Trang bị phanh ABS giúp giảm gần 30% tai nạn xe máy tại Việt Nam

Trình diễn thực tế hiệu quả phanh ABS cho xe máy trên bề mặt đường trơn trượt.

Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng phối hợp cùng Tổ chức Phòng chống Thương vong châu Á (AIP Foundation) vừa hoàn thành dự án nghiên cứu đánh giá hiệu quả của hệ thống phanh chống bó cứng (ABS) đối với xe máy tại Việt Nam. Sự kiện công bố kết quả nghiên cứu đánh dấu bước hợp tác liên ngành quan trọng nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý trong việc xem xét ban hành quy định kỹ thuật an toàn đối với xe máy.

Hệ thống ABS giúp ngăn chặn tình trạng bó cứng bánh xe, cho phép người lái duy trì sự ổn định và kiểm soát hướng đi khi phanh gấp.

Tính đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 79 triệu xe máy đăng ký, chiếm 91,4% tổng số phương tiện cơ giới đường bộ. Đây không chỉ là phương tiện di chuyển cá nhân mà còn là công cụ mưu sinh chính của đông đảo người dân và dự kiến tiếp tục được lựa chọn sử dụng trong 15-20 năm tới.

Tuy nhiên, tai nạn giao thông liên quan đến xe máy hiện chiếm tới 60-70% tổng số vụ tai nạn đường bộ. Trong đó, va chạm giữa xe máy và ô tô chiếm 56,2%, va chạm giữa hai xe máy chiếm 18,4%; xét theo sơ đồ va chạm thì va chạm phía sau và cùng chiều chiếm tỷ lệ cao nhất với 42,9%.

Trên cơ sở phân tích dữ liệu thực tế từ 5.366 vụ tai nạn giao thông trên 6 tuyến quốc lộ trọng điểm và 150 vụ việc qua video camera giám sát, dự án chỉ ra rằng việc trang bị phanh ABS giúp giảm từ 22,4% đến 28,8% số vụ tai nạn, giảm 22,3% đến 28,7% số người tử vong và giảm 21,8% đến 28,5% số người bị thương.

Khi đối chiếu kiểm chứng với hệ số nghiên cứu từ Ấn Độ và Indonesia, khả năng giảm số vụ tai nạn thậm chí có thể đạt từ 28,6% đến 32,7%. Đánh giá chuyên sâu cho thấy công nghệ phanh ABS có tiềm năng ngăn chặn hoặc giảm nhẹ mức độ thương tích trong 61-72% các tình huống phanh khẩn cấp thực tế.

Buổi trình diễn thực tế hiệu quả phanh ABS cho xe máy trên bề mặt đường trơn trượt (trái: không có ABS, phải: có ABS)

Nghiên cứu cũng tiến hành phân tích chi phí và lợi ích (CBA) giai đoạn 2025-2040 theo hai kịch bản chính sách: bắt buộc trang bị ABS cho xe từ 125cc trở lên (hoặc xe điện từ 11 kW) và áp dụng theo lộ trình cho toàn bộ xe từ 50cc trở lên (hoặc xe điện từ 4 kW). Kết quả sơ bộ khẳng định phương án áp dụng cho dòng xe từ 50cc trở lên mang lại tỷ số lợi ích trên chi phí cao hơn, nhờ giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản cho xã hội.

Song song đó, kết quả khảo sát dư luận trên 1.247 người dân tại Hà Nội và TP.HCM ghi nhận sự đồng thuận rất cao với 88,7% ý kiến ủng hộ việc ban hành quy chuẩn bắt buộc trang bị phanh ABS. Mặc dù yếu tố giá thành xe tăng lên vẫn là rào cản đối với 72,3% người chưa sử dụng, có tới 85% người tiêu dùng sẵn sàng chi trả thêm chi phí, chủ yếu ở mức dưới 2,5 triệu đồng để sở hữu phương tiện an toàn hơn.

Việc tổng hợp các kết quả nghiên cứu toàn diện về kỹ thuật, kinh tế và xã hội lần này tạo nền tảng khoa học vững chắc hỗ trợ quá trình hoàn thiện chính sách, thúc đẩy áp dụng quy chuẩn phanh an toàn cho xe máy tại Việt Nam trong thời gian tới.