Trái phiếu doanh nghiệp đầu năm 2026: Thị trường 'ngủ đông' và cú sốc từ 3 cái tên bị chuyển hồ sơ sang Bộ Công an

Theo số liệu từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), tính đến 2/3/2026, thị trường phát hành riêng lẻ gần như đóng băng. Lũy kế 2 tháng đầu năm, chỉ vỏn vẹn 2 đợt phát hành thành công với tổng trị giá khiêm tốn 269,5 tỷ đồng thuộc về Khải Hoàn Land (190 tỷ đồng) và Thiên Phúc INVEST (79,5 tỷ đồng).

Phát hành trái phiếu riêng lẻ "đóng băng", ngân hàng thống trị thị trường trái phiếu đại chúng.

Trái ngược với sự ảm đạm của khối tư nhân, nhóm Ngân hàng lại chiếm sóng hoàn toàn ở kênh phát hành ra công chúng. Riêng BIDV và VietinBank đã chiếm tới 97% tổng giá trị phát hành toàn thị trường trong 2 tháng đầu năm.

Trong báo cáo thị trường trái phiếu vừa được công bố, Công ty chứng khoán MBS cho rằng, thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) ghi nhận sự sụt giảm mạnh về quy mô phát hành tháng đầu năm chủ yếu do yếu tố mùa vụ đầu năm.

Cụ thể, trong tháng 1, thị trường TPDN ghi nhận sự thu hẹp đáng kể về quy mô phát hành khi tổng giá trị huy động chỉ đạt hơn 3,7 nghìn tỷ đồng, giảm mạnh 96,7% so với tháng trước và giảm 33,2% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý, "cơn khát" vốn của nhóm bất động sản đang đẩy lãi suất lên mức báo động. Trong khi lãi suất bình quân toàn thị trường tháng 1/2026 đi ngang ở mức 8,1%, thì lãi suất phát hành của Khải Hoàn Land vọt lên 13,5% và Thiên Phúc INVEST là 11,5%. Điều này cho thấy rủi ro của nhóm ngành này vẫn đang được định giá rất cao.

Lũy kế đến hết tháng 1/2026, tổng giá trị trái phiếu chậm thực hiện nghĩa vụ thanh toán ước đạt 15,7 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 1,1% dư nợ TPDN toàn thị trường. Nhóm bất động sản tiếp tục chiếm tỷ trọng cao nhất với gần 70% trái phiếu chậm thanh toán.

Một điểm nhấn đáng chú ý trên thị trường TPDN gần đây đó là việc hàng loạt doanh nghiệp từng “quen mặt” quay trở lại thị trường cho thấy kênh huy động vốn này đang dần được kích hoạt trở lại sau giai đoạn gián đoạn. Tuy nhiên, bức tranh phát hành không đồng nhất: có doanh nghiệp phát hành trái phiếu “3 không”, quy mô lớn và kỳ hạn dài; có doanh nghiệp chấp nhận lãi suất cao để thu hút dòng tiền; cũng có trường hợp quay lại thị trường trong bối cảnh năng lực tài chính và dòng tiền còn chịu nhiều áp lực, được phản ánh qua xếp hạng tín nhiệm ở mức thấp.

Trong bối cảnh này, thị trường TPDN dù sôi động hơn về lượng phát hành, vẫn đặt ra yêu cầu cao về minh bạch thông tin, đánh giá rủi ro và kỷ luật thị trường, đặc biệt với nhà đầu tư khi tiếp cận các đợt phát hành riêng lẻ.

Thông báo kết luận của Thanh tra Chính phủ đối với 26 tổ chức phát hành TPDN riêng lẻ được công bố mới đây cũng đã “điểm mặt” nhiều sai phạm nghiêm trọng của hàng loạt tên tuổi quen thuộc trong lĩnh vực bất động sản (Khang Điền, Nam Long, Hưng Thịnh...), năng lượng (PC1, Gelex...) và chứng khoán (Rồng Việt, Tiên Phong...).

Điển hình, có 5 doanh nghiệp chào bán khi chưa đủ điều kiện pháp lý. Cá biệt, CTCP Thành Thành Công - Biên Hòa phát hành nhưng không đăng ký với Bộ Tài chính. 17 doanh nghiệp công bố thông tin kiểu "chiếu lệ", giấu nhẹm mục đích sử dụng vốn và tài sản đảm bảo.

Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ chỉ rõ Tập đoàn Đầu tư I.P.A dùng sai mục đích hơn 3.573 tỷ đồng; Gelex hơn 1.205 tỷ đồng. Nhiều doanh nghiệp khác chuyển tiền lòng vòng cho đối tác hoặc công ty con mà không có chứng từ giám sát.

Nghiêm trọng nhất trong kết luận thanh tra là tình hình tài chính của nhóm các công ty liên quan đến Hưng Thịnh. Tính đến cuối năm 2024, tổng nợ gốc và lãi quá hạn của 3 đơn vị gồm: CTCP Hưng Thịnh Land, CTCP Hưng Thịnh Investment và CTCP Dịch vụ Giải trí Hưng Thịnh Quy Nhơn đã lên tới hơn 10.625 tỷ đồng.

Trước dấu hiệu mất cân đối tài chính nghiêm trọng và rủi ro đổ vỡ, Thanh tra Chính phủ đã quyết định cung cấp thông tin, chuyển hồ sơ sai phạm của 3 doanh nghiệp này sang Bộ Công an để xem xét xử lý.

Đồng thời, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng giao Bộ Tài chính bịt các "kẽ hở" pháp lý, buộc các doanh nghiệp nợ quá hạn phải có phương án trả nợ dứt điểm, tránh gây hệ lụy dây chuyền cho an ninh tiền tệ.

Dù thị trường đang trải qua giai đoạn "lửa thử vàng", các chuyên gia từ VIS Rating và VCBS vẫn kỳ vọng sự phục hồi vào nửa cuối năm 2026. Nguyên nhân do tín dụng bất động sản bị siết chặt, buộc doanh nghiệp phải quay lại kênh trái phiếu để sinh tồn.

Tuy nhiên, áp lực đáo hạn trong năm 2026 là cực lớn với gần 196.000 tỷ đồng, trong đó nhóm bất động sản chiếm tới 60,4% (hơn 118.000 tỷ đồng). Cuộc thanh lọc mạnh tay của cơ quan chức năng hiện tại được xem là bước đi cần thiết để loại bỏ những "con sâu làm rầu nồi canh", hướng tới một thị trường minh bạch hơn trong chu kỳ mới.

Thanh Hoa