Trà Thái Nguyên lan tỏa bản sắc trong hội nhập

Hương vị trà Thái Nguyên bền bỉ theo năm tháng.

Nền tảng bản sắc và giá trị bền vững

Thái Nguyên gắn bó với cây chè không chỉ bởi diện tích và sản lượng luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước, mà sâu xa hơn, bởi trà đã thấm vào đời sống tinh thần, nếp nghĩ và cách ứng xử của con người nơi đây. Từ những nương chè xanh mướt trên triền đồi, các làng nghề truyền thống, đến không gian tiếp khách và sinh hoạt cộng đồng, trà hiện diện tự nhiên, bền bỉ và gần gũi như một phần đời sống thường nhật.

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, trà Thái Nguyên không đơn thuần là một sản phẩm hàng hóa, mà là một thực hành văn hóa, nơi hội tụ tri thức bản địa, ký ức cộng đồng và hệ giá trị sống được truyền qua nhiều thế hệ.

Chén trà xanh với hương cốm dịu, vị chát nhẹ và hậu ngọt sâu mang đến trải nghiệm vị giác tinh tế, đồng thời phản ánh rõ nét tính cách con người Thái Nguyên điềm đạm, chân thành, bền bỉ và trọng nghĩa tình.

Chính chiều sâu văn hóa ấy đã giúp trà vượt khỏi vai trò của một nông sản thông thường để trở thành biểu tượng nhận diện đặc trưng, một dạng thương hiệu văn hóa khó sao chép trong bối cảnh toàn cầu hóa, khi nhiều sản phẩm dễ bị đồng nhất về hình thức và giá trị.

Trong nhiều chuyến công tác của các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các đoàn Trung ương về Thái Nguyên, hình ảnh chén trà xanh thường hiện diện một cách tự nhiên. Những cuộc làm việc, tiếp xúc với nhân dân hay các cuộc trò chuyện bên lề thường bắt đầu bằng trà Thái Nguyên, tạo nên không khí cởi mở và gần gũi.

Theo các chuyên gia chính sách, sự hiện diện của chén trà phản ánh cách tiếp cận mềm mại, tôn trọng giá trị bản địa trong quản trị. Từ đó, chén trà trở thành cầu nối giữa chính sách vĩ mô và đời sống người dân, giữa quản lý nhà nước và cộng đồng xã hội.

Ở góc độ biểu trưng, chén trà giản dị nhưng hàm chứa thông điệp phát triển bền vững. Tăng trưởng cần song hành với gìn giữ truyền thống, hiện đại hóa gắn với bảo tồn bản sắc. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong chiến lược phát triển của Thái Nguyên những năm gần đây, khi địa phương chú trọng hài hòa giữa kinh tế, văn hóa và môi trường.

Những búp chè Thái Nguyên được kết tinh từ thổ nhưỡng, khí hậu và bàn tay cần mẫn của người làm chè vùng trung du.

Cầu nối "mềm" trong tiến trình hội nhập quốc tế

Cùng với quá trình thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư nước ngoài, Thái Nguyên ngày càng đón nhiều nhà đầu tư và chuyên gia quốc tế đến làm việc và sinh sống. Theo đánh giá của nhiều người trong số đó, bản sắc văn hóa địa phương, đặc biệt là trà, tạo nên dấu ấn khác biệt của Thái Nguyên bên cạnh hạ tầng và chính sách thu hút đầu tư.

Trong các hoạt động đối ngoại, xúc tiến đầu tư và giao lưu văn hóa, trà Thái Nguyên thường được lựa chọn làm sản phẩm giới thiệu đầu tiên. Chén trà mở đầu câu chuyện, tạo không gian đối thoại mềm mại, giúp các cuộc trao đổi diễn ra tự nhiên và hiệu quả hơn.

Trà Thái Nguyên giống như một ngôn ngữ chung, không cần phiên dịch nhưng đủ sức truyền tải sự thân thiện, tinh tế và chiều sâu văn hóa của vùng đất trung du.

Ở góc độ thị trường, trà Thái Nguyên đã từng bước hiện diện tại nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng và an toàn thực phẩm. Mỗi sản phẩm trà xuất khẩu vừa mang lại giá trị kinh tế, vừa góp phần quảng bá hình ảnh Việt Nam hội nhập, tinh tế và giàu bản sắc.

