Trải nghiệm thực tế, chọn nghề phù hợp

Học sinh khối 12 Trường THPT Đình Lập tham quan xưởng thực hành tại Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội

Nếu tư vấn tập trung giúp học sinh có thông tin tổng quát, thì trải nghiệm thực tế giúp các em hình dung cụ thể môi trường học tập và yêu cầu của từng ngành nghề. Ngày 15/1, hơn 200 học sinh khối 12 Trường THPT Đình Lập tham quan, trải nghiệm hướng nghiệp tại Đại học Công nghiệp Hà Nội. Tại đây, học sinh được cung cấp thông tin tuyển sinh năm 2026; tham quan giảng đường, phòng thí nghiệm, xưởng thực hành; trao đổi trực tiếp với giảng viên, sinh viên về yêu cầu năng lực từng ngành, tổ hợp xét tuyển và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.

Em Nguyễn Diệp Chi, lớp 12C1, Trường THPT Đình Lập chia sẻ: Trước đây, em chủ yếu tìm hiểu thông tin qua mạng và nghe thầy cô tư vấn nên còn chung chung. Khi được trực tiếp tham quan, em có thêm hình dung thực tế để so sánh với khả năng và sở thích của mình. Chuyến đi giúp em hiểu rõ hơn về môi trường học tập đại học và cân nhắc lựa chọn ngành nghề trong thời gian tới.

Cùng với các hoạt động bên ngoài nhà trường, hướng nghiệp được đưa vào nội dung học chính khóa theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Trên cơ sở phân phối chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường yêu cầu giáo viên chủ động xây dựng kế hoạch, lựa chọn nội dung và hình thức tổ chức phù hợp, để hướng nghiệp hiện diện trong từng tiết học và từng hoạt động trải nghiệm. Nội dung tư vấn tập trung giúp học sinh nhận diện năng lực bản thân, hiểu nhu cầu xã hội và hình dung con đường nghề nghiệp lâu dài. Nhiều trường phối hợp với cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trường đại học, cao đẳng trong và ngoài tỉnh tổ chức giao lưu, tư vấn trực tiếp, tạo điều kiện để học sinh tiếp cận thông tin có đối chiếu thực tế.

Toàn tỉnh có 37 trường có cấp THPT. Từ đầu năm học 2025–2026 đến nay, các trường đã tổ chức gần 100 cuộc tuyên truyền, tư vấn hướng nghiệp. Tại Trường THPT Hoàng Văn Thụ, trong học kỳ I, nhà trường phối hợp với Công ty Du học VSH Lạng Sơn tổ chức chương trình “Tư vấn hướng nghiệp cho học sinh năm học 2025–2026”, thu hút hơn 1.000 lượt học sinh tham gia. Nội dung tập trung vào lựa chọn nghề theo năng lực và tính cách, xu hướng phát triển ngành nghề, mức thu nhập bình quân, mức độ cạnh tranh đầu vào và cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.

Thầy Hoàng Mạnh Hùng, Hiệu trưởng Trường THPT Chi Lăng cho biết: Năm học này, trường có 10 lớp khối 12. Nhà trường giao giáo viên chủ nhiệm và giáo viên bộ môn trực tiếp tư vấn hướng nghiệp cho học sinh. Giáo viên xây dựng kế hoạch hằng năm, triển khai giáo dục hướng nghiệp và định hướng phân luồng phù hợp với điều kiện thực tế. Đoàn Thanh niên, các tổ chuyên môn lồng ghép nội dung hướng nghiệp vào môn học và hoạt động giáo dục với hình thức phù hợp lứa tuổi.

Để công tác hướng nghiệp đi vào nền nếp, các trường chú trọng phát triển đội ngũ giáo viên kiêm nhiệm làm công tác tư vấn; phân công giáo viên tham gia các lớp bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng tư vấn do cấp trên tổ chức. Song song với đó, các trường còn tích cực tổ chức ngày hội tư vấn, hướng nghiệp; thi tìm hiểu về thế giới nghề nghiệp; giao lưu với nhà khoa học, nhà quản lý... Cách làm này được thể hiện rõ tại Trường THPT Dân tộc nội trú tỉnh. Chiều 9/1, nhà trường tổ chức hoạt động trải nghiệm với chủ đề “Thấu hiểu bản thân – Chọn nghề hạnh phúc”, với gần 600 cán bộ, giáo viên, học sinh tham gia. Thầy cô trao đổi về phương pháp chọn đúng trường, đúng nghề; hệ thống cơ sở đào tạo; kỹ năng lập kế hoạch học tập theo nhóm nghề mục tiêu. Học sinh được hướng dẫn cách tự đánh giá mức độ phù hợp giữa năng lực bản thân với yêu cầu nghề nghiệp, đồng thời tiếp cận thông tin về thị trường lao động.

Có thể nói, khi học sinh có thông tin đầy đủ, được quan sát và tự đánh giá năng lực bản thân, việc lựa chọn ngành nghề sau phổ thông trở thành quyết định có căn cứ, chủ động hơn.

THẢO NGUYÊN