Triển lãm 'Một bát thương' - Lời thấu cảm với các nạn nhân bị bạo lực trên cơ sở giới

Bà Lê Thị Thủy (thứ 6 từ phải sang), Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam, cùng các đại biểu cắt băng khai mạc Triển lãm

Bà Lê Thị Thủy, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam, tham dự và cắt băng khai mạc Triển lãm.

Bà Lê Thị Thủy (thứ 8 từ phải sang), Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam, cùng các đại biểu dự khai mạc Triển lãm

Triển lãm nằm trong khuôn khổ dự án "Những linh hồn đã mất, những chiếc bát trắng: Ghi lại việc phụ nữ bị sát hại do yếu tố giới tại Việt Nam" với sự phối hợp triển khai của: Viện Nghiên cứu Phát triển (IDS), Trung tâm Sáng kiến Sức khỏe và Dân số (CCIHP), Varan Vietnam, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Mạng lưới Phòng ngừa và Ứng phó Bạo lực trên cơ sở giới tại Việt Nam (GBVNet) và Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Hoạt động nhằm hưởng ứng "Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới".

Triển lãm "Một bát thương" gồm 7 tác phẩm nghệ thuật được thực hiện bởi nhà nghiên cứu và nghệ sĩ thị giác Pauline Oosterhoff cùng 12 người hoạt động trong các lĩnh vực phim tài liệu, chế tác kim loại, nội thất, lụa, gốm và vàng mã.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Lê Thị Thủy gắn lời cầu nguyện cho các nạn nhân bị thiệt mạng bởi bạo lực trên cơ sở giới tại triển lãm

Điều đặc biệt của triển lãm chính là sự khám phá ứng dụng mới của kỹ thuật, vật liệu truyền thống vào nghệ thuật đương đại để phản chiếu câu chuyện bạo lực của hiện thực xã hội. Không lựa chọn những hình ảnh gây sốc hay tái hiện trực diện các hành vi bạo lực, triển lãm đưa người xem đến gần hơn với những câu chuyện về mất mát, những tổn thương và sự hồi phục thông qua các chất liệu quen thuộc như gốm, lụa, gỗ, kim loại, giấy bồi và tre.

Mỗi chất liệu, sự vật đều mang tiếng nói sứ mệnh nghệ thuật riêng nhưng cùng hướng đến việc khơi gợi cho người xem suy ngẫm về thân phận phụ nữ, ký ức và những tổn thương sâu kín của họ.

Trong không gian triển lãm, đất sét Bát Tràng được xử lý, gia cố để tạo thành những phiến gốm lưu giữ dấu lưng của phụ nữ, như một cách ghi lại những trải nghiệm và câu chuyện mà họ mang theo; trên nền lụa tơ tằm, những khối đồ họa đậm nét tạo nên sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại; kim loại và gỗ, thoát ra khỏi các chức năng đời thường, trở thành phương tiện cho sự thể hiện; giấy bồi, khung tre và đồ vàng mã xuất hiện theo cách không truyền thống…

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam Lê Thị Thủy (thứ 2 từ phải qua) cùng TS. Pauline Oosterhoff và các đại biểu bên chiếc bát tưởng niệm

Đặc biệt, ở giữa các hình khối này là chiếc bát tưởng niệm có kích thước lớn có tên 346 phụ nữ bị mất do bạo lực trên cơ sở giới được báo chí ghi lại trong thời gian năm 2018-2024.

Tham gia đồng sáng tạo các tác phẩm tại triển lãm còn có 16 người phụ nữ là người bán hàng ở chợ, luật sư, phóng viên, nhà nghiên cứu, người bảo vệ quyền trẻ em, người làm công tác xã hội và cả chính người sống sót sau bạo lực. Những người phụ nữ này đã cùng nhau thực hiện những chiếc lưng gốm và làm những chiếc bát gốm của riêng mình. Họ cũng tham gia vào một bộ phim mà họ tự tạo nên bối cảnh quay của mình.

Điểm nhấn của triển lãm là chiếc bát tưởng niệm với kích thước lớn có tên 346 phụ nữ bị mất do bạo lực trên cơ sở giới được báo chí ghi lại trong thời gian năm 2018-2024

Dưới góc nhìn nghệ thuật, TS. Pauline Oosterhoff, nghệ sĩ kiêm nhà nghiên cứu chính của triển lãm, cho biết các tác phẩm mang ý nghĩa vừa để tưởng niệm, vừa tôn vinh. Dưới lăng kính của một nhà nhân học, bà luôn trăn trở về những mối quan hệ giữa người với người, tìm kiếm những góc nhìn khác nhau về các mối quan hệ vốn dĩ bất ổn và phức tạp của con người.

TS. Pauline Oosterhoff cũng chia sẻ, với vai trò là một nghệ sĩ, bà đang tìm cách thoát ra khỏi điều mà nhà sử học nghệ thuật Claire Bishop gọi là "những địa ngục nhân tạo" của nghệ thuật có sự tham gia.

Triển lãm không tái dựng bạo lực qua các hình ảnh gây sốc. Thay vào đó, những người thực hiện mời người thăm quan chiêm nghiệm, tưởng nhớ và tham gia trực tiếp thông qua hoạt động tương tác. "Chúng tôi mong, mỗi người rời triển lãm với một điều mình có thể làm: lắng nghe khi có người tìm đến; lên tiếng trước sự kiểm soát và bạo lực; hoặc giúp một người đang gặp nguy hiểm tiếp cận sự hỗ trợ", bà Hoàng Tú Anh, Giám đốc Trung tâm Sáng kiến Sức khỏe và Dân số, bày tỏ.

Bà Nguyễn Thị Tuyết, Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, cho biết, việc đồng hành cùng nhóm nghiên cứu tổ chức triển lãm "Một bát thương" có ý nghĩa vô cùng sâu sắc, thể hiện rõ sứ mệnh của Bảo tàng trong việc phản ánh những câu chuyện và hơi thở của cuộc sống đương đại.

Một số hình ảnh khách tham quan và trải nghiệm tại triển lãm

"Thông qua triển lãm, chúng tôi mong muốn tạo ra một diễn đàn kết nối công chúng về đề tài phụ nữ. Bằng ngôn ngữ của nghệ thuật sắp đặt cùng những chất liệu văn hóa rất đỗi mộc mạc của Việt Nam, triển lãm mở ra một không gian tương tác, nơi mỗi người có thể tự cảm nhận, thấu hiểu và cùng nhau chung tay mang đến những thay đổi tích cực", Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam nhấn mạnh.