Trạm MESH Nga ẩn mình giữa lòng Kyiv, công nghệ hiện đại 'phá' phòng không Ukraine

Máy bay không người lái loại Shahed/Geran của Nga. Ảnh: newsukraine.rbc.ua

Chỉ cần 1-3 thiết bị nhỏ gọn, kích hoạt trong vài phút, Nga đã có thể duy trì kênh điều khiển trực tuyến cho máy bay không người lái Geran và Shahed ngay trên bầu trời thủ đô Kyiv, Ukraine. 

Đó là khẳng định của cố vấn công nghệ quốc phòng Serhii “Flash” Beskrestnov và đây không còn là giả thuyết mà là thực tế kỹ thuật đang buộc hệ thống tác chiến điện tử (EW) phải đối mặt với thách thức mới.

Mạng MESH mà Nga đang sử dụng không phải là hệ thống truyền thống một điểm phát-một điểm nhận. Đây là kiến trúc mạng lưới tự phục hồi, trong đó mỗi nút (node) vừa là máy phát vừa là máy thu, đồng thời đóng vai trò chuyển tiếp tín hiệu cho các nút khác. 

Khi một drone hoặc một trạm mặt đất mất kết nối, tín hiệu tự động tìm đường khác qua các nút còn lại. Chính nhờ cơ chế này, Nga có thể duy trì kênh điều khiển ổn định ngay cả khi phần lớn các mắt xích bị phá hủy hoặc bị nhiễu.

Các trạm chuyển tiếp MESH đang hoạt động tại Kyiv gần như chắc chắn được xây dựng trên nền tảng radio modem Trung Quốc dòng XK-F358 của hãng Xingkai Technology hoặc các biến thể tương tự của Sinosun. 

Đây là loại modem MIMO MESH chuyên dụng cho nền tảng không người lái, sử dụng điều chế TD-COFDM kết hợp kỹ thuật nhảy tần thích ứng và mã hóa AES-128/256. 

Công suất phát điển hình đạt 2×10 W, một số phiên bản nâng cấp lên 20 W hoặc cao hơn. Kích thước nhỏ gọn, khoảng bằng nửa balo học sinh, dễ dàng giấu trong căn hộ, xe ô tô hoặc vali, chỉ cần nguồn điện và kết nối Internet là đủ để biến thành nút mạng.

Tần số hoạt động chính mà Nga đang dùng tập trung ở hai dải: 1300-1500 MHz thuộc L-band và 3200-3400 MHz thuộc S-band. 

Đây là những khoảng tần số tương đối sạch, ít bị nhiễu dân sự, cho phép tầm truyền xa và khả năng xuyên qua địa hình đô thị tốt hơn so với các băng tần Wi-Fi thông thường. 

Bên cạnh đó, các phiên bản thử nghiệm đã xuất hiện trên các dải 500-700 MHz, 1600-1800 MHz, 2700-2900 MHz và gần đây nhất là 3900-4100 MHz. 

Việc thay đổi tần số liên tục buộc hệ thống tác chiến điện tử Ukraine phải bao phủ một phổ rất rộng, làm giảm hiệu quả của các “mái vòm” nhiễu cố định.

Đặc điểm quan trọng nhất của các trạm mặt đất tại Kyiv là chúng chỉ được kích hoạt trong thời gian ngắn, đúng lúc drone Geran tiếp cận mục tiêu. 

Máy bay không người lái UAV Geran-3 chạy bằng động cơ phản lực của Nga. Ảnh: Wild Hornets/euromaidanpress.com

Ông Beskrestnov phân tích rằng trong các vụ tấn công chính xác vào trụ sở SBU hay các cầu bắc qua sông Dnipro, không có drone chuyển tiếp nào khác trên bầu trời. 

Điều này loại trừ khả năng tín hiệu đi xuyên suốt từ lãnh thổ Nga hoặc Belarus và khẳng định sự tồn tại của nút cuối cùng ngay trong thành phố. 

Khoảng cách hoạt động hiệu quả của một trạm như vậy chỉ cần vài kilomet là đủ để đưa drone vào chế độ điều khiển trực tuyến, cho phép phi công Nga điều chỉnh góc tấn công, độ cao và điểm va chạm theo thời gian thực.

Khả năng truyền dữ liệu của modem đạt từ vài Mbps đến hơn 70 Mbps tùy băng thông kênh, đủ để truyền video độ nét cao hoặc lệnh điều khiển với độ trễ chỉ khoảng 7-10 mili giây mỗi hop (hop - trong mạng máy tính và viễn thông - bước nhảy là thuật ngữ chỉ quá trình dữ liệu di chuyển từ thiết bị trung gian này sang thiết bị trung gian khác trên đường đi từ nguồn đến đích).

Trong môi trường đô thị, tầm phủ của một nút đơn lẻ có thể đạt 1-30 km tùy địa hình và anten, trong khi chuỗi nhiều hop có thể kéo dài hàng trăm kilomet. 

Khi kết hợp với Internet, trạm mặt đất trở thành cầu nối giữa phi công Nga ở sâu phía sau và drone đang bay trên Kyiv, tạo thành kênh điều khiển ổn định mà hệ thống nhiễu diện rộng khó triệt tiêu hoàn toàn.

Chính vì vậy, chừng nào các trạm MESH này còn tồn tại, việc thiết lập “ô dù” tác chiến điện tử toàn thành phố sẽ không hiệu quả. 

Hệ thống phòng không và các cầu quan trọng vẫn nằm trong tầm ngắm chính xác của drone điều khiển trực tuyến. Việc tìm kiếm và vô hiệu hóa chúng đòi hỏi sự kết hợp giữa giám sát phổ tần số liên tục, phân tích tín hiệu bất thường và hoạt động tình báo mặt đất, vì bản thân thiết bị gần như vô hình khi không phát sóng.

Công nghệ MESH đang biến từng cuộc tấn công drone của Nga từ kiểu “bắn và quên” thành kiểu “bắn và điều khiển đến phút cuối”. 

Đây không chỉ là một nâng cấp kỹ thuật đơn thuần mà là sự thay đổi căn bản trong cách thức tiến hành tác chiến không người lái trên không phận đô thị.

(Theo euromaidanpress.com, voennoedelo.com, newsukraine.rbc.ua, kyivpost.com)