TPHCM: Không để trạm y tế 'đứng một mình'

Trạm y tế không nên là một "ốc đảo" chuyên môn, nơi bác sĩ và nhân viên y tế cơ sở phải tự xoay xở khi gặp tình huống vượt quá năng lực. Định hướng mới của Sở Y tế TPHCM là đặt mỗi trạm y tế trong mối liên kết thường xuyên với một bệnh viện, để phía sau tuyến y tế gần dân nhất luôn có một "hậu phương" chuyên môn đủ mạnh.

Mô hình được định hướng với tên gọi "Bệnh viện đồng hành – Trạm y tế vững mạnh – Người dân được chăm sóc liên tục". Đây không chỉ là quan hệ tuyến trên hỗ trợ tuyến dưới, mà là sự gắn kết chuyên môn thường xuyên, hai chiều và có trách nhiệm.

Để bác sĩ trạm y tế không phải "đứng một mình"

Theo Sở Y tế TPHCM, mỗi trạm y tế cần xác định rõ bệnh viện đồng hành. Bác sĩ tại trạm có thể thường xuyên hội chẩn, xin ý kiến chuyên khoa, được tư vấn xử trí và chuyển người bệnh khi cần thiết.

Quan trọng hơn, năng lực chuyên môn của bệnh viện cần được đưa đến tận trạm thông qua hội chẩn, tư vấn từ xa, chuyển giao kỹ thuật và các đầu mối chuyên môn cụ thể. Khi đó, bác sĩ ở trạm luôn biết phía sau mình có một bệnh viện đủ mạnh để hỗ trợ.

Bác sĩ Trạm y tế phường Long Bình khám sức khỏe toàn dân. Ảnh: Đỗ Hiền.

BS.CKII Trần Văn Khanh - Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, cho rằng đây là hướng đi đúng và cần thiết. Theo ông, bệnh viện đa khoa, đặc biệt bệnh viện cửa ngõ, không chỉ điều trị khi người bệnh đã nặng mà cần thực sự "chống lưng" về chuyên môn cho y tế cơ sở.

TPHCM có thuận lợi là hệ thống bệnh viện ngày càng mạnh về chuyên môn, đội ngũ nhân lực tốt, trong khi chuyển đổi số và hồ sơ sức khỏe điện tử đang được đẩy mạnh. Đây là nền tảng để kết nối bệnh viện – trạm y tế – người dân.

Lợi ích lớn nhất là tạo được chuỗi chăm sóc liên tục. Người dân được quản lý sức khỏe ngay tại cộng đồng; bệnh nhẹ, bệnh mạn tính ổn định được theo dõi gần nhà; trường hợp vượt khả năng được hội chẩn, chuyển viện kịp thời. Sau điều trị, người bệnh có thể trở về trạm y tế tiếp tục được quản lý.

PGS.TS.BS Nguyễn Trọng Hào - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Hóc Môn, cũng đánh giá chủ trương này hoàn toàn đúng đắn, có lợi cho trạm y tế, bệnh viện, bác sĩ được biệt phái và nhất là người dân.

Một điểm đáng chú ý là đưa bác sĩ bệnh viện tham gia thực chất vào chăm sóc sức khỏe ban đầu. Theo định hướng của Sở Y tế, bác sĩ có thể luân phiên về trạm, ưu tiên các chuyên khoa có nhu cầu cao như nội khoa, nhi khoa, sản phụ khoa, tim mạch, nội tiết, lão khoa...

Bác sĩ bệnh viện về cơ sở không chỉ khám bệnh mà còn cùng nhân viên trạm quản lý bệnh không lây nhiễm, theo dõi người cao tuổi, người có nguy cơ, tham gia khám sức khỏe, tư vấn dự phòng và đào tạo tại chỗ.

Mục tiêu không phải biến trạm y tế thành một "bệnh viện thu nhỏ", mà đưa năng lực của cả hệ thống đến gần người dân hơn. Trạm vẫn làm đúng chức năng y tế ban đầu, nhưng phía sau luôn có bệnh viện đồng hành.

Sở Y tế cũng đặt ra hướng biệt phái có thời hạn bác sĩ có năng lực quản lý từ bệnh viện về làm Giám đốc trạm y tế tại những nơi cần tăng cường. Thời gian biệt phái có thể từ 3-5 năm, đủ để cán bộ trải nghiệm quản trị y tế cơ sở, tổ chức lại hoạt động và tạo thay đổi bền vững.

Đáng chú ý, khi bác sĩ bệnh viện về làm Giám đốc trạm, mối liên kết với bệnh viện cử đi không bị cắt đứt mà phải được tăng cường. Bệnh viện trở thành "hậu phương" chuyên môn, hỗ trợ nhân lực, đào tạo, hội chẩn, chuyển giao kỹ thuật và tiếp nhận người bệnh khi vượt khả năng của trạm.

