Trạm sạc xe điện trong chung cư phải bảo đảm các quy chuẩn kỹ thuật nào?

Sớm hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn trạm sạc xe điện

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính vừa ban hành Công điện số 27/CĐ-TTg, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương khẩn trương hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn nhằm thúc đẩy phát triển hạ tầng trạm sạc xe điện tại các khu chung cư, đáp ứng xu hướng chuyển đổi xanh trong giai đoạn tới.

Theo công điện, việc chuyển đổi sang phương tiện giao thông sử dụng điện là xu thế tất yếu trong tiến trình chuyển đổi năng lượng và giảm phát thải. Tuy nhiên, hạ tầng trạm sạc, điểm đổi pin và bãi đỗ xe tại các khu đô thị, chung cư hiện còn thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng nhu cầu thực tế, đồng thời tiềm ẩn áp lực đối với hệ thống điện và an toàn phòng cháy chữa cháy.

Sớm hoàn thiện quy chuẩn, tiêu chuẩn trạm sạc xe điện trong các khu chung cư.

Trước thực trạng này, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế, chính sách, quy chuẩn kỹ thuật và quy hoạch phát triển hạ tầng trạm sạc. Quá trình triển khai phải đảm bảo công khai, minh bạch, tăng cường giám sát, không để xảy ra tiêu cực, lợi ích nhóm hoặc lãng phí.

Theo Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam và Chu trình phát triển công nghệ và hạ tầng (Technology Adoption Lifecycle), mạng lưới trạm sạc xe điện (EV) phát triển bao gồm năm giai đoạn:

(1) Thí điểm (Pilot stage): triển khai thử nghiệm, quy mô nhỏ; (2) Khởi đầu (Early adoption): hình thành tiêu chuẩn, doanh nghiệp tiên phong đầu tư; (3) Mở rộng ban đầu (Early growth): nhiều bên tham gia, lắp đặt bước đầu tại đô thị lớn và quốc lộ chính; (4) Phát triển đại trà (Mass adoption): mạng lưới dày đặc, đa dạng mô hình đầu tư, kết nối hệ sinh thái năng lượng; (5) Trưởng thành (Mature): trạm sạc trở thành hạ tầng phổ biến như trạm xăng, tích hợp sâu với năng lượng tái tạo và lưới điện thông minh.

Hiện nay, lo ngại về nguy cơ cháy nổ từ xe điện đã trở thành một rào cản lớn trong việc triển khai hạ tầng sạc tại các khu dân cư. Tuy nhiên, theo quan điểm của ông Lê Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm tư vấn ứng dụng kinh tế (thuộc Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh), nguy cơ cháy nổ chủ yếu xuất phát từ đường truyền dân sinh kém chất lượng và hệ thống điện không đảm bảo, chứ không phải do bản thân xe điện hay pin của chúng. Pin xe điện hiện nay đã được sản xuất với công nghệ tiên tiến, tích hợp nhiều lớp bảo vệ để giảm thiểu rủi ro.

Ông Hải đề xuất chính quyền địa phương cần tăng cường kiểm tra, rà soát các hệ thống điện tại nhà dân, đặc biệt là các khu nhà trọ. Đồng thời, khuyến nghị các chủ nhà trọ nên thiết kế lại hệ thống điện một cách đồng bộ và an toàn, có khả năng chịu tải phù hợp để đảm bảo an toàn tuyệt đối khi người thuê sạc pin qua đêm.

Hiện đã có 28 tiêu chuẩn quốc gia liên quan đến trạm sạc xe điện

Ông Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, Việt Nam hiện đã ban hành 28 tiêu chuẩn quốc gia liên quan đến trụ, trạm sạc xe điện, được xây dựng trên cơ sở chấp nhận hoàn toàn hoặc tương đương với các tiêu chuẩn quốc tế như ISO, IEC. Từ đó, góp phần bảo đảm an toàn, chất lượng và tạo điều kiện cho doanh nghiệp hội nhập chuỗi cung ứng toàn cầu, thu hút đầu tư hạ tầng xe điện.

