Trang bị kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích cho trẻ từ sớm

Nhà trường tổ chức chuyên đề hướng dẫn kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích cho học sinh. Ảnh: Đ.T

Tai nạn, thương tích có thể xảy ra khi trẻ vui chơi, học tập, tham gia giao thông hoặc sinh hoạt tại gia đình. Những nguy cơ thường gặp gồm ngã, bỏng, điện giật, đuối nước, hóc dị vật và thương tích do vật sắc nhọn.

Theo TS Nguyễn Tùng Lâm - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý – Giáo dục Việt Nam, để hạn chế tai nạn, thương tích, trước hết cần trang bị kiến thức, giúp trẻ hiểu được hậu quả của những hành vi thiếu an toàn và biết cách xử lý các tình huống trong đời sống hàng ngày.

Chẳng hạn, trẻ cần được hướng dẫn cách quan sát khi qua đường, nhận biết nguy hiểm từ vật sắc nhọn, nguồn điện, nước nóng hoặc những khu vực có nguy cơ cháy nổ. Khi xảy ra thiên tai, hỏa hoạn hay tình huống bất thường, các em cũng cần biết những nguyên tắc ứng phó cơ bản, phù hợp với độ tuổi.

“Quan trọng nhất là phải chú ý trang bị cho con trẻ, học trò của mình tự nhận thức được những nguy hiểm xung quanh trong cuộc sống” - ông Lâm nhấn mạnh.

Phòng, chống đuối nước là kỹ năng đặc biệt quan trọng. Trẻ cần được hướng dẫn không tự ý xuống nước, không chơi một mình gần ao, hồ, sông, suối; tuân thủ quy định an toàn tại bể bơi và mặc áo phao khi đi thuyền, đò.

Việc học bơi cần gắn với giáo dục kỹ năng an toàn dưới nước. Khi phát hiện người gặp nạn, trẻ cần biết kêu gọi người lớn trợ giúp, không tự ý xuống nước cứu người khi chưa đủ khả năng và điều kiện an toàn.

Trẻ cần nhận biết và tránh xa các nguy cơ gây bỏng, điện giật như bếp đang hoạt động, nước nóng, ổ điện, dây điện hở. Với tai nạn giao thông, cần hướng dẫn trẻ tuân thủ tín hiệu, qua đường an toàn và đội mũ bảo hiểm đúng cách khi đi xe máy.

Theo TS Nguyễn Tùng Lâm, những kỹ năng phòng tránh đuối nước, cháy nổ, bỏng và các tai nạn thường gặp có ý nghĩa quan trọng trong quá trình hình thành kỹ năng tự bảo vệ ở trẻ nhỏ.

Phương pháp giáo dục cũng cần phù hợp với đặc điểm nhận thức của từng nhóm tuổi. Với trẻ mầm non, có thể sử dụng tranh ảnh, câu chuyện, trò chơi để giúp các em nhận biết những vật dụng và tình huống nguy hiểm. Ở lứa tuổi tiểu học, hoạt động trải nghiệm, thực hành có hướng dẫn giúp học sinh ghi nhớ và vận dụng kiến thức. Đối với học sinh lớn hơn, cần tăng cường khả năng đánh giá nguy cơ, lựa chọn hành vi an toàn và ứng phó với tình huống bất ngờ.

Tại Hà Nội, một số trường tiểu học đã lồng ghép giáo dục kỹ năng phòng, chống tai nạn, thương tích vào hoạt động học tập và trải nghiệm. Tại Trường Tiểu học Nguyễn Du (phường Hà Đông), học sinh được tham gia diễn tập phòng cháy, chữa cháy, thoát hiểm, sơ cấp cứu với sự hướng dẫn của lực lượng chức năng và nhân viên y tế. Nội dung an toàn còn được tích hợp vào các môn học, câu lạc bộ kỹ năng sống, sân chơi tương tác, cuộc thi tìm hiểu an toàn giao thông và hoạt động thiết kế sản phẩm tuyên truyền.

Tại Trường Tiểu học Kiến Hưng (phường Kiến Hưng), kiến thức an toàn được truyền tải qua phát thanh măng non, hoạt động ngoại khóa, thi vẽ tranh và các chuyên đề về phòng cháy, chữa cháy, đuối nước, ngộ độc thực phẩm. Học sinh cũng được hướng dẫn nhận diện, phòng tránh các nguy cơ từ nguồn điện, vật sắc nhọn, ao hồ và khi tham gia giao thông.

Trong khi đó, Trường Tiểu học Nguyễn Trãi (phường Hà Đông) cũng đã chú trọng lồng ghép giáo dục an toàn vào các tiết học, hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt chuyên đề và phối hợp với phụ huynh trong hướng dẫn kỹ năng cho học sinh.

Dù được trang bị kiến thức, kỹ năng, trẻ vẫn cần sự hướng dẫn và giám sát của người lớn. Khả năng tự bảo vệ cần được hình thành từng bước, không thay thế trách nhiệm bảo đảm an toàn của gia đình và nhà trường. Vì vậy, giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn, thương tích từ sớm không chỉ giúp trẻ nhận diện nguy cơ, lựa chọn hành vi an toàn mà còn biết chủ động tìm kiếm sự trợ giúp khi cần thiết.