Cuối năm 2025, Thái Nguyên tổ chức Lễ hội “Thái Nguyên - Hương sắc danh trà” nhằm tôn vinh cây chè và người làm chè, đồng thời thể hiện tư duy mới trong phát triển ngành trà gắn với hội nhập. Lễ hội được tổ chức bài bản, kết hợp trình diễn văn hóa, không gian trải nghiệm trà, trưng bày sản phẩm, kết nối doanh nghiệp và các tọa đàm chuyên đề.

Điểm khác biệt của Lễ hội là việc đặt trà trong tổng thể không gian văn hóa, lịch sử và trải nghiệm, chứ không dừng lại ở quảng bá sản phẩm. Trà được kể bằng câu chuyện về vùng đất, ký ức cộng đồng và tầm nhìn phát triển bền vững.

Ông Hoàng Vĩnh Long, Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam, đánh giá: Lễ hội đã góp phần nâng tầm thương hiệu trà Thái Nguyên khi trà được giới thiệu như một giá trị văn hóa gắn với du lịch, lịch sử và trải nghiệm.

Không chỉ các nhà quản lý hay chuyên gia, chính những doanh nhân gắn bó trực tiếp với cây chè đang góp phần định hình vai trò của trà Thái Nguyên trong hội nhập quốc tế.

Bà Đào Thanh Hảo, Giám đốc Hợp tác xã chè Hảo Đạt (xã Tân Cương), cho rằng: Để trà thực sự trở thành sức mạnh mềm, điều cốt lõi là giữ được chất Thái Nguyên trong từng sản phẩm. Hội nhập không đồng nghĩa với đánh mất bản sắc. Phát triển chè theo hướng chất lượng cao, hữu cơ và gắn với trải nghiệm văn hóa giúp khách quốc tế hiểu sâu hơn câu chuyện phía sau chén trà về vùng đất, con người và cách làm chè.

Bà Nguyễn Thị Vinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP chè Quân Chu, nhận định: Trà Thái Nguyên chỉ có thể cạnh tranh lâu dài khi đi theo con đường chất lượng cao và phát triển hài hòa với hệ sinh thái. Việc đầu tư vùng nguyên liệu hữu cơ, chế biến, thương mại kết hợp du lịch và bảo tồn cây chè cổ thụ vừa mang ý nghĩa kinh tế, vừa góp phần gìn giữ tài nguyên văn hóa và sinh thái của địa phương.

Để trà Thái Nguyên đi xa hơn trong cạnh tranh toàn cầu, minh bạch và tiêu chuẩn hóa là yêu cầu tất yếu. Tiến sĩ Bùi Bá Chính, Giám đốc Trung tâm Mã số, mã vạch quốc gia, cho rằng: Truy xuất nguồn gốc là nền tảng bảo vệ thương hiệu và củng cố niềm tin thị trường. Điều đó cho thấy hội nhập của trà Thái Nguyên cần sự song hành giữa văn hóa, tiêu chuẩn và công nghệ nhằm bảo vệ và lan tỏa giá trị bản sắc trong môi trường cạnh tranh hiện đại.

Du khách nước ngoài tìm hiểu về chè Thái Nguyên.

Trong "bức tranh" phát triển chung, Thái Nguyên cho thấy sự kết hợp hài hòa giữa công nghiệp hiện đại, động lực tăng trưởng nhanh và trà - nền tảng văn hóa bền vững. Sự kết hợp ấy giúp địa phương vừa hấp dẫn về kinh tế, vừa tạo dấu ấn riêng về hình ảnh.

Các chuyên gia cho rằng lợi thế cạnh tranh bền vững được hình thành từ sự khác biệt. Với vai trò là thủ phủ trà, trà Thái Nguyên trở thành điểm nhấn mang tính chiến lược, một nguồn lực mềm giúp địa phương định vị mình trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Từ nương chè đến bàn trà đối ngoại, từ đời sống người nông dân đến các diễn đàn hợp tác, chén trà xanh đã đi một hành trình dài. Hành trình ấy cho thấy, ngoại giao mềm không khởi nguồn từ những điều lớn lao, mà bắt đầu từ chính những giá trị gần gũi, được gìn giữ bằng niềm tự hào và sự bền bỉ của cộng đồng.

Khi hương trà Thái Nguyên còn lan tỏa, câu chuyện về vùng đất trung du, nơi hội tụ của phát triển, bản sắc và hội nhập, sẽ còn tiếp tục được kể, nhẹ nhàng mà sâu sắc, trong từng chén trà xanh.

Lệ Thủy