Tránh đối đầu Tổng thống khi chuẩn bị đánh Iran: Thế khó của tướng số một nước Mỹ

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine phát biểu trong cuộc họp báo với Tổng thống Donald Trump tại câu lạc bộ Mar-a-Lago ở Palm Beach, ngày 3/1/2026. Ảnh: Getty Images

Soạn phương án đánh Iran trong vòng bí mật

Theo CNN, trên cương vị Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Dan Caine đã âm thầm xây dựng các phương án quân sự nhằm vào Iran, đồng thời triệu tập riêng rẽ các lãnh đạo cấp cao của Lục quân, Hải quân và Không quân tới văn phòng mình để thảo luận. Thay vì họp tại “Tank” – phòng họp an ninh cao của Lầu Năm Góc thường dùng cho các chiến dịch nhạy cảm - Tướng Caine lựa chọn cách làm kín đáo hơn nhằm tránh rò rỉ thông tin trong một chính quyền đặc biệt coi trọng bảo mật.

Trong các cuộc họp, theo nhiều nguồn tin, Caine nhấn mạnh những rủi ro của một chiến dịch quy mô lớn nhằm vào Iran, bao gồm mức độ phức tạp, nguy cơ thương vong cho binh sĩ Mỹ và hệ lụy chiến lược khó lường. Quan điểm thận trọng này phần nào trái ngược với tuyên bố cứng rắn từ Nhà Trắng, nơi Tổng thống Donald Trump nhiều lần tỏ ra tự tin rằng quân đội Mỹ có thể dễ dàng giành chiến thắng nếu xung đột nổ ra.

Dù vậy, trong tháng qua, Caine cũng điều phối việc triển khai lượng khí tài quân sự Mỹ lớn nhất tại Trung Đông kể từ sau cuộc chiến Iraq, song song với việc chuẩn bị các kịch bản từ tấn công cơ sở hạt nhân, tên lửa đạn đạo của Iran cho tới phương án thay đổi chế độ. Các kế hoạch này được xây dựng đồng thời với các nỗ lực ngoại giao giữa hai bên.

Tránh “vết xe đổ” của người tiền nhiệm

Theo các quan chức am hiểu vấn đề, ông Caine quyết tâm không lặp lại cách tiếp cận của người tiền nhiệm Mark Milley – người từng nhiều lần công khai và riêng tư bất đồng với Trump trong nhiệm kỳ đầu, đặc biệt về việc sử dụng quân đội trong nước. Tướng Milley thậm chí từng tìm cách trấn an đồng minh trước những phát ngôn gây tranh cãi của Tổng thống.

Trái lại, Tướng Caine chọn cách kín tiếng hơn, hạn chế thể hiện quan điểm cá nhân trước Tổng thống Trump và tránh can dự trực diện vào các quyết định chính trị, kể cả vấn đề Iran. Một số nguồn tin cho rằng ông “giữ ý” quá mức khi trao đổi với Tổng thống so với các cuộc thảo luận nội bộ với giới lãnh đạo quân sự.

Tuy nhiên, người phát ngôn của Hội đồng Tham mưu trưởng khẳng định Caine không “né tránh” khi bàn về các phương án có thể khiến binh sĩ Mỹ đối mặt nguy hiểm, mà thực hiện đúng vai trò theo luật định: cung cấp đầy đủ lựa chọn quân sự, phân tích kỹ rủi ro và hệ quả, song không áp đặt quan điểm cá nhân.

Trong một cuộc họp tại Phòng Tình huống kéo dài gấp ba lần dự kiến, ông Caine được cho là không thể đưa ra dự báo chắc chắn về kết quả nếu Mỹ tiến hành chiến dịch thay đổi chế độ tại Iran. Điều này phản ánh sự thận trọng của ông trước những kịch bản khó lường, khác với chiến dịch trước đó tại Venezuela – nơi Mỹ từng thực hiện một chiến dịch bắt giữ lãnh đạo với kết quả nhanh chóng.

