TPHCM nhận diện rõ hai vấn đề lớn của ngành giáo dục và đang tập trung tháo gỡ

Ngày 9/11, Đoàn Giám sát số 401 của Ban Bí thư Trung ương Đảng do ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, làm trưởng đoàn, có buổi làm việc với UBND TPHCM về triển khai thực hiện Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị và chuyên đề về công tác giáo dục phổ thông trên địa bàn TPHCM. Tham đoàn có bà Nguyễn Thị Quyên Thanh - Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Quang cảnh buổi làm việc

Về phía UBND TPHCM, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM và bà Nguyễn Thanh Xuân, Phó Bí thư Đảng ủy UBND TPHCM tiếp đoàn công tác.

Theo báo cáo, TPHCM thường xuyên, kịp thời cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương về phát triển giáo dục và đào tạo, xác định đầu tư cho giáo dục là nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, người đứng đầu về vị trí, vai trò của giáo dục và đào tạo có chuyển biến mạnh mẽ, thực chất. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo chuyển mạnh sang tổ chức thực hiện, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc cụ thể.

Theo Phó Bí thư Đảng ủy UBND TPHCM Nguyễn Thanh Xuân, quy mô giáo dục toàn thành phố lớn nhất cả nước với 3.438 cơ sở giáo dục, hơn 2,52 triệu học sinh. Năm 2026, Thành phố tiếp tục sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục công lập, giảm 702 cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên (tỷ lệ 32,08%). Trong đó, đối với bậc phổ thông, năm học 2026-2027, toàn thành phố có 1.223 trường phổ thông với hơn 2 triệu học sinh.

Về kết quả thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, TPHCM đã triển khai đồng bộ, đúng lộ trình; điều kiện tổ chức dạy học từng bước được bảo đảm. Tuy nhiên, tỷ lệ học sinh THCS học 2 buổi/ngày còn thấp; phần lớn giáo viên môn tích hợp được đào tạo đơn môn nên còn khó khăn khi dạy nội dung ngoài chuyên môn chính.

Giáo dục và Đào tạo TPHCM Nguyễn Tấn Phát phát biểu

Về đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục, công tác phát triển đội ngũ giáo viên còn nhiều khó khăn, bất cập, nhất là tình trạng thiếu giáo viên so với định mức và mất cân đối về cơ cấu giữa các cấp học, môn học, địa bàn. Toàn thành phố còn thiếu 8.185 giáo viên so với định mức, tuy nhiên lại thừa cục bộ 1.416 giáo viên. Tình trạng thừa, thiếu cục bộ giáo viên tập trung tại các địa bàn tăng dân số cơ học cao, khu công nghiệp.

Đặc biệt, Thành phố triển khai nhiều giải pháp mới như chuyển đổi các trụ sở dôi dư sau sắp xếp thành trường học; Tổ công tác đầu tư cho ngành giáo dục thường xuyên hoạt động, kịp thời tháo gỡ vướng mắc về đất đai, quy hoạch, đầu tư và giải ngân vốn. Cơ sở dữ liệu ngành được vận hành liên thông từ cấp Thành phố đến cấp xã và nhà trường.

Để đẩy nhanh tiến độ đầu tư, kịp thời bổ sung phòng học phục vụ năm học 2026-2027, Chiến dịch thi đua "150 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học" được triển khai với tinh thần thi công "3 ca, 4 kíp". Tính đến ngày 5/9/2026, Thành phố đã đưa vào khai thác 1.027 phòng học mới. Từ đây đến ngày 31/12/2026 sẽ đưa thêm vào sử dụng 301 phòng học mới. Tuy nhiên, toàn Thành phố mới đạt 280/300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học. Có 78/168 phường, xã, đặc khu chưa đạt chỉ tiêu 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học.

