Trao nghề, tạo sinh kế bền vững cho lao động vùng nông thôn

Người lao động tham gia chăm sóc nấm.

Học nghề ngay trong công việc

Tại khu sản xuất của Công ty TNHH Công nghệ sinh học Phú Gia ở xóm An Long, xã Đại Phúc (tỉnh Thái Nguyên), những bịch nấm được chăm sóc trong điều kiện kiểm soát chặt chẽ về độ ẩm, nhiệt độ và quy trình kỹ thuật. Phía sau những sản phẩm nấm đạt tiêu chuẩn là công việc của hàng chục lao động địa phương.

Thành lập từ năm 2010, Công ty hiện có diện tích sản xuất khoảng 3ha, tạo việc làm cho khoảng 35-40 lao động thường xuyên và thời vụ. Người lao động tham gia nhiều công đoạn như chăm sóc, thu hái, phân loại, sơ chế và đóng gói sản phẩm.

Điểm đáng chú ý là trong quá trình làm việc, người lao động không chỉ được giao việc mà còn được hướng dẫn, đào tạo để nắm bắt kỹ thuật. Từ cách chăm sóc nấm, nhận biết thời điểm thu hái đến phân loại, sơ chế, bảo quản và đóng gói, mỗi công đoạn đều có yêu cầu riêng.

Đây là hình thức đào tạo nghề sát với thực tế sản xuất, giúp người lao động vừa học vừa làm, kiến thức được hình thành từ chính công việc hằng ngày. Khi đã nắm được kỹ thuật, người lao động có thể chủ động hơn trong công việc, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Phú Gia hiện sản xuất khoảng 15 loại giống và sản phẩm nấm như nấm hương, mộc nhĩ, nấm đùi gà, nấm tuyết, linh chi, nấm sừng hươu, linh chi đỏ, nấm ngô...

Bà Lê Thị Thu Hương, Trưởng phòng Kỹ thuật Công ty TNHH Công nghệ sinh học Phú Gia cho biết: Sản xuất nấm theo hướng an toàn, hữu cơ đòi hỏi người lao động phải thường xuyên học hỏi và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn.

Theo bà Hương, mỗi công đoạn đều phải bảo đảm yêu cầu về an toàn cho người tiêu dùng, bảo vệ môi trường và chất lượng sản phẩm. Công ty không sử dụng giống biến đổi gen, đồng thời chú trọng thực hiện các tiêu chuẩn trong sản xuất và chế biến.

Phú Gia hiện sản xuất khoảng 15 loại giống và sản phẩm nấm như nấm hương, mộc nhĩ, nấm đùi gà, nấm tuyết, linh chi, nấm sừng hươu, linh chi đỏ, nấm ngô...

Công ty cũng đầu tư hệ thống tưới tự động, máy sấy thăng hoa, máy sấy nhiệt và hệ thống băng tải phân loại nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm sức lao động và từng bước hiện đại hóa quy trình sản xuất.

Tạo việc làm cho lao động địa phương

Một trong những hiệu quả rõ nét của việc phát triển nghề trồng nấm tại Phú Gia là tạo thêm việc làm cho lao động ở khu vực nông thôn.

Bà Nịnh Phương Nga, sinh năm 1981, dân tộc Sán Chí, ở xã An Khánh (tỉnh Thái Nguyên), hiện là tổ trưởng tổ sản xuất. Công việc của bà không chỉ trực tiếp tham gia sản xuất mà còn phối hợp, hướng dẫn người lao động trong tổ thực hiện các yêu cầu kỹ thuật.

Chia sẻ về công việc, bà Nga cho biết, làm nấm đòi hỏi sự cẩn thận và kiên trì. Người lao động phải thực hiện đúng hướng dẫn trong từng khâu, từ chăm sóc đến thu hái, bởi chỉ cần không bảo đảm đúng kỹ thuật cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm.

Theo bà Nga, việc có công việc ổn định tại địa phương giúp người lao động yên tâm hơn, không phải đi làm xa. Đối với bà, ngoài thu nhập, điều quan trọng là có thêm một nghề, một kỹ năng có thể gắn bó lâu dài.

Cùng làm công việc chăm sóc nấm, bà Lương Thị Tuyết, sinh năm 1962, dân tộc Nùng, ở xã Đại Từ (tỉnh Thái Nguyên) cho biết, công việc tuy đòi hỏi sự tỉ mỉ nhưng phù hợp với lao động nông thôn.

Các sản phẩm nấm tại Phú Gia được chăm sóc kỹ lưỡng, đảm bảo các tiêu chuẩn.

“Trước đây công việc của người dân chủ yếu dựa vào kinh nghiệm. Khi làm tại Công ty, chúng tôi được hướng dẫn cụ thể hơn về kỹ thuật chăm sóc nấm, biết cách theo dõi quá trình phát triển của nấm và thực hiện đúng yêu cầu của từng công đoạn”, bà Tuyết chia sẻ.

Ở tuổi 60, bà Tuyết vẫn duy trì công việc chăm sóc nấm với mức thu nhập trung bình khoảng 9-12 triệu đồng/tháng. Với bà, đây là công việc vừa tạo thêm thu nhập, vừa giúp bản thân có thêm kiến thức và kỹ năng sản xuất.

Đối với lao động nông thôn, đặc biệt là những người không có điều kiện đi làm xa, việc có một công việc ổn định ngay tại địa phương có ý nghĩa thiết thực. Không chỉ tạo thu nhập, công việc còn giúp người dân tích lũy thêm kiến thức, kỹ năng sản xuất và từng bước thay đổi phương thức lao động.

Hiện Phú Gia có 1 sản phẩm OCOP 5 sao là nấm hương; sản phẩm linh chi sừng hươu hữu cơ đạt OCOP 4 sao và khoảng 6-7 sản phẩm OCOP 3 sao như mộc nhĩ, nấm hầu thủ, nấm tuyết, nấm bụng dê, nấm thái dương...

Những kết quả này cho thấy giá trị của sản phẩm không chỉ nằm ở nguyên liệu mà còn phụ thuộc vào quy trình sản xuất, công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực. Theo định hướng của Công ty, thời gian tới Phú Gia tiếp tục nâng cao chất lượng sản phẩm, duy trì sản phẩm OCOP 5 sao, tiếp tục hoàn thiện các chứng nhận chất lượng và hướng tới nâng hạng sản phẩm.

Doanh nghiệp cũng nghiên cứu phát triển thêm các sản phẩm chế biến sâu như chè dưỡng nhan, gia vị sản xuất từ nấm. Đây là hướng đi nhằm nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm, đồng thời tạo thêm việc làm ở nhiều công đoạn.

Trong bối cảnh phát triển kinh tế nông thôn, việc đào tạo nghề gắn với nhu cầu của doanh nghiệp có ý nghĩa quan trọng. Người dân không chỉ được “dạy một nghề” mà còn có cơ hội áp dụng kiến thức vào thực tế, có việc làm và thu nhập.

Đặc biệt, với lao động là người dân tộc thiểu số, việc được tiếp cận nghề phù hợp, có việc làm tại chỗ sẽ góp phần ổn định đời sống, hạn chế tình trạng phải đi làm ăn xa và tạo điều kiện để người dân phát huy thế mạnh ngay trên quê hương.

Đào tạo nghề gắn với việc làm vì thế không chỉ là câu chuyện của một doanh nghiệp. Đó còn là giải pháp để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn, tạo sinh kế bền vững và góp phần thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.