Giữ lòng tin của Tổng thống và tính phi chính trị của quân đội

Con đường đưa Dan Caine lên vị trí cao nhất trong quân đội Mỹ cũng khác thường. Ông nghỉ hưu với quân hàm trung tướng ba sao vào cuối năm 2024, nhưng sau đó được triệu hồi và thăng cấp, vượt qua hàng chục tướng bốn sao đủ điều kiện. Ông chưa từng lãnh đạo một bộ tư lệnh tác chiến hay giữ chức vụ tham mưu trưởng quân chủng – những bước đệm truyền thống cho vị trí chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân. Sự lựa chọn này từng gây bất ngờ trong giới quân sự.

Tổng thống Trump từng kể rằng khi hai người gặp nhau năm 2018 tại Iraq, Caine đã bày tỏ sự ủng hộ cá nhân mạnh mẽ với ông. Tuy nhiên, trong phiên điều trần phê chuẩn, ông Caine phủ nhận chi tiết đó và khẳng định cam kết bảo vệ tính phi chính trị của quân đội, nhấn mạnh trách nhiệm “nói sự thật với quyền lực”.

Tháng 9 năm ngoái, khi Bộ trưởng Quốc phòng triệu tập hàng trăm sĩ quan cấp cao tới nghe Tổng thống Trump phát biểu, ông Caine được cho là đã nhắc nhở họ giữ thái độ trung lập: không vỗ tay, không phản ứng, hành xử như tại Thông điệp Liên bang thường niên.Ông Trump sau đó tỏ ra không hài lòng trước sự im lặng của khán phòng. Dù vậy, những người ủng hộ Tướng Caine cho rằng hành động đó thể hiện nỗ lực duy trì ranh giới giữa quân đội và chính trị.

Một sĩ quan cấp cao đã nghỉ hưu nhận xét rằng Dan Caine có “trí tuệ cảm xúc cao”, biết cách không làm mất lòng ai nhưng vẫn giữ được sự chuyên nghiệp. Người khác mô tả ông là người “biết trở thành phiên bản mà hoàn cảnh cần đến”, giúp ông tồn tại và giữ ảnh hưởng trong môi trường quyền lực đầy biến động.

Ở thời điểm căng thẳng gia tăng với Iran, vai trò của Tướng Caine càng trở nên then chốt. Ông phải đồng thời bảo đảm quân đội sẵn sàng cho mọi kịch bản, từ răn đe đến xung đột toàn diện, trong khi vẫn duy trì lòng tin của tổng thống – người nổi tiếng khó đoán và có xu hướng chính trị hóa các vấn đề an ninh quốc gia.

Giữa áp lực từ Nhà Trắng và những hệ lụy tiềm tàng của một cuộc chiến mới tại Trung Đông, Caine đang thực hiện một “màn đi dây” tinh tế: duy trì ảnh hưởng với Tổng thống, bảo đảm cung cấp lời khuyên quân sự chuyên nghiệp, đồng thời cố gắng gìn giữ uy tín và tính trung lập của lực lượng vũ trang Mỹ.

Thế “đi dây” này không chỉ là câu chuyện cá nhân của một vị tướng, mà còn phản ánh thách thức rộng lớn hơn đối với quân đội Mỹ: làm thế nào để giữ vững tính chuyên nghiệp, trung lập và lời thề bảo vệ Hiến pháp, trong bối cảnh chính trị ngày càng phân cực. Với Dan Caine, câu trả lời nằm ở sự kín đáo, thận trọng và niềm tin rằng vai trò của ông là cung cấp lựa chọn và phân tích, còn quyết định cuối cùng thuộc về tổng thống.

Liệu cách tiếp cận đó có đủ để tránh một cuộc xung đột lớn hay không vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ. Nhưng rõ ràng, trong hành lang quyền lực của Washington, vị tướng hàng đầu nước Mỹ đang phải bước đi trên một sợi dây mỏng manh giữa trách nhiệm quân sự và áp lực chính trị.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc (Theo CNN)