TPHCM: Đưa vụ án ma túy ra xét xử lưu động nhằm răn đe tội phạm

Việc đưa các vụ án trên về tận cơ sở để xét xử không đơn thuần là thay đổi địa điểm mở phiên tòa. Đây là hình thức tuyên truyền trực quan, giúp người dân chứng kiến toàn bộ quá trình xét xử, hiểu rõ bản chất nguy hiểm của tội phạm ma túy cũng như sự nghiêm minh của pháp luật. Điều đó càng có ý nghĩa khi TPHCM đang triển khai quyết liệt nhiều giải pháp nhằm thực hiện chủ trương xây dựng các xã, phường không ma túy.

Cái giá của sự tái nghiện

Là bị cáo đầu tiên được đưa ra xét xử, Liên Phục Kim (SN 1993, ngụ xã Tân Nhựt) lặng lẽ bước lên vành móng ngựa khai báo với gương mặt thất thần. Ít ai nghĩ người phụ nữ từng trải qua nhiều lần cai nghiện, từng được chính quyền địa phương tạo điều kiện quản lý, giúp đỡ tái hòa nhập cộng đồng lại tiếp tục quay về con đường cũ. Theo cáo trạng, Kim từng bị áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc và sau khi hoàn thành thời gian cai nghiện, tiếp tục thuộc diện quản lý sau cai nghiện tại địa phương.Thế nhưng thay vì quyết tâm làm lại cuộc đời, bị cáo lại không vượt qua được cám dỗ của ma túy.

Đông đảo người dân dự khán phiên tòa lưu động

Khoảng 13 giờ ngày 26/01/2026, do lên cơn nghiện, Kim liên lạc với một phụ nữ tên Hà (chưa rõ lai lịch) để mua 500.000 đồng ma túy đá cùng dụng cụ sử dụng. Sau khi giao dịch xong tại khu vực đường Hưng Nhơn (xã Tân Nhựt), Kim mang số ma túy vừa mua đến một quán cà phê trên địa bàn xã rồi sử dụng một mình. Ba ngày sau, trong đợt kiểm tra định kỳ đối với người đang thuộc diện quản lý sau cai nghiện, Công an xã Tân Nhựt triệu tập Kim đến xét nghiệm. Kết quả cho thấy mẫu nước tiểu của Kim dương tính với Methamphetamine. Kết luận giám định của cơ quan chuyên môn cũng khẳng định có sự hiện diện của chất ma túy này trong mẫu xét nghiệm. Quá trình điều tra, Kim thành khẩn khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội. Cơ quan điều tra cũng thu giữ chiếc điện thoại di động mà bị cáo sử dụng để liên lạc mua ma túy. Thời điểm thực hiện hành vi, bị cáo Kim đang trong thời gian bị quản lý sau cai nghiện theo quy định của Luật Phòng, chống ma túy. Đây là căn cứ quan trọng để cơ quan tố tụng truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định mới của Bộ luật Hình sự.

Một điểm đáng chú ý của vụ án là Kim bị truy tố về tội "Sử dụng trái phép chất ma túy" theo Điều 256a Bộ luật Hình sự (đã được sửa đổi, bổ sung). Đây là quy định mới nhằm tăng cường hiệu quả đấu tranh với người sử dụng ma túy trong những trường hợp đặc biệt như đang chấp hành quản lý sau cai nghiện hoặc đã bị áp dụng các biện pháp xử lý theo luật định. Việc bổ sung chế tài hình sự đối với một số trường hợp sử dụng ma túy được đánh giá là bước đi mạnh mẽ nhằm nâng cao tính răn đe, đồng thời buộc người nghiện phải có ý thức chấp hành nghiêm các biện pháp quản lý của Nhà nước.

Dự khán tại phiên tòa, nhiều người dân không khỏi tiếc nuối trước hoàn cảnh của bị cáo. Là người mẹ có con nhỏ, từng có cơ hội làm lại cuộc đời sau những lần cai nghiện, nhưng chỉ vì không đủ bản lĩnh để từ bỏ ma túy, Kim một lần nữa phải đứng trước vành móng ngựa. Đó cũng là lời cảnh tỉnh đối với những người đang có suy nghĩ "thử một lần cho biết" hoặc cho rằng việc sử dụng ma túy chỉ ảnh hưởng đến bản thân. Thực tế cho thấy, chỉ cần một lần lệ thuộc vào chất gây nghiện, con người rất dễ đánh mất khả năng kiểm soát hành vi, kéo theo những hệ lụy không chỉ đối với chính mình mà còn với gia đình và xã hội.

Từ người nghiện thành kẻ buôn ma túy

Nếu vụ án của Liên Phục Kim phản ánh hậu quả của việc tái nghiện thì vụ án thứ hai lại cho thấy mức độ nguy hiểm hơn của tội phạm ma túy, khi người nghiện trở thành "mắt xích" trong đường dây mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.