Cần cơ chế để "đồng hành" không thành gánh nặng

Ý tưởng nhận được sự đồng thuận, nhưng các bệnh viện cũng nhìn thẳng vào những rào cản khi triển khai.

Theo BS.CKII Trần Văn Khanh, năng lực các trạm y tế chưa đồng đều; nhân lực, trang thiết bị và danh mục kỹ thuật còn hạn chế. Cơ chế phối hợp, chuyển tuyến – chuyển ngược, chia sẻ dữ liệu và trách nhiệm giữa bệnh viện với trạm cũng cần được quy định rõ.

Bác sĩ Trạm y tế phường Xuân Hòa khám sức khỏe trẻ em trên địa bàn. Ảnh: Mimosa.

Ông đề xuất mô hình "một bệnh viện đồng hành với một cụm trạm y tế", có đầu mối chịu trách nhiệm, danh mục hỗ trợ, chỉ tiêu đánh giá định kỳ; đồng thời liên thông dữ liệu, phát triển khám chữa bệnh từ xa, đào tạo, luân phiên nhân lực và quy trình chuyển tuyến hai chiều.

"Đích đến không phải là bệnh viện ngày càng đông bệnh nhân, mà là bệnh viện đủ mạnh để giúp tuyến cơ sở mạnh lên và người dân được chăm sóc tốt hơn ngay từ nơi gần mình nhất" - BS. Khanh nhấn mạnh.

ThS.BS.CKII Võ Ngọc Cường - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Bình Chánh, nhìn nhận đây vừa là cơ hội nâng vị thế bệnh viện, vừa là thách thức về nhân lực, mô hình hoạt động và cơ chế phối hợp.

Bệnh viện Đa khoa Bình Chánh có chuyên môn đa khoa tương đối đầy đủ, quy mô 400 giường, có cấp cứu, nội trú, ngoại trú, nhiều kỹ thuật cận lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh; đồng thời có kinh nghiệm hỗ trợ trạm y tế và tham gia khám sức khỏe toàn dân. Đây là những nền tảng thuận lợi để bệnh viện thực hiện vai trò cửa ngõ phía Tây TPHCM.

Tuy nhiên, nhân lực vẫn có giới hạn, nhiều nhiệm vụ mới phát sinh cùng lúc, trong khi công nghệ thông tin và liên thông dữ liệu cần tiếp tục hoàn thiện. Đặc biệt, chưa có mô hình bệnh viện – trạm y tế vận hành thành một quy trình thống nhất.

Theo BS Cường, nếu triển khai không tốt, bệnh viện có nguy cơ phải "gánh thêm việc" thay vì hỗ trợ đúng vai trò, dẫn đến "quá tải kép". Bên cạnh đó, cơ chế tài chính, chế độ cho hoạt động hỗ trợ chuyên môn, ranh giới trách nhiệm giữa bệnh viện và trạm y tế cũng cần được làm rõ.

Đây là những vấn đề cần được tính toán ngay từ đầu. Bệnh viện đồng hành với trạm y tế không có nghĩa là liên tục rút nhân lực từ bệnh viện về cơ sở mà thiếu cơ chế tổ chức, bổ sung và bù đắp phù hợp. Việc luân phiên bác sĩ nếu chỉ dừng ở những đợt ngắn hạn cũng khó tạo hiệu quả bền vững.

Một yếu tố khác là niềm tin của người dân. Hiện vẫn có tình trạng người dân bỏ qua trạm y tế để đến thẳng bệnh viện. Vì vậy, cùng với việc tăng năng lực chuyên môn, trạm y tế cần chứng minh được vai trò là nơi chăm sóc sức khỏe ban đầu đáng tin cậy, có bệnh viện đứng phía sau hỗ trợ khi cần.

Nếu làm tốt, mô hình sẽ tạo ra một chuỗi chăm sóc liền mạch: Người dân được quản lý sức khỏe từ cộng đồng, bệnh nhẹ và bệnh mạn tính ổn định được chăm sóc gần nhà; trường hợp vượt khả năng được chuyển đến bệnh viện; sau điều trị lại trở về địa phương tiếp tục theo dõi.

Một trạm y tế mạnh không nhất thiết phải tự mình có đủ mọi thứ. Nhưng sẽ rất khó mạnh nếu phải đơn độc.

Vì vậy, chủ trương để các trạm y tế TPHCM hết "mồ côi" về chuyên môn đáng được kỳ vọng. Điều quan trọng là biến sự đồng hành thành một cơ chế vận hành thường xuyên, có nhân lực, nguồn lực, trách nhiệm và đánh giá rõ ràng. Khi đó, phía sau mỗi trạm y tế không chỉ là một cơ sở gần dân, mà là cả một mạng lưới chuyên môn cùng chia sẻ trách nhiệm chăm sóc sức khỏe cộng đồng.