Hiện nay, giảm thiểu tác động từ biến đổi khí hậu, điện khí hóa và giảm phát thải khí nhà kính là những ưu tiên hàng đầu đối với mọi quốc gia trên thế giới vì mục tiêu phát triển bền vững. Trong đó, việc chuyển dịch từ ô tô, xe máy dùng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện đang trở thành xu thế tất yếu.

Tại Đông Nam Á, Việt Nam là một trong những nước dẫn đầu công cuộc điện khí hóa lĩnh vực ô tô và vấn đề quan tâm hàng đầu là phát triển hệ thống trạm sạc xe điện. Muốn thay đổi thói quen sử dụng của người tiêu dùng hướng tới mục tiêu Net Zero là định hướng của Chính phủ nhưng ở góc độ người tiêu dùng, nếu không có trạm sạc thì các hãng sẽ khó thuyết phục khách hàng mua xe. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại nếu người mua xe điện không nhiều thì việc đầu tư trạm sạc lại là một khoản đầu tư mạo hiểm với doanh nghiệp.

Có thể nói, hệ thống trạm sạc điện là vấn đề sống còn cho công cuộc chuyển đổi năng lượng xanh. Việc xây dựng, ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn về yêu cầu thiết kế, lắp đặt, vận hành; đo lường đối với trụ/trạm sạc cho xe điện đảm bảo phù hợp với các dòng xe điện lưu thông trên lãnh thổ Việt Nam là yêu cầu bức thiết.

Theo ông Trần Đăng Khoa, tính đến nay, Bộ KH&CN đã ban hành 28 Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) liên quan đến trụ/trạm sạc điện, được xây dựng trên cơ sở chấp nhận hoàn toàn hoặc tương đương với tiêu chuẩn quốc tế như ISO, IEC.

Trong 28 tiêu chuẩn đã được ban hành, có 12 tiêu chuẩn chuyên về trụ và trạm sạc điện, 6 tiêu chuẩn về đầu sạc, 6 tiêu chuẩn về dây cáp sạc, 4 tiêu chuẩn liên quan đến pin và ắc quy trên xe điện trong quá trình sạc. Các tiêu chuẩn này bao quát đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, từ tính năng vận hành đến bảo đảm an toàn trong quá trình sử dụng.

Phần lớn tiêu chuẩn được xây dựng trong giai đoạn từ năm 2022 đến nay, bám sát tốc độ phát triển nhanh của công nghệ xe điện và hạ tầng sạc. Một số tiêu chuẩn nền tảng đã được xây dựng sớm hơn, từ năm 2018, góp phần tạo tiền đề cho việc hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn hiện nay.

Ông Trần Đăng Khoa nhấn mạnh: "Về mặt tiêu chuẩn, Việt Nam đã cơ bản có đầy đủ cơ sở để doanh nghiệp có thể nghiên cứu, sản xuất và triển khai, thậm chí ở quy mô lớn, các sản phẩm, hàng hóa liên quan đến trụ sạc và trạm sạc điện".

Điểm quan trọng của hệ thống tiêu chuẩn này là mức độ tương thích cao với tiêu chuẩn quốc tế của ISO và IEC. Điều này không chỉ giúp bảo đảm an toàn, chất lượng sản phẩm, mà còn mở ra khả năng hội nhập, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, cũng như thu hút đầu tư trong lĩnh vực hạ tầng xe điện.

Thời gian tới, bên cạnh việc tiếp tục xây dựng, cập nhật các tiêu chuẩn Việt Nam để phù hợp với sự phát triển nhanh của công nghệ, ông Trần Đăng Khoa nhấn mạnh, Bộ KH&CN sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác truyền thông, hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn, nhằm giúp các tổ chức, doanh nghiệp dễ tiếp cận, hiểu rõ và áp dụng hiệu quả hơn các tiêu chuẩn đã ban hành.

Tô Hội