Triển khai chủ trương miễn phí sách giáo khoa: Linh hoạt mô hình để tránh lãng phí

Đồng tình cao

Bộ GD-ĐT vừa ban hành dự thảo Nghị định quy định thực hiện miễn phí SGK đối với học sinh phổ thông và người học tại các cơ sở giáo dục thực hiện chương trình giáo dục phổ thông, chương trình giáo dục thường xuyên cấp THPT.

Theo đó, việc cấp SGK miễn phí sẽ triển khai theo mô hình thư viện dùng chung từ năm học 2029-2030. Nhà nước đầu tư mua sắm SGK, bao gồm sách in và sách chữ nổi Braille, để trang bị cho thư viện của các cơ sở giáo dục. Học sinh và giáo viên được mượn SGK sử dụng trong năm học hoặc học kỳ, sau đó sẽ hoàn trả để tiếp tục quản lý, tái sử dụng.

Chủ trương này nhận được sự đồng tình cao trong thầy cô và phụ huynh học sinh. Cô Đặng Thị Kim Nam, Trường Tiểu học Lê Thành Duy (phường Bà Rịa, TPHCM), cho biết, chi phí mua SGK mỗi năm dao động từ 200-500 ngàn đồng/bộ. Khi Nhà nước trang bị SGK, gánh nặng mua sắm đầu năm của phụ huynh được san sẻ, nhất là với gia đình nghèo.

Phụ huynh chọn mua SGK cho học sinh

Tương tự, cô Nguyễn Thị Thúy, Hiệu trưởng Trường Nuôi dạy trẻ Khiếm thị Hữu Nghị (phường Phú Mỹ, TPHCM), bày tỏ vui mừng vì chính sách có tính đến trang bị sách chữ nổi Braille. "Trước đây, toàn bộ học sinh của trường đều được trang bị sách. Tuy nhiên, từ khi chương trình giáo dục phổ thông 2018 được triển khai, chi phí cho 1 bộ sách chữ nổi quá cao, số lượng ít nên nhà trường và phần lớn phụ huynh không có khả năng tự trang bị”, cô Thúy nói.

Nên tính đến phương án trợ giá SGK

Thầy Nguyễn Đình Quốc Hùng, Hiệu trưởng Trường TH-THCS Nguyễn Trung Trực (xã Xuân Sơn, TPHCM) thì cho rằng: "Để triển khai hiệu quả chính sách nhân văn này, cần tính toán phương án khả thi, tránh lãng phí".

Theo thầy Hùng, nhiều năm qua, học sinh dân tộc thiểu số, hoàn cảnh khó khăn đã nhận được sự hỗ trợ SGK từ Nhà nước, cùng các nhà hảo tâm. Tại nhiều trường học, phong trào quyên góp SGK cũ được duy trì hàng năm, góp phần bảo đảm 100% học sinh có SGK để học. Tuy vậy, thầy Hùng cũng nêu lên thực trạng ngay tại đơn vị: “Tại trường chỉ một số học sinh có nhu cầu dùng sách cũ. Do đó, nên chăng, trước mắt chỉ trang bị SGK cho học sinh có nhu cầu. Việc trang bị đại trà dễ gây lãng phí".

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị quyết cũng giao trách nhiệm cấp phát, bảo quản sách cho các cơ sở giáo dục. Trường hợp học sinh làm mất hoặc hư hỏng sách phải bồi hoàn bằng sách mới hoặc tiền mặt. Về vấn đề này, thầy Hùng cho rằng, các trường sẽ phải bố trí thêm không gian, nhân sự quản lý sách. Việc yêu cầu phụ huynh bồi hoàn cũng rất khó khăn.

Còn theo cô Nguyễn Thị Thúy, học sinh khuyết tật, đặc biệt là học sinh khiếm thị, thường gặp hạn chế về khả năng nhận thức, kỹ năng giữ gìn đồ dùng cá nhân. Một số em còn làm hư hỏng sách trong quá trình sử dụng. Điều này khiến nhà trường gặp áp lực trong công tác quản lý, bảo quản và thu hồi sách, đồng thời khó bảo đảm yêu cầu bồi hoàn từ phía phụ huynh. Cô Thúy đề xuất việc triển khai cần linh hoạt, có cơ chế quản lý phù hợp với trường chuyên biệt.

Từ góc độ phụ huynh, chị Phạm Thị Thảo có con đang học tại Trường Tiểu học Hòa Bình (phường Sài Gòn, TPHCM), chia sẻ, hiện nay, SGK có nhiều bài tập làm trực tiếp trong sách nên khó tránh các con viết vào sách. “Nếu phải làm thủ tục mượn sách, bồi hoàn thì tôi vẫn ưu tiên lựa chọn phương án tự mua để các con được sử dụng sách mới, với tâm lý thoải mái hơn khi dùng sách của mình”, chị Thảo nói. Chị cho rằng, thay vì cho mượn sách, nên xem xét phương án trợ giá SGK ở mức tối đa.

Còn cô Đặng Thị Kim Nam đề xuất xem xét phương án vận động xã hội hóa để trang bị SGK miễn phí cho học sinh. “Vừa rồi xã Hòa Vang (TP Đà Nẵng) đã trở thành xã đầu tiên trong cả nước triển khai cấp SGK miễn phí cho 100% học sinh, từ năm học 2026-2027 bằng nguồn xã hội hóa. Tôi cho rằng, đây là một cách làm hay, không chỉ tiết kiệm ngân sách, mà còn thể hiện sự đồng hành của doanh nghiệp và các nhà hảo tâm với sự nghiệp giáo dục”.