Trám lỗ hổng an toàn lao động

Rủi ro rình rập

Vụ TNLĐ đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại trang trại chăn nuôi heo của Công ty TNHH Dabaco Thanh Hóa (thuộc thôn Trường Giang, xã Thạch Quảng, tỉnh Thanh Hóa) vào khoảng 17 giờ 30 phút ngày 18-7-2026. Anh Bùi Văn Vẻ trong lúc sửa chữa hệ thống điện tại khu vực bể lọc phân của trang trại chăn nuôi heo của công ty đã bị điện giật, rơi xuống hố. Phát hiện sự việc, nhiều công nhân lập tức xuống ứng cứu nhưng đều bị ngạt khí. Hậu quả, 5 người tử vong, 8 người khác được điều trị tại bệnh viện. Các nạn nhân nhập viện trong tình trạng đau đầu, một số trường hợp bị kích ứng mắt, nhiễm toan chuyển hóa lactic, tiêu cơ vân..., được các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai (cơ sở Ninh Bình) cấp cứu, theo dõi tích cực.

Bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai (cơ sở Ninh Bình) khám cho nạn nhân trong vụ tai nạn lao động tại trang trại chăn nuôi heo ở Thanh Hóa (Ảnh: THÀNH DƯƠNG)

Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Thể thao dưới nước và Ô xy cao áp Việt Nam, cho hay, khi cơ thể bị cắt ô xy đột ngột, tế bào buộc phải chuyển sang tạo năng lượng theo con đường kỵ khí. Ở nồng độ rất cao, thường trên 700 ppm, H2S có thể khiến nạn nhân ngã gục chỉ sau một, hai nhịp thở. Hiện tượng này được các chuyên gia về an toàn lao động (ATLĐ) gọi là “hội chứng búa tạ ở lò mổ”. Người bước vào vùng khí độc sâu, hít vài hơi, trung tâm hô hấp ở hành não bị đánh gục. Họ mất ý thức và ngã xuống sàn như bị một chiếc búa tạ giáng vào đầu, không kịp phản ứng hay tìm đường thoát. Người phơi nhiễm H2S nặng có thể nhanh chóng rơi vào tình trạng ngừng thở, ngừng tim, co giật, hôn mê và tử vong chỉ trong vài nhịp thở.

Theo thống kê của Bộ Nội vụ, 6 tháng đầu năm 2026, nhiều vụ TNLĐ nghiêm trọng tiếp tục xảy ra. Đáng chú ý, ngày 20-5, vụ sập đá tại mỏ đá vôi của Công ty TNHH Anh Tuấn (Thanh Hóa) khiến 3 công nhân tử vong. Cũng trong ngày 20-5, tại Gia Lai, một xe bơm bê tông gãy cần bơm, va trúng nhóm công nhân đang làm việc khiến 1 người tử vong tại chỗ và 2 người bị thương nặng. Những vụ việc liên tiếp xảy ra cho thấy nguy cơ mất an toàn vẫn hiện hữu ở nhiều lĩnh vực có yếu tố nguy hiểm, trong khi công tác phòng ngừa chưa theo kịp thực tế sản xuất.

Nhận diện và khắc phục

Theo ông Nguyễn Anh Thơ, nguyên Viện trưởng Viện ATLĐ - Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, lỗ hổng lớn nhất hiện nay không nằm ở quy định pháp luật mà ở khâu huấn luyện an toàn, nhất là tại các cơ sở sản xuất nhỏ, hoạt động phân tán. Dù quy định pháp luật khá đầy đủ, không ít doanh nghiệp vẫn xem nhẹ việc huấn luyện hoặc thực hiện mang tính hình thức, khiến người lao động (NLĐ) không nhận diện được các mối nguy và lúng túng khi xảy ra sự cố.

Ông Thơ cho rằng, nguyên nhân còn đến từ việc lực lượng thanh tra khó bao quát hết các cơ sở nhỏ, trong khi dịch vụ huấn luyện chưa phủ rộng. “TNLĐ không chỉ xuất phát từ yếu tố kỹ thuật mà còn do NLĐ thiếu kiến thức, kỹ năng, doanh nghiệp chưa xây dựng phương án ứng cứu khẩn cấp. Khi sự cố xảy ra, việc cứu hộ theo phản xạ, thiếu quy trình và thiết bị bảo hộ rất dễ dẫn đến tai nạn dây chuyền, người cứu trở thành nạn nhân tiếp theo”, ông Thơ phân tích.

Dẫn chứng vụ 5 công nhân tử vong tại Thanh Hóa, ông Thơ nhìn nhận, đây không phải dạng tai nạn mới. Trước đó đã có nhiều vụ tương tự xảy ra tại bể chứa, giếng, hầm tàu cá. Điều đáng tiếc là những bài học ấy vẫn chưa được rút kinh nghiệm đầy đủ. Nếu NLĐ được huấn luyện bài bản, nhận diện rủi ro và thực hành các phương án ứng cứu, nhiều thiệt hại có thể đã được hạn chế.

Đồng quan điểm, BS CKII Nguyễn Viết Hậu, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, cho rằng, phần lớn TNLĐ đều có thể phòng tránh nếu NLĐ được trang bị đầy đủ kiến thức và tuân thủ quy trình an toàn. Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật quy trình làm việc, huấn luyện định kỳ, kiểm định máy móc, bố trí nơi làm việc hợp lý và hướng dẫn kỹ năng sơ cứu. Tuy nhiên, cũng theo bác sĩ Hậu, không có một quy trình an toàn chung cho mọi môi trường làm việc, vì vậy NLĐ cần được phổ biến cụ thể các nguy cơ của từng công việc trước khi bắt đầu làm việc.