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được đánh giá thay đổi lớn nhất là học sinh năng động hơn, phát triển tốt hơn phẩm chất và năng lực; riêng đội ngũ giáo viên chuyển đổi rõ nét về đổi mới phương pháp giảng dạy. Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TPHCM Nguyễn Tấn Phát cho rằng, giáo dục phổ thông có vai trò nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân, do đó cần có sự ổn định về pháp lý trong một chu kỳ đủ dài. Việc liên tục thay đổi thông tư, quy định, tổ chức bộ máy, chương trình và phương thức thi cử khiến các nhà trường, giáo viên phải thường xuyên điều chỉnh, ảnh hưởng đến tâm lý và hoạt động chuyên môn của đội ngũ. Ông Nguyễn Tấn Phát kiến nghị cần bảo đảm sự ổn định về mặt pháp lý đối với giáo dục phổ thông trong ít nhất 5 năm cho một chu kỳ. Theo ông, nếu các quy định thay đổi liên tục trong thời gian ngắn, giáo viên sẽ phải dành nhiều thời gian để thích ứng với những điều chỉnh mới, thay vì tập trung cho nhiệm vụ dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục.

Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường phát biểu

Về giải pháp tháo gỡ khó khăn, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường cho biết, TPHCM đã nhận diện rõ hai vấn đề lớn của giáo dục và hiện đang tập trung tháo gỡ là đầu tư xây dựng trường, lớp và tuyển dụng giáo viên. Trong đó, đối với đầu tư trường lớp, ngoài việc bổ sung về số lượng còn giải bài toán chênh lệch lớn về chất lượng giữa các địa bàn, giải quyết tình trạng trường học thiếu sân chơi, bãi tập; cơ sở vật chất xuống cấp, chưa đáp ứng yêu cầu mới. Hiện Thành phố đã chỉ đạo quyết liệt, phấn đấu đến năm học 2027-2028 đáp ứng đủ nhu cầu về chỗ học cho người dân theo tinh thần vừa xây mới vừa nâng cấp chất lượng các trường hiện hữu.

Bên cạnh giải pháp tuyển dụng, Thành phố đang nghiên cứu mở rộng nguồn lực tham gia giảng dạy trong trường phổ thông. Trong đó, việc mời chuyên gia, nghệ sĩ, huấn luyện viên tham gia hoạt động giáo dục được xem là hướng bổ sung nhân lực, nhất là đối với các lĩnh vực cần năng lực chuyên môn, kỹ năng thực hành và trải nghiệm thực tế. Đối với các môn Nghệ thuật, Âm nhạc, Mỹ thuật, Thành phố định hướng phát huy vai trò của đội ngũ văn nghệ sĩ thông qua những đề án như sân khấu học đường, giúp học sinh có cơ hội tiếp cận, giao lưu và học hỏi trực tiếp. Cùng với đó, ngành giáo dục cần xây dựng các bộ học liệu chuyên biệt để hỗ trợ hoạt động giảng dạy.

Kết luận buổi làm việc, ông Nguyễn Văn Chiến, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, ghi nhận những nỗ lực của TPHCM trong triển khai các nhiệm vụ phát triển giáo dục phổ thông, nhất là trong bối cảnh địa phương có quy mô giáo dục lớn, số lượng học sinh đông và yêu cầu đổi mới ngày càng cao. Những vấn đề được Thành phố phản ánh tại buổi làm việc, từ thực tiễn tổ chức thực hiện đến những vướng mắc về cơ chế, chính sách, nguồn lực và điều kiện bảo đảm, đều là những nội dung cần được xem xét, đánh giá thấu đáo.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Nguyễn Văn Chiến phát biểu 

Để có đánh giá toàn diện và những góp ý sát thực tiễn hơn đối với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, ông Nguyễn Văn Chiến đề nghị Ngành giáo dục cần tổ chức lấy ý kiến đội ngũ giáo viên - những người trực tiếp triển khai chương trình, đồng thời lắng nghe ý kiến của học sinh và phụ huynh về chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông.

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến, đề xuất từ các địa phương, Đoàn công tác sẽ có thêm cơ sở để đánh giá toàn diện việc triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, nhận diện những vấn đề còn tồn tại và xác định các cơ chế, chính sách cần kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện.