyển đổi cần được truyền thông rõ ràng, tránh gây sốc cho người dân, đặc biệt là lực lượng lao động chạy xe máy dịch vụ. Đồng thời, có thể thí điểm các khu vực ưu tiên phương tiện điện như Cần Giờ, Côn Đảo với chính sách riêng biệt.

Đóng góp từ cộng đồng người Việt tại Nhật Bản, ông Nguyễn Duy Anh (kiều bào Nhật Bản) - Hiệu trưởng Học viện Nhật ngữ GAG, Chủ tịch Hội người Việt Nam tại Fukuoka - cho biết, hơn 600.000 người Việt tại Nhật đã hình thành đội ngũ chuyên gia, kỹ sư, doanh nhân hội nhập sâu vào các tập đoàn lớn. Đây là nguồn lực trí thức đặc biệt, có thể tham gia đồng thiết kế và quản trị các dự án phức tạp như khu công nghiệp sinh thái, đô thị thông minh.

Phương Vy