Triển vọng xe điện chững lại, ngành ô tô toàn cầu đối mặt tổn thất lớn

Việc điều chỉnh tham vọng phát triển xe điện đang khiến ngành công nghiệp ô tô toàn cầu phải trả giá đắt. Trong năm qua, các khoản lỗ do hủy dự án, ghi giảm tài sản và thay đổi chiến lược được ước tính lên tới ít nhất 65 tỷ USD, khi các hãng xe buộc phải thích ứng với biến động chính sách và nhu cầu thị trường.

Các nhà sản xuất ô tô đã xem xét lại kế hoạch đầu tư vào xe điện sau những thay đổi đáng kể trong chính sách khí hậu tại Mỹ. Việc cắt giảm ưu đãi cho xe điện và xu hướng nới lỏng quy định khí thải đã khiến nhiều hãng phải chuyển hướng, đặc biệt tại thị trường Bắc Mỹ, nơi quá trình chuyển đổi khỏi động cơ đốt trong từng được thúc đẩy mạnh mẽ.

Tháng này, Stellantis - tập đoàn sở hữu các thương hiệu Peugeot, Fiat và Jeep - ghi nhận khoản lỗ khoảng 26 tỷ USD khi loại bỏ một số mẫu xe điện và khôi phục động cơ V8 Hemi 5.7 lít phổ biến tại Mỹ. Hãng cũng quyết định đưa động cơ diesel trở lại một số mẫu xe tại châu Âu. Thông tin này khiến cổ phiếu công ty giảm mạnh, làm bốc hơi khoảng 6 tỷ USD vốn hóa thị trường.

Trong năm qua, các hãng xe thiệt hại ít nhất 65 tỷ USD khi điều chỉnh chiến lược trước biến động chính sách và nhu cầu thị trường. Ảnh: Shutterstock

Trước đó, Stellantis từng đặt mục tiêu xe điện chiếm toàn bộ doanh số xe chở khách tại châu Âu vào năm 2030 và khoảng một nửa doanh số tại Mỹ. Tuy nhiên, các nhà điều hành trong ngành hiện dự báo xe điện có thể chỉ chiếm khoảng 5% thị trường xe mới tại Mỹ trong những năm tới, thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng trước đây.

Không chỉ Stellantis, nhiều hãng xe lớn khác cũng chịu tổn thất đáng kể. Ford Motor Company tiết lộ khoản lỗ khoảng 19,5 tỷ USD sau khi hủy dự án xe bán tải điện F-150 thế hệ mới. Volkswagen Group, Volvo Cars và Polestar cũng ghi nhận các khoản thiệt hại liên quan đến chương trình xe điện trong năm qua.

Ngoài yếu tố chính sách, các nhà phân tích cho rằng ngành ô tô đã đi quá nhanh so với nhu cầu thực tế của người tiêu dùng. Ông Stephen Reitman, chuyên gia của Công ty nghiên cứu và môi giới đầu tư toàn cầu Bernstein nhận định, nhiều hãng xe cố gắng tái tạo thành công ban đầu của Tesla nhưng chưa đáp ứng được kỳ vọng về giá bán, phạm vi hoạt động và hạ tầng sạc. Trong khi đó, Tesla cũng đang đối mặt với áp lực cạnh tranh từ các hãng xe Trung Quốc và sự sụt giảm doanh số tại một số thị trường.

Theo ông Stephen Reitman, ngành công nghiệp ô tô từng bị cuốn theo mức định giá và tốc độ tăng trưởng của Tesla mà chưa mang theo người tiêu dùng. Những hạn chế về mạng lưới trạm sạc và chi phí sở hữu cao tiếp tục là rào cản lớn đối với việc phổ cập xe điện.

Các chuyên gia cảnh báo Stellantis có thể phải ghi giảm giá trị tài sản thêm khi tập đoàn này tìm cách giành lại thị phần tại Mỹ bằng cách tập trung vào xe hybrid và xe chạy xăng. Michael Tyndall, nhà phân tích ô tô toàn cầu cấp cao tại HSBC - tập đoàn dịch vụ tài chính và ngân hàng quốc tế có trụ sở tại Anh - cho rằng, những chi phí phát sinh ngoài dự kiến có thể gây áp lực lên dòng tiền và khiến triển vọng tài chính trở nên khó lường.

Tại châu Á, Honda Motor - hãng xe Nhật Bản duy nhất từng tuyên bố sẽ chấm dứt sản xuất xe chạy xăng và diesel vào năm 2040 - dự báo khoản lỗ hàng năm liên quan đến xe điện khoảng 4,5 tỷ USD, trong đó có 1,9 tỷ USD tài sản bị giảm giá trị. Hãng cũng đang xem xét lại chiến lược xe điện và đàm phán chấm dứt hợp tác tại Mỹ với General Motors, doanh nghiệp sản xuất ô tô tại Mỹ đã ghi giảm 7,6 tỷ USD cho hoạt động xe điện.

Phó Chủ tịch điều hành Honda, Noriya Kaihara, cho biết thị trường xe điện đang thay đổi nhanh chóng, buộc doanh nghiệp phải theo sát xu hướng tiêu dùng và sẵn sàng điều chỉnh chiến lược khi cần thiết. Trong khi đó, Giám đốc điều hành General Motors Mary Barra khẳng định, mục tiêu dài hạn của hãng vẫn là chuyển đổi sang xe điện, dù lộ trình có thể linh hoạt hơn.

Một thách thức lớn đối với các nhà sản xuất ô tô là tốc độ chuyển đổi sang xe điện đang diễn ra không đồng đều giữa các thị trường. Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng nhanh trong lĩnh vực này, trong khi Mỹ và một số khu vực khác có dấu hiệu chững lại. Điều này buộc các hãng xe phải duy trì danh mục sản phẩm đa dạng gồm xe điện, hybrid và động cơ đốt trong, làm gia tăng chi phí sản xuất và đầu tư.

Tuần trước, Giám đốc điều hành Ford Jim Farley cho biết môi trường pháp lý toàn cầu hiện là yếu tố khó dự đoán khi công ty điều chỉnh chiến lược đầu tư. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh nhu cầu xe điện vẫn tồn tại trên phạm vi toàn cầu, cho phép doanh nghiệp lựa chọn những thị trường phù hợp để triển khai chiến lược dài hạn.

Theo Financial Times

Tùng Lâm