Tránh tạo khoảng trống pháp luật về hàng hải, đường thủy

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định tổng kết nội dung thảo luận. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội

Trình bày tờ trình tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội sáng 27-8, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang cho biết, dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) được xây dựng nhằm thay thế cho Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2015 và Luật Giao thông đường thủy nội địa năm 2004.

Dự thảo Bộ luật đã tích hợp, mở rộng phạm vi điều chỉnh để bao trùm thống nhất cả hai lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa vào một bộ luật duy nhất, cắt giảm tối đa số lượng điều khoản. Dự thảo Bộ luật gồm 19 chương và 156 điều, so với tổng quy mô hiện hành của hai luật cũ (452 điều, gồm 341 điều của Bộ luật Hàng hải 2015 và 111 điều của Luật Giao thông đường thủy nội địa 2004), dự thảo đã giảm tới 296 điều.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Xuân Sang. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội

Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp do Chủ nhiệm Ủy ban Phan Chí Hiếu trình bày nêu rõ, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát để thể chế hóa toàn diện Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28-7-2026 về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh và Kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (Thông báo số 125-TB/VPTW ngày 18-7-2026) về phát triển công nghiệp hàng hải quốc gia.

Tuy nhiên, Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu bày tỏ quan ngại, việc dự thảo lược bỏ nhiều nội dung quan trọng của Bộ luật Hàng hải hiện hành liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân (trong khi các quy định này đang áp dụng ổn định, không có vướng mắc) có thể tạo ra những khoảng trống pháp luật.

Đồng tình với quan điểm thẩm tra, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực đơn giản hóa dự thảo Bộ luật, đồng thời lưu ý ban soạn thảo cần giữ lại những quy định đang được áp dụng ổn định, còn giá trị kế thừa, tránh cắt giảm quá nhiều một cách máy móc.

Đồng chí Nguyễn Doãn Anh lưu ý, những chế định đã có tính ổn định cao, liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm trong lĩnh vực dân sự, thương mại, tín dụng cũng như việc thực hiện các công ước quốc tế cần được quy định cụ thể ngay trong Bộ luật. Không nên đẩy trách nhiệm quy định chi tiết cho Chính phủ dưới dạng các văn bản dưới luật, làm giảm tính minh bạch và hạn chế khả năng áp dụng vào thực tiễn của Bộ luật.

Đại biểu dự họp. Ảnh: Cổng thông tin điện tử Quốc hội

Tán thành ý kiến của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh về việc giữ lại những quy định đang thực hiện ổn định, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến nhấn mạnh, trong bối cảnh thiên tai, lũ lụt xảy ra ngày càng cực đoan hơn, nguy cơ từ tàu thuyền trôi tự do trong lũ lớn là rất nghiêm trọng, tác động cực kỳ lớn đến kết cấu hạ tầng kỹ thuật đường thủy và đường bộ.

Từ những nguy cơ mất an toàn thực tế trong bão lũ, đồng chí Đỗ Văn Chiến đề nghị các cơ quan chủ trì soạn thảo và thẩm tra cần làm rõ xem đây là do khoảng trống trong quy định pháp luật hay khoảng trống trong khâu tổ chức thực hiện để có giải pháp khắc phục triệt để.

Phó Chủ tịch Đỗ Văn Chiến đề nghị cần tiếp tục áp dụng cơ chế tiền kiểm thay vì chuyển sang hậu kiểm, đồng thời phải quản lý chặt chẽ hơn nữa đối với các loại hình có nguy cơ tai nạn cao như: tàu thủy chở khách, tàu thủy hoạt động trên hồ thủy điện (hồ lưỡng dụng) và bến đò sông.