Trải nghiệm STEM vùng cao

Về với nhà sàn, nghe tiếng cội nguồn thức giấc

Một ngày đầu tháng 11, nắng vàng chênh chao hắt lên mái ngói ngôi trường nhỏ ở xã Lìa. Rời xa những tiết học trong sách vở quen thuộc, các em học sinh Trường THCS Thuận đượchòa mình vào thực tế, tìm hiểu về cuộc sống và những giá trị văn hóa cốt lõi của dân tộc mình ngay tại bản làng.

Không gian văn hóa của gia đình ông Hồ A Chỏ - Ảnh H.Đ

Điểm dừng chân đầu tiên là ngôi nhà sàn ấm cúng của ông Hồ A Chỏ, ở thôn Tân Thuận, người đã dành nhiều năm sưu tầm và gìn giữ những hiện vật quý giá của cha ông. Đón tiếp các em bằng nụ cười đôn hậu và ánh mắt lấp lánh niềm tự hào, ông Hồ A Chỏ cẩn thận giới thiệu từng món đồ, từng nhạc cụ mang hồn cốt núi rừng.

Học sinh tìm hiểu về các vật dụng mây tre đan quen thuộc - Ảnh H.Đ

Các em học sinh được tận mắt quan sát, chạm tay và thử nghiệm những nhạc cụ độc đáo, như: Đàn Ta lư, khèn, sáo, trống hay những vật dụng quen thuộc trong đời sống sản xuất và sinh hoạt hằng ngày như gùi, a chói... Đối với ông Hồ A Chỏ, việc mở cửa đón học sinh đến tham quan không đơn thuần là giới thiệu những hiện vật sẵn có mà còn là cách để "truyền lửa" văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ. 

Em Hồ Thị Thiên, Trường THCS Thuận cho biết: " Được ông Hồ A Chỏ trực tiếp giới thiệu cách làm và ý nghĩa của từng nhạc cụ, sản phẩm, em thấy mình cần phải trân quý và gìn giữ những giá trị truyền thống nhiều hơn".

Khi bài học chạm vào thực tiễn

Rời ngôi nhà sàn của ông Hồ A Chỏ, hành trình trải nghiệm tiếp tục dẫn bước thầy trò Trường THCS Thuận đến với những nương lúa rẫy vàng óng tại thôn Tân Thuận. Tại đây, một bài học thực tế hoàn toàn mới mẻ được mở ra dưới lăng kính STEM.

Các thành viên trong Câu lạc bộ STEM cùng các thầy cô giáo đã cùng nhau thảo luận, trao đổi về phương thức canh tác lúa rẫy truyền thống.

Các thành viên Câu lạc bộ STEM tìm hiểu về cây lúa rẫy - Ảnh H.Đ

Thay vì chỉ ngắm nhìn hay cảm nhận sự nhọc nhằn của bố mẹ mình trên nương rẫy, các em bắt đầu đặt câu hỏi và tự tìm lời giải về: Chu kỳ sinh trưởng của cây lúa rẫy; đặc tính thổ nhưỡng vùng đất xã Lìa; làm thế nào để ứng dụng kiến thức khoa học, kỹ thuật nhằm cải tiến, nâng cao hiệu quả canh tác, giúp hạt lúa đầy đặn hơn, đời sống bà con đỡ vất vả hơn?...

Nhìn các em say sưa thảo luận, quan sát từng khóm lúa trên nương, cô giáo Lê Thị Hồng Vân, Tổng phụ trách Đội chia sẻ: “Dạy học sinh vùng cao mà chỉ đóng khung trong lớp học thì rất khó để các em chạm vào cảm xúc. Nhìn các em sôi nổi bàn luận, chia sẻ ý kiến của mình về những vấn đề giáo viên đưa ra, tôi thấy chuyến đi thực sự có ý nghĩa. Chuyến đi không chỉ cho các em kiến thức mà quan trọng hơn là gieo vào lòng các em tình yêu bản sắc dân tộc, điểm tựa vững chắc để các em tự tin vươn ra bên ngoài”.

Song hành cùng những câu chuyện sản xuất nông nghiệp, Câu lạc bộ STEM kết hợp cùng mảng khởi nghiệp-hướng nghiệp còn mở ra cho học sinh một góc nhìn chiến lược dài hạn. Các em bắt đầu suy nghĩ về việc làm thế nào để kết hợp giữa bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế du lịch sinh thái, xây dựng các mô hình du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng gắn liền với nương rẫy, nhà sàn ngay trên chính quê hương mình.

Chính những trăn trở rất thực tế ấy đã rèn luyện cho các em tư duy đa chiều, khả năng quan sát và giải quyết vấn đề-những năng lực cốt lõi mà Chương trình Giáo dục phổ thông mới đang hướng tới.

Học sinh tham quan nhà trưng bày và tìm hiểu về các nhạc cụ truyền thống - Ảnh H.Đ

“Điều kiện học tập ở vùng cao còn nhiều khó khăn, nếu cứ rập khuôn cách làm STEM của miền xuôi thì thầy và trò ở đây rất khó theo kịp. Vì vậy, nhà trường chọn cách đưa STEM về sát với đời sống của bà con Vân Kiều, Pa Kô. Đưa các em ra khỏi lớp học, chạm tay vào chiếc gùi, nương lúa chính là cách gắn kết nhịp nhàng giữa tri thức hiện đại và văn hóa bản địa. Cách làm này không chỉ rèn tư duy sáng tạo, khả năng tự học mà còn gieo vào lòng các em tình yêu quê hương, đất nước-nền tảng quan trọng để các em trưởng thành và đóng góp cho bản làng sau này”, thầy giáo Lê Cảnh Hoài, Hiệu trưởng Trường THCS Thuận chia sẻ.