Triển khai JETP: Hoàn thiện thể chế, tăng tốc phát triển năng lượng tái tạo

Phấn đầu đến năm 2030, năng lượng tái tạo chiếm khoảng 47% tổng công suất điện

Theo Quyết định số 1929/QĐ-BCT ngày 29/7/2026, Bộ Công Thương phê duyệt Kế hoạch triển khai Quyết định số 458/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Đề án cập nhật triển khai Tuyên bố JETP.

Điểm đáng chú ý của kế hoạch là xác định rõ các nhiệm vụ mà ngành Công Thương phải triển khai nhằm hiện thực hóa các cam kết chuyển đổi năng lượng công bằng. Trọng tâm là huy động nguồn lực tài chính, tiếp nhận chuyển giao công nghệ từ các đối tác quốc tế, đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách để tạo điều kiện phát triển các dự án năng lượng sạch.

Kế hoạch cũng được đặt trong mối liên hệ với Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, qua đó khẳng định mục tiêu giảm phát thải phải song hành với yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng và phát triển kinh tế.

Việt Nam phấn đấu đưa tỷ trọng nguồn năng lượng tái tạo lên khoảng 47% tổng công suất điện vào năm 2030.

Một trong những mục tiêu nổi bật được đặt ra là đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu đưa tỷ trọng nguồn năng lượng tái tạo lên khoảng 47% tổng công suất điện.

Song song với đó, tổng công suất nhiệt điện than được kiểm soát ở mức không vượt quá khoảng 30,2-31,055 GW; lượng phát thải khí nhà kính của ngành điện được khống chế không quá 170 triệu tấn CO₂ tương đương.

Theo kế hoạch, việc thực hiện các mục tiêu này sẽ được triển khai linh hoạt trên cơ sở vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa có sự hỗ trợ thực chất về tài chính và công nghệ từ các đối tác quốc tế trong khuôn khổ JETP.

Đây được xem là bước đi nhằm cụ thể hóa định hướng chuyển dịch cơ cấu nguồn điện theo hướng giảm dần phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời mở rộng quy mô phát triển năng lượng tái tạo.

Không dừng ở việc đặt ra các chỉ tiêu phát triển, Quyết định 1929/QĐ-BCT dành nhiều nội dung cho việc hoàn thiện khung thể chế - yếu tố được xem là điều kiện tiên quyết để thu hút đầu tư vào lĩnh vực năng lượng sạch.

Theo đó, Bộ Công Thương sẽ rà soát các quy định liên quan đến quy hoạch, cấp phép, huy động vốn và đề xuất các cơ chế đặc thù nhằm triển khai các dự án năng lượng trọng điểm phù hợp với JETP.

Đồng thời, Bộ sẽ nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn cho đầu tư vào năng lượng tái tạo, năng lượng mới, hệ thống lưu trữ điện và phát triển lưới điện.

Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu xây dựng lộ trình giảm dần sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong ngành điện, đồng thời nghiên cứu các chính sách đủ mạnh để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư các công nghệ thu hồi năng lượng, phát triển điện từ nguồn năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả.

Hình thành hệ sinh thái công nghiệp năng lượng mới

Một điểm mới khác của kế hoạch là định hướng phát triển đồng bộ chuỗi công nghiệp phục vụ chuyển đổi năng lượng.

Theo đó, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với các đối tác quốc tế để thúc đẩy phát triển công nghiệp chế tạo thiết bị năng lượng tái tạo, thiết bị lưu trữ điện, hydrogen xanh, amoniac xanh, đồng thời từng bước làm chủ công nghệ và nâng cao năng lực quản trị ngành năng lượng.

Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu hình thành hai trung tâm công nghiệp và dịch vụ năng lượng tái tạo tại các khu vực có nhiều tiềm năng phát triển.

Song song với đầu tư hạ tầng và công nghệ, kế hoạch cũng nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi năng lượng công bằng thông qua đào tạo nguồn nhân lực, tạo việc làm mới, đào tạo lại lao động và bảo đảm an sinh xã hội cho các nhóm chịu tác động trong quá trình chuyển dịch năng lượng.

Đối với giai đoạn sau năm 2030, Bộ Công Thương tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách để thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch trở thành hoạt động thường xuyên trong doanh nghiệp và cộng đồng.

Kế hoạch đặt mục tiêu từng bước dừng hoạt động các nhà máy nhiệt điện than có tuổi đời trên 40 năm nếu không thể chuyển đổi nhiên liệu; phát triển mạnh các công nghệ thu hồi, lưu giữ và sử dụng CO₂; đồng thời hướng tới năm 2050 đưa tỷ lệ năng lượng tái tạo đạt khoảng 80-85% tổng năng lượng sơ cấp và giảm phát thải từ lĩnh vực năng lượng xuống không quá 101 triệu tấn CO₂ tương đương.

Điểm đáng chú ý nhất của Quyết định 1929/QĐ-BCT không nằm ở những mục tiêu về tỷ trọng năng lượng tái tạo, bởi phần lớn các chỉ tiêu này đã được xác lập trong Đề án cập nhật triển khai JETP và các quy hoạch năng lượng trước đó. Giá trị của quyết định lần này là lần đầu tiên Bộ Công Thương xây dựng một kế hoạch hành động với các nhiệm vụ cụ thể để hiện thực hóa các cam kết.

Điều này cho thấy trọng tâm chính sách đang chuyển từ giai đoạn hoạch định sang giai đoạn tổ chức thực hiện. Trong đó, ba trụ cột được xác định khá rõ gồm: hoàn thiện thể chế để thu hút đầu tư; huy động nguồn lực tài chính và công nghệ quốc tế; phát triển hệ sinh thái công nghiệp năng lượng mới.

Tuy nhiên, để đạt mục tiêu năng lượng tái tạo chiếm khoảng 47% tổng công suất điện vào năm 2030, thách thức vẫn nằm ở khả năng tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, lưới điện truyền tải, cơ chế huy động vốn và xây dựng các chính sách đủ hấp dẫn để thu hút khu vực tư nhân cũng như các nguồn tài chính quốc tế. Vì vậy, hiệu quả của Kế hoạch sẽ phụ thuộc không chỉ vào việc ban hành chính sách mà còn ở tiến độ triển khai các cơ chế cụ thể trong thời gian tới.