Trải nghiệm để trau dồi kỹ năng sống, bồi đắp tâm hồn
Không chỉ mang đến những giờ phút thư giãn sau mỗi giờ học căng thẳng, hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (NGLL) còn là môi trường giáo dục thực tiễn ý nghĩa. Mỗi hoạt động trải nghiệm thực tế cùng phong trào văn hóa - thể thao tập thể hay hoạt động nhân đạo là môi trường lý tưởng để học sinh trau dồi kỹ năng sống, bồi đắp tâm hồn và đánh thức năng lực nội tại. Chính vì vậy, việc đổi mới và nâng cao chất lượng các hoạt động NGLL được các nhà trường đặc biệt chú trọng, nhất là trong giai đoạn hiện nay.
Niềm vui rạng rỡ của các em học sinh Trường Tiểu học Nguyệt Viên sau giờ học trải nghiệm, tự tay làm những tấm thiệp ý nghĩa dành tặng cô giáo và mẹ nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10.
Nằm trên vùng đất giàu truyền thống lịch sử và văn hóa, Trường Tiểu học Nguyệt Viên (phường Nguyệt Viên) luôn chú trọng bồi đắp nhân cách và tinh thần dân tộc cho thế hệ trẻ qua các hoạt động giáo dục toàn diện. Nhà trường thường xuyên lồng ghép chủ đề lịch sử địa phương vào các buổi sinh hoạt dưới cờ, đồng thời tổ chức cho học sinh trải nghiệm thực tế tại các di tích, danh thắng tiêu biểu trên địa bàn tỉnh. Những hoạt động này không chỉ giúp các em khắc sâu kiến thức mà còn khơi dậy lòng tự hào quê hương và ý thức trách nhiệm trong việc giữ gìn di sản văn hóa dân tộc.
Bên cạnh đó, nhằm tạo dựng môi trường học tập lành mạnh và giải tỏa áp lực cho học sinh sau giờ chính khóa, nhà trường linh hoạt lồng ghép các trò chơi dân gian, hoạt động tập thể vào dịp kỷ niệm các ngày lễ lớn trong năm, giúp các em phát triển thể chất và tự tin phát huy năng lực cá nhân. Các hoạt động phát triển ngôn ngữ, giáo dục STEM; sân chơi trí tuệ và sáng tạo như hội thi vẽ tranh, diễn kịch hay giao lưu tìm hiểu Luật Giao thông đường bộ cũng được triển khai sinh động... giúp các em học sinh không chỉ dễ dàng tiếp thu kiến thức pháp luật hiệu quả, mà còn từng bước hình thành ý thức tự giác, thói quen văn hóa khi tham gia giao thông.
Được biết, để tổ chức tốt các hoạt động giáo dục NGLL, Trường Tiểu học Nguyệt Viên đã xây dựng kho học liệu số với hệ sinh thái đa dạng từ trải nghiệm văn hóa dân gian, rèn luyện kỹ năng sống, phát triển thể chất và năng khiếu đến tham gia hoạt động nhân đạo. Kho học liệu lưu trữ những video tình huống kỹ năng sống, kế hoạch bài dạy trải nghiệm tương tác, các trò chơi dân gian và nhật ký hoạt động trải nghiệm của học sinh nhà trường. Cô giáo Nguyễn Thị Hoa, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyệt Viên, cho biết: “Trong kỷ nguyên số, nếu nhà trường chỉ đổi mới nội dung mà bỏ quên công nghệ thì sẽ đi sau thời đại. Việc xây dựng kho học liệu số về giáo dục NGLL là đòn bẩy giúp chuẩn hóa, lưu trữ và lan tỏa các giá trị giáo dục một cách bền vững nhất. Từ kho học liệu này giáo viên có thể dễ dàng truy cập, lựa chọn nội dung tổ chức các hoạt động phù hợp”.
Tại Trường Mầm non Quảng Xương 1 (xã Lưu Vệ), hoạt động NGLL được lồng ghép qua các ngày hội văn hóa dân gian, chương trình “Bé với an toàn giao thông” và phong trào quyên góp từ thiện ủng hộ bạn nhỏ vùng cao. Đặc biệt, thông qua mô hình “Khu vườn cổ tích” và các buổi trải nghiệm tự tay chăm sóc cây xanh, trẻ bước đầu hình thành nhận thức về thế giới tự nhiên một cách trực quan và sinh động nhất. Các trò chơi dân gian và hội thao thiếu nhi cũng được nhà trường tổ chức thường xuyên nhằm tạo sân chơi lành mạnh, giúp trẻ rèn luyện sự khéo léo, dẻo dai, làm việc theo nhóm và học cách phối hợp, gắn kết bạn bè. Theo chia sẻ của cô giáo Nguyễn Thị Nhung, Hiệu trưởng Trường Mầm non Quảng Xương 1, việc đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động NGLL cho trẻ mầm non không nằm ở những hoạt động phức tạp, mà chính là tạo ra môi trường xanh, sạch, an toàn, thân thiện để mỗi ngày đến trường của trẻ thực sự là một ngày vui. Khi được hòa mình vào thiên nhiên và các trò chơi vận động tập thể, trẻ không chỉ rèn luyện sự tự tin, nhanh nhẹn mà còn góp phần phát triển toàn diện cả về thể chất, tư duy và tinh thần.
Giáo dục hiện đại không thể coi giờ học chính khóa trên lớp là duy nhất. Những giờ phút thi đấu thể thao hay tập luyện văn nghệ; tham gia các trò chơi tập thể; hoạt động trải nghiệm thực tế ngoài giờ chính là lúc học sinh bộc lộ rõ nhất cá tính, nghị lực và tinh thần tập thể. Vì vậy, việc đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động NGLL chính là “chìa khóa” để phát triển toàn diện học sinh. Đầu tư đúng mức cho hoạt động này chính là đầu tư vào sức khỏe tinh thần giúp học sinh cân bằng trước áp lực học tập. Tuy nhiên, quá trình triển khai đòi hỏi các nhà trường phải giải tốt bài toán “học bằng chơi, chơi mà học”, bảo đảm hài hòa giữa nhu cầu tâm sinh lý lứa tuổi học sinh với mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục thực chất.