Các nhà sản xuất ô tô tính hướng phát triển bền vững, linh hoạt hơn

Toyota - hãng xe có doanh số đứng đầu thế giới năm 2025 - lúc này đứng trước bước ngoặt. Loạt quyết định chiến lược mới công bố cho thấy hãng đang chủ động điều chỉnh để thích nghi với bối cảnh toàn cầu mới với những biến động sâu sắc về môi trường chính sách, công nghệ và chuỗi cung ứng, là nơi tăng trưởng không còn đến từ mở rộng ồ ạt mà từ khả năng cân bằng giữa lợi nhuận, môi trường và rủi ro hệ thống.

Ông Kenta Kon (phải) sẽ điều hành Toyota - tập đoàn ô tô lớn nhất thế giới - kể từ tháng 4-2026 thay cho ông Koji Sato (trái). Ảnh: Nikkei

Chiến lược sản phẩm Toyota trong năm 2026 tiếp tục xoay quanh hybrid (HEV) – vốn là lợi thế cốt lõi đã giúp hãng vượt xa các đối thủ trong năm qua. Mục tiêu tăng sản lượng xe hybrid trên toàn cầu 30% vào năm 2028 cho thấy: Toyota không chạy theo xu hướng thuần điện bằng mọi giá, mà chọn con đường phù hợp hơn với điều kiện hạ tầng và thu nhập tại nhiều thị trường.

Một điểm nhấn đáng chú ý là Toyota thay đổi nhân sự cấp cao. Ngày 6-2, hãng thông báo thay thế Giám đốc điều hành (CEO) Koji Sato bằng Giám đốc tài chính (CFO) Kenta Kon. Động thái này phản ánh ưu tiên mới: Quản trị tài chính và kiểm soát rủi ro trong bối cảnh bất định gia tăng. Sau giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ, bài toán giờ đây không chỉ là bán nhiều xe hơn mà là duy trì biên lợi nhuận, phân bổ vốn hiệu quả và bảo đảm dòng tiền cho các khoản đầu tư dài hạn.

Hãng cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 sử dụng khoảng 30% vật liệu tái chế trong sản xuất - bước chuẩn bị sớm trước các quy định ngày càng nghiêm ngặt của Liên minh châu Âu (EU) về kinh tế tuần hoàn và phát thải.

"Hybrid" sẽ là từ khóa chính của ngành công nghiệp ô tô năm nay. Ảnh: HL

Tương tự "đồng hương", Honda đang ưu tiên sự cân bằng giữa tăng trưởng, kiểm soát rủi ro và chuẩn bị cho những thay đổi dài hạn về chính sách cũng như công nghệ - là lối đi khác so với trước kia. Sau năm 2025 được đánh giá là tương đối thuận lợi nhờ nhu cầu ổn định với các dòng xe xăng tiết kiệm nhiên liệu và hybrid tại châu Á, Bắc Mỹ và một phần châu Âu, Honda tập trung hơn vào củng cố nền tảng để tránh những cú sốc từng xảy ra trong giai đoạn khủng hoảng chip và đứt gãy logistics trước đó.

Hệ quả là, năm 2026 sẽ chứng kiến Honda mở rộng danh mục xe hybrid, đặc biệt trên các dòng xe chiến lược. Bên lề Japan Mobility Show 2025 vừa qua, Honda đã trình diễn nhiều công nghệ hybrid mới, hé lộ những bước đi quan trọng trong chiến lược hybrid tiếp theo.

Các nhà sản xuất Nhật Bản năm nay - bao gồm cả Mazda, Suzuki hay Subaru - cũng đang thay đổi trong tư duy thiết lập chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và cạnh tranh công nghệ ngày càng phức tạp, việc hợp tác ở những khâu không cạnh tranh trực tiếp - như chia sẻ nguồn cung linh kiện bán dẫn - là cách tiếp cận thực dụng, giúp nâng cao khả năng chống chịu.

Sau giai đoạn sơ khai, xe hybrid đang dần thay thế xe thuần xăng, dầu để trở thành phương tiện di chuyển chủ đạo. Ảnh: Hoàng Linh.