Khoảng 23 giờ ngày 19/3/2025, Công an kiểm tra hành chính một căn nhà trên đường Nguyễn Đình Chiểu (Quận 3 cũ) và phát hiện Mai Kế có biểu hiện nghi sử dụng ma túy. Kết quả xét nghiệm xác định người này dương tính với Methamphetamine. Từ lời khai của Kế, lực lượng điều tra tiếp tục mở rộng xác minh, làm rõ vai trò của Đặng Văn Thiện và Nguyễn Đức Phương trong hành vi mua bán, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy.

Tại cơ quan điều tra cũng như tại phiên tòa, các bị cáo đều thừa nhận hành vi phạm tội. Theo hồ sơ vụ án, ngày 18/3/2025, do lên cơn nghiện, Đặng Văn Thiện liên hệ Nguyễn Đức Phương để hỏi mua ma túy nhưng chưa có hàng. Không chờ đợi, Thiện tiếp tục tìm mua ma túy từ một đối tượng khác trên mạng xã hội Telegram, sau đó mang về phòng trọ sử dụng. Khi Mai Kế liên lạc xin sử dụng ma túy, Thiện không từ chối mà đưa luôn bộ dụng cụ còn ma túy để Kế cùng sử dụng miễn phí.

Các bị cáo Kim, Phương và Thiện nghe hội đồng xét xử tuyên án

Hai ngày sau, Thiện tiếp tục liên hệ Nguyễn Đức Phương mua thêm ma túy với giá 500.000 đồng và hẹn giao tận phòng trọ. Sau khi giao dịch hoàn tất, thay vì ra về, Phương lại cùng Thiện sử dụng chính số ma túy vừa bán. Theo kết quả điều tra, trước đó Phương còn hai lần bán ma túy cho Mai Kế để sử dụng. Chuỗi hành vi này đã đủ căn cứ xác định Phương thực hiện hành vi mua bán trái phép chất ma túy nhiều lần, còn Thiện hai lần tổ chức cho người khác sử dụng trái phép chất ma túy. Theo đại diện Viện Kiểm sát, hành vi của Nguyễn Đức Phương và Đặng Văn Thiện không chỉ xâm phạm chế độ quản lý độc quyền của Nhà nước đối với các chất ma túy mà còn trực tiếp tạo điều kiện để nhiều người khác tiếp cận, sử dụng chất cấm...

Không phải ngẫu nhiên mà TAND Khu vực 10 lựa chọn đưa cả hai vụ án ra xét xử lưu động tại địa phương. Hàng trăm người dân có mặt theo dõi từ đầu đến cuối phiên tòa đã trực tiếp chứng kiến "con đường phạm tội" của các bị cáo, từ những người từng có công việc, gia đình đến khi sa ngã vì ma túy, rồi lần lượt đánh mất tương lai và phải đứng trước vành móng ngựa. Đặc biệt, trong số người tham dự còn có nhiều đối tượng thuộc diện quản lý sau cai nghiện, người đang điều trị thay thế và thanh thiếu niên trên địa bàn. Mỗi lời khai của các bị cáo, mỗi chứng cứ được công bố tại phiên tòa đều là bài học thực tế có sức thuyết phục hơn nhiều so với những lời tuyên truyền khô cứng. Trong bối cảnh TPHCM đang quyết liệt triển khai chương trình xây dựng xã, phường không ma túy, mỗi phiên tòa lưu động như trên không chỉ góp phần răn đe người phạm tội mà còn lan tỏa thông điệp mạnh mẽ về quyết tâm của các cơ quan bảo vệ pháp luật trong việc giữ gìn bình yên cuộc sống.

Căn cứ hành vi phạm tội, sau khi nghị án, Hội đồng xét xử TAND Khu vực 10 đã tuyên phạt bị cáo Liên Phục Kim 2 năm 9 tháng tù về tội "sử dụng trái phép chất ma túy". Hai bị cáo Nguyễn Đức Phương và Đăng Văn Thiện cùng chung mức án 8 năm 6 tháng tù về tội "mua bán trái phép chất ma túy".

Phiên tòa khép lại không chỉ là bản án dành cho các bị cáo mà còn là lời cảnh báo đối với mỗi người dân, nhất là giới trẻ rằng ma túy không chỉ hủy hoại sức khỏe, nhân cách và hạnh phúc gia đình, mà còn là con đường ngắn nhất dẫn đến tội lỗi và nhà giam. Cuộc chiến phòng, chống ma túy sẽ chỉ đạt hiệu quả khi bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của các lực lượng chức năng, cần có ý thức tự bảo vệ mình, nói không với ma túy và sự chung tay của toàn xã hội trong việc phát hiện, đấu tranh, loại trừ "cái chết trắng" ra khỏi cộng đồng.