TPHCM kiến nghị được tự chủ biên chế dựa trên mức độ tự chủ ngân sách
TPHCM kiến nghị Chính phủ ghi nhận số lượng biên chế hành chính phù hợp với thực tiễn, hoặc cho phép thành phố tự chủ cân đối tổng biên chế dựa trên mức độ tự chủ ngân sách.
Báo cáo mới nhất của UBND TPHCM về kết quả triển khai thực hiện chương trình hành động của Chính phủ tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới cho thấy, công cuộc kiến tạo chính quyền đô thị và bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp đã mang lại hiệu quả.
Tuy nhiên, “chiếc áo” cơ chế dường như vẫn còn chật hẹp, đặc biệt là bài toán về tự chủ ngân sách cấp cơ sở và áp lực biên chế khổng lồ.
Thiếu đồng bộ giữa cơ chế và thực tiễn đô thị phức tạp
UBND TPHCM nhận định việc sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy đã được tiến hành khẩn trương, nghiêm túc, tinh gọn và đảm bảo hiệu lực, hiệu quả hoạt động. Thành phố đã thực hiện đồng thời nhiều chủ trương lớn gắn với tinh giản biên chế, cải cách tiền lương, qua đó phát huy nguồn lực thúc đẩy kinh tế.
Hiệu lực quản lý nhà nước, cải cách hành chính của TPHCM có nhiều chuyển biến tích cực. Ảnh: Thạch Thảo
Tổ chức bộ máy các cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố không còn tình trạng chồng chéo, trùng lặp chức năng, nhiệm vụ.
Ở cấp cơ sở, việc sắp xếp đơn vị hành chính tạo điều kiện xây dựng bộ máy chính quyền đô thị và chính quyền cấp xã tinh gọn, hiệu quả. Quá trình bố trí nhân sự và giải quyết chế độ cho cán bộ dôi dư được thực hiện dân chủ, công khai, tạo được sự đồng thuận cao.
Bên cạnh đó, hiệu lực quản lý nhà nước, cải cách hành chính và công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí đã có nhiều chuyển biến tích cực. Vai trò giám sát của HĐND thành phố được phát huy mạnh mẽ, tính minh bạch và tự chủ trong quản lý của chính quyền được tăng cường, bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân.
Tuy nhiên, báo cáo thừa nhận thứ hạng các chỉ số về cải cách hành chính (PAR-Index, PAPI, PCI) không đạt mục tiêu đề ra. Sự thiếu đồng bộ giữa cơ chế và thực tiễn đô thị phức tạp được báo cáo minh họa bằng con số 94 dự án gặp khó khăn, vướng mắc (chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài, nguy cơ gây thất thoát lãng phí) phải đưa vào diện thanh tra chuyên đề.
Cấp cơ sở đang gánh vác khối lượng công việc khổng lồ
Từ ngày 1/7/2025, TPHCM chính thức hoàn thành việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Việc các xã, phường không còn là một cấp ngân sách đã gây khó khăn, lúng túng trong điều hành ngân sách của địa phương.
Cán bộ, công chức chịu ngày càng nhiều áp lực do tổng khối lượng hồ sơ thủ tục hành chính tiếp nhận tăng dần. Ảnh: Nguyễn Huế
Trong khi bị “trói buộc” về ngân sách, cấp cơ sở lại đang phải gánh vác khối lượng công việc khổng lồ khi thành phố đã ban hành 33 quyết định phân cấp, ủy quyền khoảng 410 nhiệm vụ trên 9 lĩnh vực cho các sở ngành và UBND cấp xã.
Dù đã thực hiện sắp xếp tinh gọn toàn TPHCM (mới) xuống còn 168 đơn vị hành chính cấp xã, nhưng bộ máy cơ sở (3.878 người thuộc khối Đảng và đoàn thể, 12.119 người thuộc khối chính quyền, 6.532 người hoạt động không chuyên trách) phải chịu ngày càng nhiều áp lực do tổng khối lượng hồ sơ thủ tục hành chính tiếp nhận tăng dần so với năm trước.
Từ đó, thành phố đánh giá việc sắp xếp kiện toàn tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế còn một số mặt chưa đạt, cũng như chất lượng và hiệu quả đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức nhìn chung chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ.
Từ đó, UBND TPHCM kiến nghị Chính phủ ghi nhận số lượng biên chế hành chính phù hợp với thực tiễn, hoặc cho phép thành phố tự chủ cân đối tổng biên chế dựa trên mức độ tự chủ ngân sách.
Ngoài ra, UBND thành phố kiến nghị Quốc hội ban hành nghị quyết áp dụng có thời hạn một số cơ chế đặc thù trong giai đoạn sắp xếp đơn vị hành chính.
Đó là các quy định về phân bổ ngân sách và đơn giản hóa thủ tục đấu giá, xử lý tài sản, trụ sở dôi dư.
Đồng thời, thành phố cũng kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho phép điều chỉnh đối với các đơn vị cấp xã có tốc độ đô thị hóa nhanh, dân số đông khi sắp xếp trong giai đoạn 2023-2030.
Thành phố kiến nghị Bộ Tài chính sớm hướng dẫn thủ tục bán đấu giá tài sản công và quyết toán kinh phí sắp xếp đơn vị hành chính. Thanh tra Chính phủ sớm ban hành quy định về trình tự thanh tra và xử lý vi phạm pháp luật về phòng, chống tham nhũng đối với các doanh nghiệp, tổ chức khu vực ngoài nhà nước.