Về phần mình, các nhà sản xuất Trung Quốc lúc này thể hiện sự tự tin rõ rệt. Được hậu thuẫn bởi chuỗi cung ứng pin hoàn chỉnh, chi phí sản xuất thấp và thị trường nội địa khổng lồ, BYD, SAIC hay Geely... đang đẩy mạnh xuất khẩu, coi thị trường quốc tế là động lực tăng trưởng mới. Chiến lược mới của nhóm này không dựa vào duy nhất xe điện thuần, mà còn mở rộng sang hybrid và hybrid sạc ngoài (PHEV) nhằm thích ứng với các rào cản thương mại và thị hiếu đa dạng. Các hãng Trung Quốc cũng đang đối mặt với rủi ro từ các biện pháp bảo hộ, điều tra chống trợ cấp, và yêu cầu nội địa hóa ngày càng chặt chẽ tại châu Âu và Bắc Mỹ.

Với các hãng Hàn Quốc như Hyundai và KIA, 2026 là giai đoạn không còn ở vị thế “kẻ theo sau” trong cuộc đua xe điện, khi đã xây dựng được năng lực sản xuất và chuỗi cung ứng tương đối hoàn chỉnh. Sự hiện diện của LG Energy Solution hay Samsung SDI cũng giúp họ chủ động hơn về pin - yếu tố sống còn trong phát triển xe điện. Tuy nhiên, khác với giai đoạn 2022–2024, chiến lược mới của các hãng Hàn Quốc cho thấy sự thận trọng trong nhịp độ mở rộng. Xe điện vẫn là trụ cột dài hạn, nhưng các hãng đồng thời tăng cường vai trò của hybrid nhằm bảo đảm doanh số và lợi nhuận.

Khác với các hãng châu Á, nhiều nhà sản xuất châu Âu bước vào năm mới với những thách thức riêng. Các quy định ngày càng khắt khe của EU về phát thải, vòng đời sản phẩm và vật liệu tái chế buộc các hãng như Volkswagen, BMW hay Mercedes-Benz phải tiếp tục đầu tư mạnh cho chuỗi giá trị xanh. Tuy nhiên, nhu cầu chậm lại tại Bắc Mỹ và việc EU điều chỉnh một số chính sách liên quan tới lộ trình cấm hoàn toàn xe động cơ đốt đã khiến các hãng phải cân nhắc lại tốc độ điện hóa. Châu Âu năm 2026 sẽ là thị trường xe có tiêu chuẩn cao và phức tạp nhất thế giới, nơi các hãng không thể phát triển chỉ dựa vào một chiến lược đơn lẻ.

Năm 2026 sẽ tiếp tục chứng kiến các hãng xe Trung Quốc "bung lụa". Ảnh: Zeekr.

Tại Mỹ, GM và Ford bước vào năm 2026 khá dè dặt. Sau khi đầu tư mạnh cho xe điện và hạ tầng pin, họ phải đối mặt với thực tế nhu cầu tăng chậm hơn kỳ vọng, trong khi chi phí vốn và lãi suất cao gây áp lực lên hiệu quả tài chính.

Tesla sau giai đoạn tăng trưởng nhanh nhờ lợi thế đi trước, đang đối mặt thách thức duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt và biên lợi nhuận bị bào mòn. Hệ quả là, chiến lược của họ đang xoay quanh tối ưu hóa chi phí và mở rộng sang phần mềm, dịch vụ và trí tuệ nhân tạo...

Nhìn chung, chiến lược của các hãng xe Mỹ chuyển dần từ “tăng tốc bằng mọi giá” sang tối ưu hóa danh mục sản phẩm, điều chỉnh quy mô đầu tư và kéo dài vòng đời của các dòng xe bán chạy. Bán tải, SUV hybrid và các mẫu xe điện có biên lợi nhuận cao sẽ được ưu tiên hơn so với việc mở rộng ồ ạt dải sản phẩm điện giá rẻ.

Về tổng thể, bức tranh năm 2026 cho thấy rủi ro lớn nhất của toàn ngành ô tô vẫn là sự thiếu chắc chắn về chính sách và nhu cầu, nhưng ở chiều ngược lại, thuận lợi trong giai đoạn này là các nhà sản xuất đã có cái nhìn thực tế hơn về quá trình chuyển đổi, không còn kịch bản "một lộ trình cho tất cả" mà phải chọn con đường phù hợp nhất để mở ra chu kỳ tăng trưởng bền vững.

Nguyễn Thúc Hoàng Linh